Executeur na een overlijden: wat doet hij en wat mag hij?
Een executeur voert taken uit bij de afwikkeling, maar mag niet automatisch alles alleen beslissen. Wat hij doet, waar het ophoudt en wat de erfgenamen houden.
Door mr R.T. van Leeuwen, notaris te Utrecht30-09-20264 min lezen
Dit artikel hoort bij na een overlijden: wat moet je regelen?, het overzicht van alle stappen.
Een executeur is iemand die in een testament is aangewezen om de nalatenschap af te wikkelen. Dat betekent niet dat hij alles alleen mag beslissen. Wat hij precies kan en moet doen, hangt af van het testament en van de wet. De eerste vraag is dus niet wat de executeur wil doen, maar wat er in het testament staat.
Maak je zelf een testament en wil je weten wat een executeur is? Lees dan wat is een executeur. Dit artikel gaat over de situatie na het overlijden.
Eerst het testament
Een executeur bestaat alleen als iemand in een testament is benoemd en de benoeming aanneemt. In het testament kan meer staan over zijn taak, zijn bevoegdheden, zijn beloning en wie hem opvolgt. Laat het testament daarom eerst beoordelen voordat erfgenamen en executeur aannemen wie wat mag.
Wat doet een executeur?
Volgens de wet beheert de executeur de nalatenschap en betaalt hij de schulden die tijdens dat beheer uit de nalatenschap moeten worden voldaan. In de praktijk gaat het bijvoorbeeld om:
- de administratie verzamelen;
- de bankzaken regelen;
- lopende kosten in de gaten houden;
- bezittingen beheren;
- schulden in kaart brengen en betalen;
- contact onderhouden met instanties;
- het werk rond de belastingaangiften regelen.
Staan de erfgenamen dan buitenspel?
Nee. Erfgenamen blijven erfgenaam. De executeur verandert alleen wie tijdens het beheer bepaalde handelingen mag doen. De executeur beheert, hij verdeelt niet: het verdelen is een stap waar de erfgenamen zelf bij horen, tenzij het testament iets anders regelt. Hij legt bovendien verantwoording af aan de erfgenamen.
Hoe laat een executeur zien dat hij bevoegd is?
Met een verklaring van executele. Dat is een verklaring van de notaris waarin staat dat iemand executeur is en welke bevoegdheden hij heeft. De notaris onderzoekt daarvoor het overlijden, het testament, de benoeming en de aanvaarding. Een bank kan om zo'n verklaring vragen voordat de executeur iets mag doen.
Een verklaring van erfrecht beantwoordt een andere vraag: wie zijn de erfgenamen en wie mag namens de nalatenschap handelen. Welke verklaring je nodig hebt hangt af van wat je wilt regelen en wat de instantie vraagt. Lees het verschil tussen beide en wat een executeur verandert aan de verklaring van erfrecht.
Mag de executeur de woning verkopen?
Daar is geen kort antwoord op. De inhoud van het testament, de wettelijke taak van de executeur, het doel van de verkoop en de positie van de erfgenamen spelen allemaal mee. Bij de overdracht controleert de notaris of de executeur bevoegd is. Is er een woning in de nalatenschap, meld de executeur en het testament dan meteen bij de notaris. Zie ook huis erven.
Moet de executeur een boedelbeschrijving maken?
De executeur moet inzicht krijgen in de nalatenschap en houdt een administratie bij. Een boedelbeschrijving speelt daarbij vaak een rol. Hebben erfgenamen beneficiair aanvaard, dan kunnen de regels van de vereffening gelden. Een executeur betekent niet automatisch dat die regels buiten beeld blijven. Laat dat bij twijfel beoordelen.
Wie betaalt de schulden?
De executeur betaalt de schulden die binnen zijn beheer vallen. Daarvoor moet eerst duidelijk zijn welke schulden er zijn en hoeveel geld er is. Is niet zeker dat er genoeg is? Betaal dan niet de schuldeiser die zich het eerst meldt, maar zoek eerst uit welke regels gelden.
Krijgt een executeur betaald?
Dat kan. De wet kent een regeling voor de beloning, maar het testament kan daarvan afwijken. Kijk dus eerst in het testament voordat er een bedrag wordt berekend of uitbetaald.
Als de executeur niet wil of niet kan
Een benoemde executeur hoeft de taak niet te aanvaarden. Ook kan hij onderweg wegvallen. Wie het daarna overneemt hangt af van het testament en de wet. Neem niet automatisch aan dat een van de erfgenamen het overneemt.
Als erfgenamen het oneens zijn met de executeur
Een verschil van mening betekent niet dat de executeur moet stoppen. Hij moet wel binnen zijn bevoegdheden blijven en rekening houden met de erfgenamen. Bij een serieus conflict kan juridisch advies of uiteindelijk de rechter nodig zijn.