Rechten van erfgenamen tegenover de executeur

Dit artikel hoort bij na een overlijden: wat moet je regelen?, het overzicht van alle stappen.

Is er een executeur benoemd, dan voelen erfgenamen zich soms buitenspel gezet. De executeur regelt de bank, de schulden en de woning. Jij wacht af. Toch heeft de wet erfgenamen een stevige positie gegeven. Hieronder lees je welke rechten je hebt, hoe je ze gebruikt en wat je doet als de executeur niet meewerkt.

Op deze pagina: het antwoord op een rij · de verhouding · recht op informatie · overleg bij verkoop · het beheer beëindigen · rekening en verantwoording · het loon · als hij niet meewerkt · ontslag · veelgestelde vragen

De verhouding tussen executeur en erfgenamen

Een executeur die de nalatenschap beheert, vertegenwoordigt de erfgenamen bij zijn taak. Hij betaalt de schulden, regelt de bank en de instanties en zorgt dat de erfenis klaar is om te verdelen. Zolang hij dat doet, kunnen de erfgenamen niet zonder hem over de goederen beschikken. Dat beschermt de afwikkeling, maar het betekent ook dat hij voor jou werkt en niet andersom.

Wat een executeur mag, hangt af van het testament. Lees de drie soorten executeurs. Wat hij in de praktijk doet, staat in executeur na een overlijden.

Recht op informatie

De executeur moet een erfgenaam alle inlichtingen geven die hij wil over de uitvoering van zijn taak. Je kunt dus vragen wat er in de nalatenschap zit, welke schulden er zijn betaald, welke rekeningen er zijn opgezegd en hoe ver hij is.

Daarnaast moet hij zo snel als redelijk mogelijk een boedelbeschrijving maken, met een voorlopig overzicht van de schulden. Vraag om een kopie. Wijst hij een boedelnotaris aan, dan laat die notaris dat aan de erfgenamen weten. Lees ook boedelbeschrijving maken na een overlijden.

Overleg bij verkoop

Een executeur mag spullen verkopen als dat nodig is om de schulden te betalen. Wat hij verkoopt en hoe, bepaalt hij zoveel mogelijk in overleg met de erfgenamen. Heb je bezwaar tegen een voorgenomen verkoop, dan moet hij je de kans geven de kantonrechter te laten beslissen. Het testament kan ook bepalen dat hij voor een verkoop toestemming van de erfgenamen nodig heeft.

Gaat het om de woning, lees dan een woning uit de nalatenschap verkopen.

Het beheer beëindigen

De executeur stopt als zijn werk klaar is. De erfgenamen kunnen het beheer ook zelf beëindigen:

• als de schulden van de nalatenschap betaald zijn;
• als er anderhalf jaar voorbij is sinds de executeur de nalatenschap in beheer kon nemen. Op zijn verzoek kan de kantonrechter die termijn verlengen;
• als de erfgenamen de executeur het geld geven dat nodig is om de resterende schulden te betalen. Voor de rest stopt zijn beheer dan.

Daarna regelen de erfgenamen de verdeling samen. Zie nalatenschap afwikkelen: van overlijden tot verdeling.

Rekening en verantwoording

Als het beheer eindigt, legt de executeur rekening en verantwoording af aan wie daarna beheert, meestal de erfgenamen. Hij laat zien wat er in de nalatenschap zat, wat hij heeft betaald en ontvangen en welke keuzes hij heeft gemaakt. Neem de tijd om dat overzicht te controleren. Klopt er iets niet, vraag dan om uitleg voordat je akkoord geeft.

Het loon van de executeur

De executeur krijgt het loon dat in het testament staat. Staat er niets, dan is dat volgens de wet eenmalig 1% van het nettovermogen op de sterfdag. Bij onvoorziene omstandigheden kan een erfgenaam de kantonrechter vragen het loon anders te regelen. Hoe het loon werkt, lees je in wat mag een executeur kosten.

Als de executeur niet meewerkt

Reageert de executeur niet of gaat het erg traag, pak het dan stap voor stap aan:

1. Vraag het schriftelijk. Noem precies wat je wilt weten of zien en geef een redelijke termijn, bijvoorbeeld twee weken.
2. Herinner hem aan zijn plicht. Wijs erop dat hij je alle gewenste inlichtingen moet geven en een boedelbeschrijving moet maken.
3. Zoek een bemiddelaar. Een notaris of een mediator kan helpen als de verhoudingen gespannen zijn. Lees de erfgenamen zijn het niet eens.
4. Stap naar de kantonrechter. Als niets helpt, kun je om ontslag vragen.

De executeur laten ontslaan

Een erfgenaam kan de kantonrechter vragen de executeur te ontslaan als daar gewichtige redenen voor zijn. Denk aan een executeur die zijn taak aanvaardt en daarna niets doet, die maandenlang geen vragen beantwoordt of die de erfenis verkeerd beheert. Ook een mede-executeur of het openbaar ministerie kan dit vragen en de kantonrechter kan het uit zichzelf doen. Tijdens het onderzoek kan de kantonrechter de executeur schorsen of voorlopige maatregelen nemen.

Je kunt het ontslagverzoek zelf indienen bij de kantonrechter. Een advocaat is niet verplicht, maar kan je wel bijstaan. Zorg in elk geval dat je verzoek goed onderbouwd is. Na een ontslag moet de gewezen executeur doen wat niet kan wachten, tot iemand anders het beheer heeft overgenomen.

Veelgestelde vragen

Mag de executeur de erfenis verdelen?

Nee, de verdeling is aan de erfgenamen. Alleen als het testament hem ook tot afwikkelingsbewindvoerder benoemt, kan hij meer. Lees de drie soorten executeurs.

Mag ik zelf iets uit de woning meenemen?

Niet zonder de executeur. Zolang hij beheert, beslissen de erfgenamen niet zonder hem over de spullen. Zie woning ontruimen en spullen verdelen.

Heeft de langstlevende partner dezelfde rechten?

Ja. Een echtgenoot of geregistreerd partner met een wettelijk vruchtgebruik geldt voor deze rechten als erfgenaam, ook als de kinderen de erfgenamen zijn.

Ik ben onterfd. Heb ik dan ook recht op informatie?

Een onterfd kind is geen erfgenaam, maar kan als legitimaris wel recht hebben op inzage. Lees mag een legitimaris documenten van een nalatenschap inzien.

Hoe lang mag een executeur erover doen?

Er is geen vaste termijn voor zijn werk. Wel kunnen de erfgenamen het beheer in de regel na anderhalf jaar beëindigen, tenzij de kantonrechter die termijn verlengt.