Executeur na een overlijden: wat doet hij en wat mag hij?
Een executeur voert taken uit bij de afwikkeling, maar mag niet automatisch alles alleen beslissen. Wat hij doet, waar het ophoudt en wat de erfgenamen houden.
Kort antwoord
Een gewone executeur beheert de nalatenschap en betaalt de schulden die binnen zijn taak vallen. Hij mag de erfenis niet zelfstandig verdelen op grond van die functie alleen. Zelfstandig verdelen kan wel mogelijk zijn met een toereikende boedelvolmacht of als het testament hem ook passende bevoegdheden als afwikkelingsbewindvoerder geeft.
Dit artikel hoort bij na een overlijden: wat moet je regelen?, het overzicht van alle stappen.
Een executeur is iemand die in een testament is aangewezen om de nalatenschap af te wikkelen. Dat betekent niet dat hij alles alleen mag beslissen. Wat hij precies kan en moet doen, hangt af van het testament en van de wet. De eerste vraag is dus niet wat de executeur wil doen, maar wat er in het testament staat.
Maak je zelf een testament en wil je weten wat een executeur is? Lees dan wat is een executeur. Dit artikel gaat over de situatie na het overlijden.
Eerst het testament
Een executeur bestaat alleen als iemand in een testament is benoemd en de benoeming aanneemt. In het testament kan meer staan over zijn taak, zijn bevoegdheden, zijn beloning en wie hem opvolgt. Laat het testament daarom eerst beoordelen voordat erfgenamen en executeur aannemen wie wat mag. Wil je de functies naast elkaar zien? Lees wie wat doet bij een erfenis.
Wat doet een executeur?
Volgens de wet beheert de executeur de nalatenschap en betaalt hij de schulden die tijdens dat beheer uit de nalatenschap moeten worden voldaan. Ook geld dat de overledene nog tegoed had hoort bij het beheer, zie wie een uitgeleend bedrag terugvraagt. In de praktijk gaat het bijvoorbeeld om:
- de administratie verzamelen;
- de bankzaken regelen;
- lopende kosten in de gaten houden;
- bezittingen beheren;
- schulden in kaart brengen en betalen;
- contact onderhouden met instanties;
- het werk rond de belastingaangiften regelen.
Staan de erfgenamen dan buitenspel?
Nee. De erfgenamen blijven rechthebbenden. Tijdens het beheer kunnen zij niet zonder de medewerking van de executeur of een machtiging van de kantonrechter over de beheerde goederen of hun aandeel daarin beschikken. De executeur vertegenwoordigt hen bij de uitvoering van zijn taak.
Daar staat tegenover dat erfgenamen recht hebben op informatie. De executeur moet met bekwame spoed een boedelbeschrijving maken en aan het einde van zijn beheer rekening en verantwoording afleggen. Lees de rechten van erfgenamen tegenover de executeur.
Mag een executeur de erfenis verdelen?
Een gewone beheersexecuteur mag dat niet zelfstandig. Het betalen van schulden is iets anders dan beslissen welke erfgenaam de woning, de auto of het resterende geld krijgt. De executeur maakt de nalatenschap klaar voor de verdeling. De erfgenamen regelen die vervolgens samen, tenzij een andere rechtsgeldige regeling geldt.
| Handeling | Beheersexecuteur |
|---|---|
| Een schuld betalen binnen zijn taak | Ja |
| Een goed verkopen om zo'n schuld of opgelegde last te voldoen | Voor zover nodig en met naleving van de toepasselijke regels |
| Resterende goederen zelfstandig aan erfgenamen toedelen | Nee, niet vanwege het executeurschap alleen |
| Een verdeling uitvoeren met passende volmachten | Mogelijk, maar dan op grond van die volmachten |
| Verdelen als afwikkelingsbewindvoerder | Mogelijk als het testament die bevoegdheid geeft |
Een erfgenaam kan dus tegelijk executeur en gevolmachtigde zijn. Voor iedere handeling moet wel duidelijk zijn welke rol de bevoegdheid geeft. Lees wat een boedelvolmacht inhoudt en wat afwikkelingsbewind kan toevoegen.
Verkoop is nog geen verdeling
Stel dat de executeur een woning bevoegd verkoopt om schulden te betalen. Het geld dat overblijft behoort nog tot de nalatenschap. De verkoop geeft hem niet automatisch de bevoegdheid om de verdeling daarvan eenzijdig vast te stellen.
Bij één erfgenaam hoeft niets tussen erfgenamen te worden verdeeld. Bij de wettelijke verdeling kan de overgang van de goederen al uit de wet volgen. De concrete situatie blijft dus belangrijk. Wil je vóór de verdeling al geld ontvangen? Lees of je een voorschot op de erfenis kunt krijgen. Lees wanneer een akte van verdeling nodig is.
Hoe laat een executeur zien dat hij bevoegd is?
Met een verklaring van executele. Dat is een verklaring van de notaris waarin staat dat iemand executeur is en welke bevoegdheden hij heeft. De notaris onderzoekt daarvoor het overlijden, het testament, de benoeming en de aanvaarding. Een bank kan om zo'n verklaring vragen voordat de executeur iets mag doen.
Een verklaring van erfrecht beantwoordt een andere vraag: wie zijn de erfgenamen en wie mag namens de nalatenschap handelen. Welke verklaring je nodig hebt hangt af van wat je wilt regelen en wat de instantie vraagt. Lees het verschil tussen beide en wat een executeur verandert aan de verklaring van erfrecht.
Mag de executeur de woning verkopen?
Een beheersexecuteur kan de woning verkopen voor zover dat nodig is om schulden binnen zijn taak te betalen of opgelegde testamentaire lasten na te komen. Het testament kan regels stellen over overleg en toestemming. Bij afwikkelingsbewind kunnen ruimere bevoegdheden bestaan.
Lees wanneer een executeur de woning zonder toestemming mag verkopen. Laat de verkoopbevoegdheid al vóór het tekenen van een koopovereenkomst beoordelen.
Moet de executeur een boedelbeschrijving maken?
Ja. Een executeur met beheer moet met bekwame spoed een boedelbeschrijving maken met een voorlopig overzicht van schulden. Ook roept hij de bekende schuldeisers op hun vorderingen in te dienen. Lees hoe je een boedelbeschrijving maakt.
Bij beneficiaire aanvaarding moet worden onderzocht of wettelijke vereffening nodig is. Een bevoegde executeur kan aanblijven als hij aantoont dat het vermogen ruimschoots voldoende is voor alle schulden. Lees de ruimschootsverklaring.
Wie betaalt de schulden?
De executeur betaalt de schulden die binnen zijn beheer vallen. Daarvoor moet eerst duidelijk zijn welke schulden er zijn en hoeveel geld er is. Is niet zeker dat er genoeg is? Betaal dan niet de schuldeiser die zich het eerst meldt, maar zoek eerst uit welke regels gelden. Ben je zelf schuldeiser? Lees hoe je een schuld bij een nalatenschap meldt.
Krijgt een executeur betaald?
Dat kan. Zegt het testament niets, dan krijgt de executeur volgens de wet eenmalig 1% van het nettovermogen van de overledene op de sterfdag. Het testament kan daarvan afwijken. Kijk dus eerst in het testament voordat er een bedrag wordt berekend of uitbetaald. Lees wat mag een executeur kosten.
Als de executeur niet wil of niet kan
Een benoemde executeur hoeft de taak niet te aanvaarden. Ook kan hij onderweg wegvallen. Wie het daarna overneemt hangt af van het testament en de wet. Neem niet automatisch aan dat een van de erfgenamen het overneemt. Is de executeur tijdens de afwikkeling overleden? Lees wie de taken dan overneemt. Ben je zelf benoemd en wil je de taak niet op je nemen? Lees hoe je een benoeming tot executeur weigert.
Als erfgenamen het oneens zijn met de executeur
Een verschil van mening betekent niet dat de executeur moet stoppen. Hij moet wel binnen zijn bevoegdheden blijven en rekening houden met de erfgenamen. Bij een serieus conflict kan juridisch advies of uiteindelijk de rechter nodig zijn. Welke rechten je als erfgenaam hebt, lees je in rechten van erfgenamen tegenover de executeur.