Hoe vraag je een verklaring van erfrecht aan? Stappenplan
Een verklaring van erfrecht aanvragen gaat in zeven stappen. Wat de notaris doet, wat jij doet en op welk moment het meestal blijft hangen.
Het antwoord op een rij
Hoe vraag je een verklaring van erfrecht aan?
Je vraagt een verklaring van erfrecht aan bij een notaris. Je geeft de gegevens van de overledene en de familie door. De notaris zoekt uit of er een testament is en wie de erfgenamen zijn. Daarna laat iedere erfgenaam weten of hij de erfenis aanvaardt en wie namens hem mag optreden. Zodra alles binnen is, stelt de notaris de verklaring op en ontvang je de afschriften.
Het opstellen zelf kost weinig tijd. De meeste tijd zit in het compleet krijgen van het dossier en dat hangt vooral af van hoe snel de erfgenamen reageren.
Stap | Wat gebeurt er? | Wie is aan zet? |
|---|---|---|
1 | Nagaan of je de verklaring echt nodig hebt | Jij |
2 | Gegevens van de overledene en de familie verzamelen | Jij |
3 | Een notaris kiezen en de opdracht geven | Jij |
4 | Testament opzoeken en erfgenamen vaststellen | De notaris |
5 | Keuze doorgeven en eventueel een volmacht tekenen | Iedere erfgenaam |
6 | De verklaring opstellen en ondertekenen | De notaris |
7 | Afschriften ontvangen en aanleveren bij de bank | Jij |
Waardoor duurt het langer?
Een erfgenaam reageert niet. Zonder zijn keuze kan de notaris niet verder.
Iemand woont in het buitenland. Een handtekening moet dan vaak gelegaliseerd worden.
Er is een oud of onbekend testament. Dat moet eerst worden opgevraagd en beoordeeld.
De familie is ingewikkeld. Denk aan meerdere huwelijken, kinderen uit verschillende relaties of een erfgenaam die zelf al is overleden.
Er zijn minderjarige erfgenamen. Voor hen gelden extra regels.
Goed om te weten
Niet na elk overlijden is een verklaring nodig. Vraag het eerst na bij de bank of verzekeraar.
De erfgenamen tekenen de verklaring niet. De notaris verklaart na zijn onderzoek wie erfgenaam is.
Eén erfgenaam kan de aanvraag starten. De anderen leveren later hun keuze en eventueel een volmacht aan.
Iedere erfgenaam kiest zelf. Je hoeft niet hetzelfde te kiezen als de rest van de familie.
Met de verklaring begint de afwikkeling pas. De erfenis is daarmee nog niet verdeeld.
Een prijs voor jouw situatie? Vraag een kostenindicatie aan
Een verklaring van erfrecht aanvragen is geen formulier invullen. Het is een klein onderzoek, met jou en de andere erfgenamen als belangrijkste bron. Hieronder staat de route van begin tot eind, zodat je weet wat er komt en waar je tijd kunt winnen.
Op deze pagina: het antwoord op een rij · de zeven stappen · wie is wanneer aan zet · waar je tijd wint · bijzondere situaties · en daarna · veelgestelde vragen
Stap 1. Ga eerst na of je hem nodig hebt
Bel de bank, de verzekeraar of het pensioenfonds en vraag of zij een verklaring van erfrecht verlangen. Vraag ook welke stukken anders volstaan. Bij kleinere bedragen kom je er vaak zonder. Dit kost een kwartier en kan de hele rest overbodig maken. Lees ook wanneer je geen verklaring van erfrecht nodig hebt en tot welk bedrag de bank er niet om vraagt.
Stap 2. Verzamel wat je al hebt
De akte van overlijden, de gegevens van de overledene en de namen, adressen en geboortedata van de mensen die vermoedelijk erfgenaam zijn. Weet je van een testament, noem dat dan meteen. Je hoeft niet zelf uit te zoeken wie juridisch erfgenaam is. Dat doet de notaris. De volledige lijst staat in welke documenten de notaris nodig heeft.
Stap 3. Kies een notaris en vraag een prijs
Vraag naar een vaste prijs en naar wat er gebeurt als het uitzoekwerk tegenvalt. Vraag ook of een verklaring van executele in jouw geval zou volstaan, want die is vaak sneller en goedkoper. Het verschil staat in verklaring van erfrecht of verklaring van executele. Hoe je offertes vergelijkt staat in wat kost een verklaring van erfrecht.
Stap 4. De notaris doet het onderzoek
Hij raadpleegt het Centraal Testamentenregister, vraagt een eventueel testament op en controleert de familierelaties. Daarbij gaat hij niet alleen af op wat de familie vertelt: de gegevens worden nagekeken. Hieruit volgt wie de erfgenamen zijn. Hoe dat precies gaat lees je in hoe de notaris vaststelt wie de erfgenamen zijn. Dit deel gaat meestal snel en jij hoeft er niets voor te doen.
Stap 5. Alle erfgenamen maken hun keuze
Iedere erfgenaam laat weten of hij de nalatenschap aanvaardt en of hij iemand machtigt om namens hem op te treden. Dit is bijna altijd de stap waarop het blijft hangen, vooral bij erfgenamen in het buitenland of bij een familie die niet in contact staat.
Een erfgenaam kan zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Voor beneficiair aanvaarden en verwerpen leg je een verklaring af bij de rechtbank. Twijfel je of er schulden zijn, neem dan de tijd voor deze keuze en laat je adviseren. Wie zich alvast als erfgenaam gedraagt (bijvoorbeeld door spullen te verdelen of geld op te nemen) kan geacht worden zuiver te hebben aanvaard. Meer hierover in zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen.
Zijn er meerdere erfgenamen, dan geven ze vaak een volmacht aan één persoon. Die kan dan de bank en andere instanties regelen zonder dat iedereen steeds moet tekenen. Zie wat een volmacht bij een verklaring van erfrecht is. Is er in het testament een executeur benoemd, dan staat in de verklaring wat die mag. Lees verklaring van erfrecht als er een executeur is benoemd.
Stap 6. De akte wordt opgemaakt en getekend
De notaris stelt de verklaring op en tekent hem. Anders dan bij een testament hoeven de erfgenamen daar niet bij te zijn: de notaris verklaart, niet jij. Wel moeten jouw verklaring en volmacht binnen zijn. Zie ook moeten alle erfgenamen naar de notaris komen.
Benieuwd hoe zo'n akte eruitziet? Bekijk de voorbeeld verklaring van erfrecht met uitleg per onderdeel.
Stap 7. Je krijgt afschriften en levert ze aan
Je ontvangt een of meer afschriften. Vraag vooraf hoeveel er nodig zijn, want instanties willen vaak een eigen exemplaar en een extra exemplaar achteraf kost geld en tijd. Zie hoeveel afschriften je nodig hebt.
Wie is wanneer aan zet?
Een aanvraag lijkt soms stil te staan. Meestal is dan iemand anders dan de notaris aan zet. Dit overzicht laat per stap zien wat jij doet, wat de andere erfgenamen doen en wat de notaris doet.
| Stap | Jij | De andere erfgenamen | De notaris |
|---|---|---|---|
| 1. Nagaan of je hem nodig hebt | Bij de bank of verzekeraar vragen wat zij nodig hebben | Nog niets | Nog niets |
| 2. Gegevens verzamelen | De gegevens van de overledene en de familie klaarzetten en een testament melden als je dat kent | Zo nodig hun adres en geboortedatum aan je doorgeven | Nog niets |
| 3. Een notaris kiezen | De opdracht geven en vooraf een prijs vragen | Nog niets: ze hoeven niet mee te tekenen om te beginnen | Nagaan of er genoeg informatie is om te beginnen |
| 4. Het onderzoek | Alleen aanvullen als daarom gevraagd wordt | Nog niets | Het Centraal Testamentenregister raadplegen, een testament opvragen en vaststellen wie de erfgenamen zijn |
| 5. Keuze en volmacht | Als erfgenaam je eigen keuze maken, je identificeren en eventueel een volmacht tekenen | Ieder voor zich kiezen, zich identificeren en eventueel een volmacht tekenen | De erfgenamen benaderen en hun keuzes en volmachten vastleggen |
| 6. De akte | Niets: je tekent de verklaring niet | Niets | Het complete dossier beoordelen, de verklaring opstellen en ondertekenen |
| 7. De afschriften | De afschriften ontvangen en aanleveren bij de bank en andere instanties | Zo nodig een eigen afschrift krijgen | De afschriften versturen |
Kiest een erfgenaam voor beneficiair aanvaarden of verwerpen, dan legt hij daarvoor een verklaring af bij de rechtbank. Dat is een aparte stap naast de verklaring van erfrecht.
Waar je tijd wint
Bijna alle vertraging zit in stap 5. Een paar dingen helpen echt.
Geef alle erfgenamen meteen door. Ook als het contact slecht is of als je niet zeker weet of iemand erfgenaam is. De notaris beoordeelt dat.
Kondig de aanvraag aan. Laat de andere erfgenamen weten dat ze bericht van de notaris krijgen. Dan blijft een e-mail niet liggen en wordt hij niet voor spam aangezien.
Meld een erfgenaam in het buitenland direct. Daar hoort vaak een aparte route bij. Zie erfgenamen in het buitenland.
Reageer snel op vragen. Het dossier gaat pas naar de volgende stap als de gevraagde informatie binnen is.
Werkt een erfgenaam echt niet mee, lees dan wat je kunt doen als een erfgenaam niet meewerkt. Hoe lang het gemiddeld duurt staat in hoe lang duurt een verklaring van erfrecht.
Bijzondere situaties: wat betekent dat voor je aanvraag?
Meestal verloopt een aanvraag volgens de zeven stappen hierboven. In de situaties hieronder kijkt de notaris extra goed of komt er een stap bij. Je kunt in al deze gevallen gewoon beginnen. Meld het wel meteen, dan houdt de notaris er vanaf het begin rekening mee.
Een erfgenaam woont in het buitenland
Dan zijn er soms extra documenten nodig of moet een handtekening worden gewaarmerkt. Woonde de overledene zelf in het buitenland of had hij daar bezit, dan zoekt de notaris ook uit welk erfrecht geldt. Lees erfgenamen in het buitenland en het thema erven over de grens.
Er is een minderjarige erfgenaam
Een minderjarige erfgenaam aanvaardt altijd beneficiair. De ouder of voogd regelt dat namens het kind. Verwerpen namens een kind kan alleen met toestemming van de kantonrechter. Lees verklaring van erfrecht met minderjarige erfgenamen en verwerpen namens je minderjarige kind.
Een erfgenaam staat onder curatele of bewind
Dan beoordeelt de notaris wie namens die erfgenaam mag optreden, bijvoorbeeld de curator of de bewindvoerder, en of daarvoor toestemming van de kantonrechter nodig is. Dat raakt de keuze om te aanvaarden en de volmacht. Lees een erfgenaam onder bewind, mentorschap of curatele.
Een erfgenaam is zelf overleden
Overleed een erfgenaam na de overledene, dan nemen zijn eigen erfgenamen zijn plaats in. Overleed hij eerder, dan kunnen zijn kinderen in zijn plaats erven. In beide gevallen zijn er meer mensen bij betrokken en duurt het onderzoek langer.
Eerdere huwelijken of kinderen uit verschillende relaties
Volgens de wet zijn alle kinderen van de overledene erfgenaam, ook die uit een eerdere relatie. Een ex-echtgenoot en stiefkinderen erven volgens de wet niet. De notaris controleert de familierelaties in de registers, zodat niemand over het hoofd wordt gezien. Lees tweede huwelijk of samengesteld gezin.
Er is een ingewikkeld testament
Bijvoorbeeld meerdere testamenten, oude bepalingen of een keuze die iemand nog moet maken. De notaris zoekt uit welk testament geldt en wat de bepalingen betekenen. Dat kost meer tijd dan een aanvraag zonder testament.
Er zijn misschien schulden
Doe dan nog niets met de spullen of het geld van de overledene. Wie zich als erfgenaam gedraagt, kan geacht worden zuiver te hebben aanvaard. Dan kun je ook met je eigen geld aansprakelijk zijn voor de schulden. Beneficiair aanvaarden of verwerpen gaat via een verklaring bij de rechtbank. Lees erf je ook de schulden.
Er is een executeur benoemd
Dan kijkt de notaris eerst welke bevoegdheden de executeur heeft. Voor wat de executeur zelf mag regelen, volstaat soms een verklaring van executele. Lees verklaring van erfrecht als er een executeur is benoemd.
Een erfgenaam reageert niet of is onvindbaar
De notaris kan dan meestal wel vaststellen wie erfgenaam is. Hij kan alleen niet verklaren dat die erfgenaam heeft aanvaard of iemand heeft gemachtigd. Daardoor kan de afwikkeling vastlopen. Lees wat je kunt doen als een erfgenaam niet meewerkt en een erfgenaam is onvindbaar.
De erfgenamen zijn het niet met elkaar eens
Ook dan kan de notaris onderzoeken wie erft en wie bevoegd is. Weigert iemand een volmacht te tekenen, dan moeten de erfgenamen veel dingen samen doen en dat maakt de afwikkeling lastiger. Soms is dan de hulp van de rechter nodig. Lees de erfgenamen zijn het niet eens.
En dan is de nalatenschap klaar?
Nee. Met de verklaring van erfrecht kun je verder. Je laat er bijvoorbeeld de bankrekening mee deblokkeren, rekeningen betalen en abonnementen opzeggen. Daarna volgen nog de aangifte erfbelasting en de verdeling. De verklaring zegt wie erfgenaam is en wie mag handelen, niet hoe de erfenis verdeeld wordt. Het hele traject staat in nalatenschap afwikkelen: van overlijden tot verdeling.
Veelgestelde vragen
Wie moet de verklaring van erfrecht aanvragen?
Meestal start één erfgenaam de aanvraag. De anderen hoeven niet tegelijk mee te doen, maar hun keuze en eventuele volmacht zijn later wel nodig. Meer in wie mag een verklaring van erfrecht aanvragen.
Moeten alle erfgenamen hetzelfde kiezen?
Nee. De ene erfgenaam kan aanvaarden terwijl een andere verwerpt of beneficiair aanvaardt. Maak die keuze niet alleen omdat de rest van de familie het ook doet, zeker niet als er mogelijk schulden zijn.
Kan één erfgenaam alles regelen?
Ja, als de andere erfgenamen hem daarvoor een volmacht geven of als hij in het testament tot executeur is benoemd. De notaris zet in de verklaring wie namens de nalatenschap mag handelen.
Wie bepaalt wie erfgenaam is?
Dat volgt uit de wet en uit een eventueel testament. De notaris zoekt uit welke regels gelden en legt de uitkomst vast in de verklaring. Zonder testament bepaalt de wet het. Zie wie erft er als er geen testament is.
Wat als er een minderjarige erfgenaam is?
Dan aanvaardt de ouder of voogd de erfenis namens het kind en dat gebeurt altijd beneficiair. Lees meer in verklaring van erfrecht met minderjarige erfgenamen.
Kan ik een verklaring van erfrecht online aanvragen?
Ja, het aanleveren van gegevens en het contact gaan grotendeels op afstand. Het onderzoek en de verklaring zelf blijven het werk van de notaris. Wat online kan en waar het papier terugkomt staat in verklaring van erfrecht online aanvragen.
Kan ik beginnen als ik niet weet of er een testament is?
Ja. De notaris kijkt in het Centraal Testamentenregister of er een testament is en vraagt het op. Je hoeft dat niet zelf uit te zoeken.
Kan ik de aanvraag starten zonder toestemming van mijn broers of zussen?
Ja. Eén erfgenaam kan het initiatief nemen. Voor de vervolgstappen is de medewerking van de anderen wel nodig: ieder maakt zijn eigen keuze en tekent eventueel een volmacht.
Moet de hele nalatenschap al bekend zijn voordat ik begin?
Nee. Voor de verklaring zijn vooral de gegevens van de overledene, de familie en een eventueel testament nodig. Een globaal beeld van de bezittingen en schulden helpt wel bij de keuze om te aanvaarden of te verwerpen. Zit er een woning in de nalatenschap, meld dat dan. De verklaring wordt dan ook ingeschreven in het Kadaster.
Krijgt iedere erfgenaam een eigen verklaring van erfrecht?
Nee. Er komt één verklaring van erfrecht. Daarvan kunnen meerdere afschriften worden gemaakt, bijvoorbeeld voor elke bank. Zie hoeveel afschriften je nodig hebt.
Kun je met de verklaring een woning verkopen?
De verklaring laat zien wie de woning heeft geërfd en wie namens de erfgenamen mag handelen. Voor de verkoop moeten alle erfgenamen meewerken, tenzij iemand daarvoor een volmacht heeft of een executeur daartoe bevoegd is. Lees een woning uit de nalatenschap verkopen of overdragen.
Is een verklaring van erfrecht nodig voor de aangifte erfbelasting?
Nee. De aangifte erfbelasting staat los van de verklaring van erfrecht. De verklaring kan wel helpen om te laten zien wie erfgenaam of executeur is. Lees meer in het thema erfbelasting en de laatste aangifte.
Een prijs voor jouw situatie?
Vraag een kostenindicatie aan. Je ziet vooraf wat het kost en betaalt pas achteraf. Vraag een kostenindicatie aan
Alles over de verklaring van erfrecht op een rij staat in de verklaring van erfrecht: wanneer nodig, wie erft en wat het kost.