Verklaring van erfrecht of verklaring van executele: wat is het verschil?

Twee akten die op elkaar lijken maar iets anders bewijzen. Wanneer een verklaring van executele volstaat, wanneer je een verklaring van erfrecht nodig hebt en wat een executeur mag.

Door mr R.T. van Leeuwen, notaris te Utrecht17 min leestijdBijgewerkt

Kort antwoord

Een verklaring van erfrecht is een notariële akte waarin onder meer staat wie de erfgenamen zijn en wie bevoegd is om de nalatenschap af te wikkelen.

Een verklaring van executele is een notariële akte waarin staat wie de executeur is en welke bevoegdheden deze heeft. Een executeur is iemand die door de overledene is aangewezen om bepaalde zaken na het overlijden te regelen.

Is er een executeur benoemd? Dan kan een verklaring van executele voldoende zijn om bijvoorbeeld bankzaken te regelen. Moet ook worden aangetoond wie de erfgenamen zijn? Dan kan een verklaring van erfrecht nodig zijn.

Je hebt niet altijd beide verklaringen nodig. Welke verklaring geschikt is, hangt af van de situatie.

Na een overlijden moet er veel worden geregeld. Banken en andere instanties kunnen vragen om een verklaring van erfrecht of een verklaring van executele. Maar wat is het verschil? Welke verklaring heb je nodig? En is het noodzakelijk om beide aan te vragen?

Dat hangt af van wie de nalatenschap mag afwikkelen en welke werkzaamheden moeten worden uitgevoerd.

Verklaring van erfrecht en verklaring van executele vergelijken

OnderwerpVerklaring van erfrechtVerklaring van executele
Wat bewijst de verklaring?Wie erfgenaam is en wie bevoegd is om bepaalde zaken te regelenWie executeur is en welke bevoegdheden deze heeft
Staan de erfgenamen erin?Ja, als de verklaring de erfgenamen vaststeltNiet noodzakelijk
Is een testament nodig?NeeIn beginsel wel. Een geldige benoeming in een codicil van vóór 2003 is een uitzondering
Wie vraagt de verklaring aan?Meestal een erfgenaam of vertegenwoordigerMeestal de executeur
Moeten erfgenamen meewerken?Afhankelijk van de situatie en de gewenste inhoudIn beginsel niet voor de afgifte
Onderzoek door de notarisOnderzoek naar erfopvolging, testament en bevoegdhedenOnderzoek naar de benoeming, aanvaarding en bevoegdheden van de executeur
Bankzaken regelenDoor degene die daartoe bevoegd isDoor de executeur binnen zijn bevoegdheden
Schulden betalenDoor bevoegde erfgenamen of hun vertegenwoordigerDoor de executeur voor zover dit tot zijn taak behoort
Woning verkopenDoor de beschikkingsbevoegde personenAlleen als de executeur daarvoor bevoegd is
Nalatenschap verdelenDoor de erfgenamen of andere bevoegde personenNiet op grond van een gewone executeursbenoeming
Beneficiaire aanvaardingKan wettelijke vereffening noodzakelijk makenKan gevolgen hebben voor het voortbestaan van de executele
ErfbelastingDe verkrijgers zijn belastingplichtigDe executeur heeft fiscale verplichtingen en kan persoonlijk aansprakelijk zijn
Bescherming van derdenArt. 4:187 BWDezelfde wettelijke bescherming
DoorlooptijdAfhankelijk van het benodigde onderzoekKan korter zijn als minder onderzoek nodig is
Kosten bij NotarisVandaagVanaf € 489,-Vanaf € 299,-
Later nog een andere verklaring nodig?Soms is aanvullende documentatie nodigSoms is alsnog een verklaring van erfrecht nodig

Wat is een verklaring van erfrecht?

Een verklaring van erfrecht is een notariële akte waarin de notaris vastlegt wie volgens de wet of het testament recht heeft op de nalatenschap.

De notaris onderzoekt onder meer of er een testament is en wie de erfgenamen zijn. Daarbij worden bijvoorbeeld het Centraal Testamentenregister en gegevens van de burgerlijke stand geraadpleegd.

In de verklaring kan ook staan of de erfgenamen de nalatenschap hebben aanvaard. Vaak wordt vermeld wie de erfgenamen met een volmacht hebben aangewezen om namens hen te handelen.

Met deze verklaring kunnen erfgenamen tegenover banken en andere instanties aantonen wie bevoegd is om zaken uit de nalatenschap te regelen.

Wanneer heb je een verklaring van erfrecht nodig?

Een verklaring van erfrecht kan bijvoorbeeld nodig zijn wanneer:

  • Een bank wil weten wie de erfgenamen zijn.

  • Er geen executeur is en de erfgenamen gezamenlijk de nalatenschap afwikkelen.

  • Eén erfgenaam namens de anderen gaat handelen.

  • Een woning uit de nalatenschap op naam van de erfgenamen moet worden geregistreerd.

  • Een woning moet worden verkocht en de eigendom en bevoegdheden moeten worden aangetoond.

  • Een instantie om bewijs van erfopvolging vraagt.

Een verklaring van erfrecht is niet bij ieder overlijden verplicht.

Wat is een verklaring van executele?

Heeft de overledene een executeur benoemd? Dan kan de notaris een verklaring van executele opstellen.

Daarin staat wie de executeur is, dat de benoeming is aanvaard en welke bevoegdheden de executeur heeft.

De notaris controleert daarvoor de benoeming en onderzoekt of de executeur nog bevoegd is om zijn taak uit te voeren.

Een verklaring van executele richt zich vooral op de bevoegdheden van de executeur. Het is daarom niet altijd noodzakelijk om eerst alle erfgenamen volledig vast te stellen.

Moet een executeur altijd in een testament zijn benoemd?

Sinds 1 januari 2003 wordt een executeur bij testament benoemd.

Er bestaat een uitzondering voor geldige executeursbenoemingen in een codicil van vóór 1 januari 2003. Onder het oude erfrecht kon een executeur namelijk ook bij een handgeschreven, gedagtekend en ondertekend codicil worden benoemd.

Zo'n oude benoeming kan nog steeds geldig zijn.

Zijn het juridisch twee verschillende verklaringen?

Beide verklaringen zijn gebaseerd op artikel 4:188 BW.

Dit artikel bepaalt welke feiten een notaris in een verklaring van erfrecht kan opnemen. Daaronder vallen ook de benoeming en bevoegdheden van een executeur.

Een verklaring van executele is de in de praktijk gebruikte benaming voor een verklaring die zich op deze executeursbevoegdheden richt.

Het zijn dus geen twee volledig afzonderlijke wettelijke aktevormen.

Wanneer is een verklaring van executele voldoende?

Een verklaring van executele kan voldoende zijn wanneer de executeur uitsluitend zijn bevoegdheid moet aantonen.

Bijvoorbeeld voor:

  • Het beheren van bankrekeningen van de overledene.

  • Het betalen van schulden van de nalatenschap.

  • Het afhandelen van lopende financiële verplichtingen.

  • Het beheren van bezittingen.

  • Het uitvoeren van andere werkzaamheden die tot zijn taak behoren.

De verklaring bevestigt welke bevoegdheden de executeur heeft. Zij geeft hem geen extra bevoegdheden.

Een bank kan aanvullende informatie verlangen wanneer de bevoegdheid voor een bepaalde handeling onvoldoende duidelijk is.

Wat mag een executeur precies?

Niet iedere executeur heeft dezelfde taak.

Het testament en de wettelijke bepalingen bepalen wat een executeur wel en niet mag doen. Meer daarover lees je in de drie soorten executeurs.

De uitvaartexecuteur

Een executeur kan uitsluitend belast zijn met het regelen van de uitvaart.

Deze persoon heeft niet automatisch de bevoegdheid om de gehele nalatenschap te beheren of te verdelen.

De beheersexecuteur

Een beheersexecuteur heeft doorgaans de taak om de nalatenschap te beheren en de schulden te betalen die tijdens zijn beheer uit de nalatenschap moeten worden voldaan.

Ook moet hij met bekwame spoed een boedelbeschrijving maken, met een voorlopige staat van de schulden. De schuldeisers die hij kent roept hij op hun vordering in te dienen.

Zolang zijn beheer voortduurt, kunnen erfgenamen in beginsel niet zonder zijn medewerking over de beheerde goederen beschikken. Onder voorwaarden kan de kantonrechter daarvoor machtiging verlenen.

De executeur-afwikkelingsbewindvoerder

Soms heeft de overledene in het testament bepaald dat de executeur verdergaande bevoegdheden krijgt.

De executeur kan bijvoorbeeld ook bevoegd zijn om goederen te verkopen of de nalatenschap te verdelen zonder toestemming van de erfgenamen.

Dit kan zijn geregeld door aanvullende testamentaire bepalingen, bijvoorbeeld in combinatie met een afwikkelingsbewind.

Welke bevoegdheden de executeur precies heeft, hangt af van het testament.

De benoeming tot executeur-afwikkelingsbewindvoerder betekent niet automatisch dat iemand onbeperkt mag verkopen of verdelen.

Mag een executeur de woning van de overledene verkopen?

Dat hangt af van zijn bevoegdheden en de reden voor de verkoop. Een uitgebreidere uitleg staat in mag een executeur een woning verkopen zonder toestemming.

Artikel 4:147 BW bepaalt dat een beheersexecuteur goederen uit de nalatenschap mag verkopen voor zover dit nodig is om schulden te voldoen of opgelegde lasten na te komen.

Als de verkoop van de woning daarvoor noodzakelijk is, kan de executeur dus bevoegd zijn om deze te verkopen.

Daarbij gelden aanvullende voorwaarden.

Tenzij het testament anders bepaalt, moet de executeur over de verkoopkeuze zoveel mogelijk overleggen met de erfgenamen. Bij bezwaar moet de erfgenaam onder de wettelijke voorwaarden gelegenheid krijgen de kantonrechter om een beslissing te vragen.

Het testament kan bovendien bepalen dat toestemming van de erfgenamen nodig is. Weigeren de erfgenamen die toestemming, dan kan de kantonrechter haar vervangen.

Is de verkoop niet noodzakelijk voor het betalen van schulden of het nakomen van lasten? Dan is de gewone executeursbevoegdheid doorgaans onvoldoende.

De erfgenamen moeten dan zelf meewerken of de executeur moet over aanvullende bevoegdheden beschikken.

Een verklaring van executele kan dus voldoende zijn bij de verkoop van een woning, maar alleen wanneer de executeur daadwerkelijk bevoegd is om deze te verkopen.

Kan een executeur namens de erfgenamen procederen?

Ja, binnen de grenzen van zijn taak.

Op grond van artikel 4:145 lid 2 BW vertegenwoordigt een beheersexecuteur gedurende zijn beheer de erfgenamen bij het uitvoeren van zijn taak, zowel buiten de rechter als in gerechtelijke procedures.

Die bevoegdheid is niet onbeperkt.

Een verklaring van executele geeft de executeur bijvoorbeeld niet automatisch de bevoegdheid om namens iedere andere belanghebbende een procedure te voeren.

Het Gerechtshof Den Haag bevestigde dit op 17 februari 2026. In die zaak was een verklaring van executele niet genoeg om namens een legataris, die geen erfgenaam was, een procedure over erfbelasting te voeren.

Waarom vragen banken om een notariële verklaring?

Een notariële verklaring geeft niet alleen duidelijkheid over wie bevoegd is. Zij beschermt ook derden die op de verklaring vertrouwen.

Artikel 4:187 BW bepaalt dat iemand die afgaat op de feiten in een verklaring van erfrecht, ten aanzien daarvan als te goeder trouw geldt.

Ook kan iemand die op basis van de verklaring aan een onbevoegde persoon betaalt, onder de wettelijke voorwaarden toch bevrijdend hebben betaald.

Dat betekent bijvoorbeeld dat een bank onder omstandigheden beschermd is wanneer zij handelt op basis van een verklaring die achteraf onjuist blijkt.

Deze bescherming geldt niet onbeperkt. Ze geldt niet als de bank of een ander wist dat de verklaring niet klopte of dat door grove nalatigheid niet wist.

De regeling geldt ook voor een verklaring van executele, omdat deze onder dezelfde wettelijke figuur valt.

Is een verklaring van executele sneller en goedkoper?

Dat kan, maar het is niet altijd zo.

Bij een verklaring van erfrecht moet de notaris vaak onderzoeken wie de erfgenamen zijn. Soms zijn er veel erfgenamen, wonen zij in het buitenland of bestaat onduidelijkheid over de familieverhoudingen.

Dat onderzoek kan tijd kosten.

Bij een verklaring van executele kan het onderzoek beperkter zijn. De notaris richt zich dan vooral op de benoeming, aanvaarding en bevoegdheden van de executeur.

Daardoor kan een verklaring van executele sneller worden afgegeven en minder kosten.

Maar ook bij executele kan aanvullend onderzoek nodig zijn. Bijvoorbeeld wanneer onduidelijk is of de executele nog bestaat.

Er is daarom geen vaste doorlooptijd die voor iedere nalatenschap geldt.

Bij NotarisVandaag weet je vooraf wat je betaalt. Een verklaring van executele kost bij ons vanaf € 299,-. Een verklaring van erfrecht kost vanaf € 489,-.

Wat er in die prijs zit lees je in wat kost een verklaring van executele en wat kost een verklaring van erfrecht.

Wat gebeurt er als een erfgenaam beneficiair aanvaardt?

Een erfgenaam kan de nalatenschap zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen.

Bij beneficiaire aanvaarding moet de nalatenschap in beginsel volgens de wettelijke regels worden vereffend.

Dat kan gevolgen hebben voor de executeur.

Wanneer wettelijke vereffening verplicht is, eindigt de taak van de executeur op grond van artikel 4:149 BW.

Maar beneficiaire aanvaarding betekent niet altijd dat de executele eindigt.

De ruimschoots-toereikendverklaring

Artikel 4:202 lid 1 onder a BW bevat een belangrijke uitzondering.

Wettelijke vereffening is bij beneficiaire aanvaarding niet noodzakelijk wanneer er een executeur is die bevoegd is om de opeisbare schulden en legaten te voldoen en die kan aantonen dat de goederen van de nalatenschap ruimschoots voldoende zijn om alle schulden te betalen.

In de praktijk kan de executeur hiervoor een zogenoemde ruimschoots-toereikendverklaring afleggen.

Dat is geen vrijblijvende mededeling. De executeur moet zijn oordeel over de financiële positie van de nalatenschap kunnen onderbouwen. Hoe dat werkt lees je in de ruimschootsverklaring van de executeur.

Als hierover een geschil ontstaat, beslist de kantonrechter.

Wat als de executele eindigt?

Wanneer de executele door wettelijke vereffening eindigt, kan de voormalige executeur niet langer uitsluitend op grond van zijn eerdere benoeming handelen.

De erfgenamen of vereffenaar moeten dan de wettelijke afwikkelingsregels volgen.

Een voormalige executeur kan eventueel op een andere rechtsgrond werkzaamheden uitvoeren, bijvoorbeeld als gevolmachtigde. Een boedelvolmacht herstelt echter niet de geëindigde executele.

Is een executeur aansprakelijk voor erfbelasting?

Een executeur heeft niet alleen bevoegdheden, maar ook wettelijke verplichtingen.

Artikel 72 Successiewet bepaalt dat executeurs op gelijke wijze als erfgenamen gehouden zijn tot de verplichtingen die de Successiewet oplegt.

Daaronder vallen verplichtingen rondom de aangifte erfbelasting.

Daarnaast kan een executeur persoonlijk aansprakelijk zijn voor erfbelasting.

Wanneer is de executeur hoofdelijk aansprakelijk?

Artikel 47 Invorderingswet bepaalt dat een executeur hoofdelijk aansprakelijk is voor de door en bij het overlijden verschuldigde erfbelasting, tenzij de aangifte erfbelasting niet door hem is gedaan.

Er bestaat daarnaast een wettelijke beperking op die aansprakelijkheid. Voor zover de executeur aannemelijk maakt dat het niet aan hem te wijten is dat te weinig belasting is geheven, geldt de aansprakelijkheid niet.

Dit betekent dat een executeur niet zonder meer in iedere situatie persoonlijk voor alle erfbelasting hoeft op te draaien. Lees ook wanneer een executeur persoonlijk aansprakelijk is.

Het is daarom belangrijk om vooraf goed te begrijpen welke verplichtingen bij de benoeming horen.

Wie overweegt een benoeming tot executeur te aanvaarden, doet er verstandig aan eerst het testament, de omvang van de nalatenschap en de mogelijke verplichtingen te onderzoeken.

Moet een executeur de erfgenamen informeren?

Ja, een executeur heeft verplichtingen tegenover de erfgenamen.

De executeur moet onder meer met bekwame spoed een boedelbeschrijving maken. Een erfgenaam kan hem altijd vragen om informatie over zijn werk. Die informatie moet hij dan geven. Meer daarover in de rechten van erfgenamen tegenover de executeur.

Ook moet hij na afloop van zijn beheer rekening en verantwoording afleggen aan degene die daarna tot het beheer bevoegd is.

Voor het afgeven van een verklaring van executele is in beginsel geen toestemming van alle erfgenamen nodig.

Dat betekent niet dat erfgenamen buiten de afwikkeling gehouden mogen worden.

In de notariële tuchtrechtspraak is bovendien bevestigd dat het informeren van erfgenamen in bepaalde omstandigheden primair tot de taak van de executeur behoort en niet automatisch tot die van de notaris die de verklaring van executele opstelt.

De exacte verplichtingen hangen af van de wet, het testament en de omstandigheden.

Heb je later alsnog een verklaring van erfrecht nodig?

Dat is mogelijk.

Stel dat een executeur met een verklaring van executele de bankzaken regelt en de schulden betaalt.

Voor die werkzaamheden kan de verklaring voldoende zijn.

Wanneer de executele eindigt en de erfgenamen vervolgens de nalatenschap willen verdelen of een woning moeten overdragen, kan alsnog een verklaring van erfrecht nodig zijn.

Daarom is het verstandig om vooraf te bekijken welke werkzaamheden moeten worden uitgevoerd.

Soms is een verklaring van executele voldoende. In andere gevallen is het praktischer om direct een uitgebreidere verklaring van erfrecht op te laten stellen waarin ook de executeur en zijn bevoegdheden zijn opgenomen. Zie ook de verklaring van erfrecht als er een executeur is benoemd.

Zo voorkom je waar mogelijk dubbel werk en onnodige kosten.

Wanneer heb je geen verklaring nodig?

Niet bij ieder overlijden is een notariële verklaring noodzakelijk.

Een bank kan bijvoorbeeld besluiten dat een verklaring van erfrecht niet nodig is wanneer de situatie eenvoudig is en aan de voorwaarden van de bank wordt voldaan.

Welke documenten voldoende zijn, hangt af van de betreffende instantie en de omstandigheden.

Een overlijdensakte of een uittreksel uit het Centraal Testamentenregister is niet hetzelfde als een verklaring van erfrecht.

Met die documenten staat niet automatisch vast wie de erfgenamen zijn of wie bevoegd is om de nalatenschap af te wikkelen.

Vraag daarom eerst aan de bank of andere instantie welke documenten zij nodig heeft.

Welke verklaring kun je het beste aanvragen?

De keuze hangt niet alleen af van de aanwezigheid van een executeur. Het gaat vooral om wat er moet worden geregeld.

Een verklaring van executele kan geschikt zijn wanneer:

  • Er een executeur is benoemd.

  • De executeur zijn benoeming heeft aanvaard.

  • Vooral zijn beheersbevoegdheden moeten worden aangetoond.

  • Het niet nodig is om voor het beoogde doel alle erfgenamen vast te stellen.

Een verklaring van erfrecht ligt meer voor de hand wanneer:

  • Moet worden vastgesteld wie de erfgenamen zijn.

  • Erfgenamen gezamenlijk bevoegdheden moeten aantonen.

  • Eén erfgenaam namens de anderen gaat handelen.

  • Een woning moet worden overgedragen en de beschikkingsbevoegdheid moet worden vastgesteld.

  • De executele is geëindigd en erfgenamen zelf de afwikkeling voortzetten.

Welke verklaring het beste past, moet altijd worden beoordeeld aan de hand van de concrete nalatenschap.

Veelgestelde vragen

Is een verklaring van executele hetzelfde als een verklaring van erfrecht?

Niet helemaal. Beide zijn gebaseerd op artikel 4:188 BW, maar de inhoud verschilt. Een verklaring van executele richt zich op de benoeming en bevoegdheden van de executeur. Een verklaring van erfrecht kan ook vaststellen wie de erfgenamen zijn.

Kan een verklaring van executele worden afgegeven zonder toestemming van de erfgenamen?

Ja, in beginsel wel. De executeur moet zijn benoeming hebben aanvaard en de notaris moet zijn bevoegdheden kunnen vaststellen. Toestemming van alle erfgenamen is daarvoor niet standaard vereist.

Moet de executeur de erfgenamen informeren?

Ja. De executeur moet een boedelbeschrijving maken en een erfgenaam alle informatie over zijn werk geven waar die om vraagt. Na afloop legt hij rekening en verantwoording af.

Kun je een verklaring van erfrecht krijgen als nog niet alle erfgenamen hebben aanvaard?

Dat kan. Artikel 4:188 BW staat toe dat een verklaring vermeldt welke erfgenamen de nalatenschap al hebben aanvaard. Het is niet altijd noodzakelijk dat alle erfgenamen eerst een keuze hebben gemaakt. De notaris beoordeelt welke feiten voldoende vaststaan.

Kan een executeur de bankrekening laten deblokkeren?

Dat kan wanneer de executeur daarvoor bevoegd is en de bank de benodigde documenten heeft ontvangen. Een verklaring van executele kan daarvoor voldoende zijn.

Mag een executeur een woning verkopen zonder toestemming van erfgenamen?

Dat kan onder bepaalde voorwaarden, bijvoorbeeld wanneer verkoop noodzakelijk is om schulden te voldoen. Ook kan het testament aanvullende verkoopbevoegdheden geven. De wettelijke overlegregels en eventuele testamentaire beperkingen moeten worden nageleefd.

Mag een executeur de erfenis verdelen?

Een gewone beheersexecuteur is niet uitsluitend op grond van zijn benoeming bevoegd om de nalatenschap te verdelen. Een testament kan aanvullende bevoegdheden geven, bijvoorbeeld via een afwikkelingsbewind.

Eindigt de executele als iemand beneficiair aanvaardt?

Niet altijd. Wanneer wettelijke vereffening verplicht is, eindigt de taak van de executeur. Er geldt onder meer een uitzondering wanneer een bevoegde executeur kan aantonen dat de nalatenschap ruimschoots voldoende is om alle schulden te voldoen.

Is een executeur persoonlijk aansprakelijk voor erfbelasting?

Dat kan. De wet bevat regels over hoofdelijke aansprakelijkheid en uitzonderingen daarop. De vraag of een executeur aansprakelijk is, hangt onder meer af van wie de aangifte heeft gedaan en of een te lage belastingheffing aan de executeur kan worden verweten.

Is een verklaring van executele goedkoper?

Vaak wel, omdat het onderzoek beperkter is. Bij NotarisVandaag kost een verklaring van executele vanaf € 299,-. Een verklaring van erfrecht kost vanaf € 489,-.

Kun je beide verklaringen combineren?

Ja. In een verklaring van erfrecht kunnen zowel de erfgenamen als de benoeming en bevoegdheden van de executeur worden vermeld, voor zover die feiten zijn vastgesteld.

Conclusie

Een verklaring van erfrecht en een verklaring van executele hebben ieder een eigen functie.

Een verklaring van erfrecht geeft duidelijkheid over de erfgenamen en hun bevoegdheden. Een verklaring van executele laat zien wie de executeur is en wat deze mag doen.

Het is niet altijd nodig om beide verklaringen aan te vragen.

Welke verklaring je nodig hebt, hangt af van de nalatenschap en van wat je ermee wilt regelen.

Bij NotarisVandaag helpen we je graag te bepalen welke verklaring in jouw situatie nodig is.

Je volgende stap

Weet je welke verklaring je nodig hebt? Vraag een verklaring van executele of een verklaring van erfrecht aan. Twijfel je nog? Lees eerst wat een verklaring van executele is.

Bronnen

Een verklaring van executele nodig?

Ben je executeur en neemt de bank genoegen met een verklaring van executele? Die regel je bij ons voor een vaste prijs. Verklaring van executele aanvragen