Mag je een benoeming tot executeur weigeren?
Je hoeft een benoeming tot executeur niet aan te nemen. Lees hoe je weigert, wie het werk overneemt en wat je doet als je de taak al hebt aanvaard.
Kort antwoord
Ja. Je bent niet verplicht een benoeming tot executeur aan te nemen. Je wordt executeur door de benoeming na het overlijden te aanvaarden. Heb je de taak al aanvaard? Dan is stoppen een andere stap: je kunt de kantonrechter om ontslag vragen.
Een benoeming in een testament kan voelen als een blijk van vertrouwen. Tegelijk kan het werk veel vragen. Je hebt misschien weinig tijd of vindt de verhoudingen in de familie lastig. Je mag zorgvuldig afwegen of de taak bij je past. Een eerder gesprek met de overledene verplicht je niet om na het overlijden de functie op je te nemen.
Een benoeming is nog geen aanvaarding
Het testament wijst je aan. Je aanvaarding maakt je executeur. Dat onderscheid volgt uit artikel 4:143 BW. De KNB bevestigt dat niemand verplicht is de rol te aanvaarden. Een verklaring van executele kan daarna je bevoegdheden tegenover bijvoorbeeld de bank aantonen. Lees het verschil tussen een verklaring van erfrecht en een verklaring van executele.
Ga niet alvast namens de nalatenschap handelen als je nog twijfelt. Aanvaarding is niet uitsluitend afhankelijk van een handtekening onder een standaardformulier. Je gedrag kan bij de beoordeling meewegen. Heb je al bankopdrachten gegeven of je tegenover derden als executeur gepresenteerd? Laat dan eerst beoordelen of je de benoeming mogelijk al hebt aanvaard.
Wat beoordeel je voordat je beslist?
Welke taken en bevoegdheden geeft het testament je?
Zijn de bezittingen en schulden overzichtelijk?
Kun je de administratie voeren en vragen van erfgenamen beantwoorden?
Spelen een onderneming, buitenlandse bezittingen of conflicten mee?
Welke deskundige hulp heb je nodig en hoe worden de kosten geregeld?
Je hoeft niet alles zelf te kunnen. Wel moet je kunnen beoordelen wat je uitbesteedt en hoe je toezicht houdt. Bekijk wat je als executeur kunt uitbesteden. Deskundige hulp maakt de functie niet vanzelf geschikt voor iedere benoemde persoon.
Hoe leg je een weigering vast?
Laat de notaris die het testament behandelt en de betrokken erfgenamen schriftelijk weten dat je de benoeming niet aanvaardt. Benoem duidelijk om welke overledene en welk testament het gaat. Vraag om een ontvangstbevestiging. Een eigen uitleg mag maar je hoeft je keuze niet tegenover de familie te verdedigen om te kunnen weigeren.
Een praktische formulering is: “Ik laat weten dat ik mijn benoeming tot executeur in de nalatenschap van [naam] niet aanvaard. Wilt u dit in het dossier vastleggen en beoordelen wie de afwikkeling kan voortzetten?” Gebruik deze formulering alleen wanneer je de functie nog niet hebt aanvaard.
Wie neemt de afwikkeling over?
Kijk eerst of het testament een reserve-executeur noemt. Die persoon moet zelf besluiten of hij de toepasselijke benoeming aanvaardt. Zijn er andere executeurs? Controleer dan of zij zelfstandig mogen doorgaan. De erfgenamen kunnen niet door een onderlinge stemming een nieuwe testamentaire executeur maken.
De kantonrechter kan op grond van artikel 4:142 lid 1 BW een vervanger benoemen als het testament die bevoegdheid geeft. Dat is geen algemene mogelijkheid in iedere nalatenschap. De rechtbank Amsterdam paste dit onderscheid toe op 20 maart 2026 (ECLI:NL:RBAMS:2026:2994). Zonder bruikbare opvolgingsregeling moet worden vastgesteld of de erfgenamen het beheer gezamenlijk voeren of een andere afwikkelingsroute geldt.
Wat als je al bent begonnen?
Heb je aanvaard en wil je stoppen? Vraag dan om ontslag aan de kantonrechter. Artikel 4:149 BW voorziet in ontslag op eigen verzoek. Alleen melden dat je geen tijd meer hebt beëindigt je functie niet. Zorg voor een overdracht van de administratie en de stand van lopende zaken. Ook na het einde van je taak moet je doen wat niet zonder nadeel kan wachten totdat de volgende bevoegde beheerder het beheer heeft aanvaard.
Veelgestelde vragen
Verlies ik mijn erfenis als ik de benoeming weiger?
De functie en je positie als erfgenaam zijn verschillende zaken. Een weigering is op zichzelf geen verwerping van je erfenis. Laat bijzondere voorwaarden in het testament wel beoordelen.
Moet ik binnen drie maanden beslissen?
Er geldt geen algemene termijn van drie maanden voor het aanvaarden van een executeursbenoeming. Een belanghebbende kan de kantonrechter vragen een termijn te stellen. Na afloop van die termijn kan de benoeming niet meer worden aanvaard.
Wat kun je nu doen?
Bekijk het testament en noteer welke handelingen je al hebt verricht. Laat vervolgens beoordelen of je nog kunt weigeren of om ontslag moet vragen. De verdere taakverdeling staat in wie wat doet bij de afwikkeling.
Bronnen
Geraadpleegd op 10 oktober 2026.