De erfgenamen zijn het niet eens: wat nu?

Een overlijden brengt oude verhoudingen naar boven. Over geld, over spullen met herinneringen, of over wie wat heeft gedaan. Dat is begrijpelijk en het komt veel voor. Het helpt om te weten wat de regels zijn, want vaak gaat de onenigheid over iets wat al vastligt.

Waarom erfgenamen samen moeten beslissen

Zonder executeur zijn de erfgenamen samen verantwoordelijk. Voor de bank, het verkopen van een huis of het verdelen zijn in de regel alle handtekeningen nodig. Eén erfgenaam die niet meewerkt, kan alles stilleggen. Dat is geen fout in het systeem: niemand mag over het deel van een ander beslissen.

Is er in het testament een executeur benoemd, dan beheert die de nalatenschap. Dat haalt veel spanning weg. Het verdelen doen de erfgenamen meestal wel samen.

Waar gaat de onenigheid over?

Wie wat krijgt. Dat staat vaak al vast, in een testament of in de wet. Laat de notaris uitleggen wat er geldt. Een onafhankelijke uitleg werkt beter dan een familielid dat het zegt.

Wat iets waard is. Laat een huis of een waardevol stuk taxeren. Een getal van een deskundige maakt het gesprek zakelijker.

Spullen met gevoelswaarde. Maak eerst een lijst van wat iedereen graag wil hebben. Vaak overlapt dat minder dan gedacht. Wat overblijft kun je om de beurt kiezen of laten verloten.

Wat er vroeger is gegeven. Heeft een kind eerder geld gekregen, dan kan het zijn dat dat meetelt bij de verdeling. Laat uitzoeken of dat zo is voordat je erover in discussie gaat.

Wat je zelf kunt doen

1. Praat met elkaar, niet over elkaar. Een telefoontje werkt beter dan een lange mail.
2. Zoek uit waarom iemand niet meewerkt. Soms is het angst voor schulden. Dan kan uitleggen dat beneficiair aanvaarden mogelijk is al genoeg zijn.
3. Schakel een neutrale partij in. De notaris kan uitleggen en voorstellen doen. Een mediator helpt als het vooral over de verhoudingen gaat.
4. Stel een redelijke termijn. Een nette brief met een datum maakt duidelijk dat het niet vrijblijvend is.

Lees ook een erfgenaam werkt niet mee.

Wanneer de rechter in beeld komt

Lukt het echt niet, dan zijn er wegen via de rechter:

• Een termijn om te kiezen. Weigert een erfgenaam te kiezen tussen aanvaarden en verwerpen, dan kan de kantonrechter hem een termijn stellen.
• Een vereffenaar. De kantonrechter kan op verzoek iemand benoemen die de nalatenschap afwikkelt, zoals een advocaat of notaris.
• Een verdeling door de rechter. Worden de erfgenamen het niet eens over de verdeling, dan kan de rechter die vaststellen. Daarvoor heb je een advocaat nodig.

Dat zijn serieuze stappen. Ze kosten tijd en geld, dat vaak uit de nalatenschap komt, en ze herstellen de verhoudingen zelden. Bespreek daarom eerst wat het in jouw geval oplevert.

Als niemand de afwikkeling wil doen

Soms is er geen ruzie, maar wil niemand het werk doen. Of alle erfgenamen verwerpen omdat er schulden zijn. Wat er dan gebeurt:

• Verwerpt een erfgenaam, dan kunnen zijn kinderen in zijn plaats komen. Denk daar vooraf aan, zeker als die kinderen minderjarig zijn. Zie verwerpen: gevolgen en valkuilen.
• Verwerpt iedereen, dan gaat de wet verder zoeken in de familie. Wil uiteindelijk niemand, dan kan een schuldeiser of een andere belanghebbende de kantonrechter vragen een vereffenaar te benoemen.
• Wie de uitvaart heeft opgedragen, moet die betalen. Die kosten kunnen later uit de nalatenschap komen als daar geld voor is.

Wat je beter niet doet

• Alvast verdelen of spullen meenemen voordat iedereen akkoord is.
• Namens een andere erfgenaam tekenen. Ook niet met de beste bedoelingen.
• De bankpas of inloggegevens van de overledene gebruiken.

Houd bij wat je voorschiet, met bonnetjes. Dat komt later uit de nalatenschap terug. De hele route staat in nalatenschap afwikkelen.