Boedelbeschrijving maken: uitleg en voorbeeld

Kort antwoord

Een boedelbeschrijving is een overzicht van de bezittingen en schulden die bij een nalatenschap horen. Je noteert per post de waarde, de peildatum en het bewijs. De overlijdensdatum is het uitgangspunt. Latere kosten en nog onzekere bedragen houd je herkenbaar apart. Bij een executeur met beheertaken of wettelijke vereffening is zo’n beschrijving verplicht.

Dit artikel hoort bij na een overlijden: wat moet je regelen?, het overzicht van alle stappen.

In het kort

Breng bezittingen én schulden in kaart. Alleen een lijst met spullen is niet genoeg.
Neem alleen het aandeel van de overledene op. Gezamenlijk bezit is niet automatisch volledig van de nalatenschap.
Gebruik de overlijdensdatum als uitgangspunt en vermeld afwijkende waarderingsdata.
Zet bij ieder bedrag of het vaststaat, geschat is of nog wordt onderzocht.
Bewaar bewijsstukken en voorkom dubbeltelling van hypotheek, uitvaart en betalingen.

Na een overlijden komt er veel op je af. Je hoeft niet direct te weten wat alles waard is. Een eerste overzicht helpt je om rust en structuur te krijgen. Je ziet wat al bekend is en welke informatie je nog moet opvragen. Hieronder vind je de werkwijze en een volledig fictief voorbeeld.

Wat is een boedelbeschrijving precies?

De beschrijving brengt de financiële inhoud van de nalatenschap in beeld. Daar horen een woning en banktegoeden bij. Ook een vordering op een familielid of een schuld aan kinderen uit een eerder overlijden kan belangrijk zijn. Had de overledene geld uitgeleend? Lees wie het terugvraagt. Het overzicht laat zowel de samenstelling als het voorlopige saldo zien.

Document	Waarvoor dient het?
Boedelbeschrijving	Welke bezittingen en schulden horen bij de nalatenschap en welke bedragen horen daarbij?
Verklaring van erfrecht	Wie zijn de erfgenamen en wie mag namens hen handelen?
Boedelregister	Welke rechtsfeiten rond de nalatenschap zijn bij de rechtbank geregistreerd?
Eindafrekening	Wat is tijdens de afwikkeling ontvangen en betaald en wat blijft uiteindelijk over?

Deze documenten vullen elkaar aan. De beschrijving bepaalt op zichzelf niet wie mag verkopen of verdelen. Een overzicht met een positief saldo is ook geen toestemming om geld over te maken aan erfgenamen. Lees voor die vervolgstappen het stappenplan voor de afwikkeling.

Wie maakt de boedelbeschrijving?

Wie verantwoordelijk is hangt af van de afwikkelingsroute. Erfgenamen kunnen het verzamelen van stukken aan één persoon overlaten. Daarmee verandert niet automatisch wie juridisch verantwoordelijk is. Een notaris kan helpen met de vorm en waardering.

Situatie	Wie zorgt voor het overzicht?
Executeur met beheer van de nalatenschap	De executeur maakt met bekwame spoed een beschrijving met een voorlopig schuldenoverzicht (artikel 4:146 lid 2 BW).
Wettelijke vereffening door erfgenamen	De erfgenamen vervullen samen de rol van vereffenaar. De beschrijving hoort bij die taak.
Door de rechtbank benoemde vereffenaar	De benoemde vereffenaar verzorgt de beschrijving.
Afwikkeling door erfgenamen zonder zo’n functionaris	De erfgenamen verzamelen de informatie. Controleer of hun situatie een formele beschrijving vereist.

Bij beneficiaire aanvaarding is wettelijke vereffening meestal de route. Er bestaan uitzonderingen. Een bevoegde executeur kan onder voorwaarden aanblijven als de nalatenschap ruimschoots toereikend is. Trek daarom niet uit de aanvaarding alleen de conclusie dat alle vereffeningsregels gelden. Lees wanneer een ruimschootsverklaring mogelijk is.

Wanneer begin je en welke datum gebruik je?

Begin met inventariseren zodra duidelijk is wie het beheer mag voeren. De wettelijke term voor een executeur en vereffenaar is “met bekwame spoed”. Dat is geen algemene termijn van precies drie maanden. Wacht niet op de laatste belastingaanslag voordat je een eerste versie maakt. Vermeld wat nog ontbreekt.

Maak onderscheid tussen drie momenten: de overlijdensdatum als uitgangspunt voor de bezittingen en schulden, de datum waarop een waarde is vastgesteld en de datum waarop je de beschrijving bijwerkt. Een taxateur kan later een waarde op de overlijdensdatum bepalen. Schrijf beide data op zodat dit duidelijk blijft.

Een betaling na het overlijden hoort daarnaast in de administratie van de afwikkeling. Vervang het oorspronkelijke banksaldo niet zonder toelichting door het lagere saldo van vandaag. Anders verdwijnen de betaling en de oorspronkelijke schuld uit beeld.

Welke documenten verzamel je?

Saldo-opgaven van betaal-, spaar- en beleggingsrekeningen op de peildatum. Weet je niet bij welke banken rekeningen liepen? Lees hoe je onbekende bankrekeningen opspoort.
Eigendomsakten, huwelijks- of partnerschapsvoorwaarden en relevante samenlevingsafspraken.
Hypotheekoverzichten, leningsovereenkomsten en creditcardafrekeningen.
Belastingaanslagen, verzekeringspolissen en informatie over mogelijke uitkeringen.
Stukken van een eerdere nalatenschap en afspraken over erfdelen of rente.
Taxaties, facturen en correspondentie met schuldeisers.

Geef iedere bijlage een nummer of herkenbare bestandsnaam. Zet dat nummer bij de betreffende post. De Belastingdienst gebruikt veel van dezelfde stukken voor de aangifte erfbelasting. Niet iedere waarde uit de beschrijving kan echter één op één worden overgenomen.

Bezittingen

Neem bezittingen in Nederland en in het buitenland mee. Vermeld kort wat de post is, wie eigenaar is en hoe je het bedrag hebt vastgesteld. Controleer of het hele bezit tot de nalatenschap hoort. Bij gezamenlijk bezit kan alleen een deel meetellen.

Bezitting	Wat controleer je?
Bank- en spaartegoeden	Saldo op overlijden, rekeninghouder en het aandeel dat aan de overledene toekomt.
Woning of ander vastgoed	Eigendom, aandeel, waarderingsdatum en eventuele bijzondere rechten.
Beleggingen en digitale bezittingen	Type bezit, aantal, waarderingsbron en toegang via de bevoegde partij.
Auto, sieraden, kunst en inboedel	Verkoopwaarde en of waardevolle zaken al in een andere totaalpost staan.
Vorderingen	Wie moet betalen, op grond waarvan en is de vordering nog inbaar?
Onderneming of eerdere onverdeelde erfenis	Wat was het belang van de overledene en welke professionele waardering is nodig?
Verzekeringen en nabetalingen	Wie heeft recht op het bedrag en komt het recht aan de nalatenschap toe?

Een gezamenlijke rekening is niet automatisch voor de helft

Dat twee mensen een rekening kunnen gebruiken zegt niet vanzelf van wie het geld is. De afspraken en het huwelijksvermogensrecht kunnen bepalend zijn. Noteer daarom eerst het totale saldo. Vermeld daarna het vastgestelde aandeel van de overledene. Vraag bij twijfel om beoordeling voordat je een percentage invult.

Moet je elke stoel en ieder kopje opschrijven?

Nee. Voor de gewone inboedel kun je een onderbouwde totaalwaarde opnemen. Waardevolle zaken beschrijf je apart. Rechtspraak noemt in de richtlijnen uitdrukkelijk dat de totale inboedelwaarde wel moet worden vermeld. Zorg dat apart beschreven sieraden of kunst niet ook in die totaalwaarde zitten. Erf je een auto? Lees hoe je die overschrijft, verkoopt of schorst.

Maak zo nodig foto’s voor je eigen dossier voordat je opruimt. Die helpen bij de uitleg van een schatting of een verschil van mening. Emotionele waarde is iets anders dan verkoopwaarde. Een erfstuk kan dierbaar zijn terwijl de verkoopwaarde gering is. Lees wat je al mag opruimen en wat nog niet.

Tel niet iedere verzekeringsuitkering bij de boedel op

Vraag de verzekeraar wie recht heeft op de uitkering. Een levensverzekering kan rechtstreeks aan een begunstigde betalen of aan een geldverstrekker bij een gekoppelde lening. Noteer de polis en de uitkomst van het onderzoek. Neem alleen de aanspraak op die aan de nalatenschap toekomt. Houd de fiscale beoordeling apart.

Schulden

Onderzoek de hypotheek, kredieten en openstaande rekeningen. Vergeet verplichtingen binnen de familie niet. Denk aan een lening, een schenking op papier of nog niet betaalde erfdelen van een eerder overleden partner. Het officiële formulier van Rechtspraak vraagt afzonderlijk naar deze familieverplichtingen. Lees ook wat er gebeurt bij erven van schulden.

Kijk niet alleen naar de laatste facturen. Loop ook de bankafschriften, aanslagen en correspondentie door. Vraag bekende schuldeisers om een opgave van de schuld. Geef aan dat je wilt weten wat op de overlijdensdatum openstond. Een afrekening kan namelijk ook kosten van daarna bevatten.

Vermeld de schuldeiser en de reden van de schuld.
Bewaar de opgave, overeenkomst of factuur als bewijs.
Geef aan welk deel bij de nalatenschap hoort.
Label een bedrag als bevestigd, geschat of betwist.
Schrijf bij een onbekend bedrag “nog te onderzoeken” en niet “€ 0”.

Ook mogelijke aanspraken uit een procedure of aansprakelijkstelling verdienen een aparte vermelding. Daarmee erken je de aanspraak niet. Je maakt zichtbaar dat zij bij de beoordeling van de nalatenschap moet worden onderzocht.

Controleer of een schuld bij overlijden vervalt

Niet iedere schuld blijft bestaan. DUO vermeldt dat schulden die DUO invordert bij overlijden vervallen. Bewaar de bevestiging in het dossier. Stond de overledene in Nederland ingeschreven? Dan meldt de gemeente het overlijden. Bij wonen in het buitenland moet je het zelf aan DUO melden.

Houd kosten na het overlijden apart

Voor een bruikbaar overzicht heb je twee onderdelen nodig: de financiële situatie op overlijden en de kosten en verplichtingen die daarna bij de afwikkeling ontstaan. Uitvaartkosten, noodzakelijke taxatiekosten en beheerkosten kunnen daarom in een apart vervolgblad staan. De uiteindelijke kwalificatie en betaalvolgorde moeten passen bij de afwikkelingsroute.

Maak ook reserveringen herkenbaar. Een geschatte belastingreserve is geen definitieve aanslag. Voorkom dat dezelfde verwachte post zowel als schuld als reservering van het saldo afgaat. Voor erfbelasting gelden bovendien eigen aftrekregels. Notaris- en afwikkelingskosten mag je niet aftrekken in de aangifte erfbelasting. Dat geldt ook voor makelaars- en taxatiekosten, het opruimen van de inboedel en het loon van de executeur.

Dekt een uitvaartverzekering kosten? Leg de factuur en de verzekeringsbetaling naast elkaar. Voor de erfbelasting mogen uitvaartkosten alleen worden meegenomen voor zover de kosten niet door de verzekeringsuitkering zijn gedekt. Noteer hoe je dit hebt verwerkt.

Welke waarde neem je op?

Vermeld steeds het doel van de waardering. Een bedrag om schuldeisers inzicht te geven kan een andere functie hebben dan de waarde voor de aangifte erfbelasting of voor een latere verdeling. Leg afwijkingen uit in plaats van één bedrag zonder context te gebruiken.

Post	Praktische waardering	Bijzonder aandachtspunt
Banktegoed	Opgave van het saldo op de overlijdensdatum	Een latere uitbetaling of afschrijving vermeld je als mutatie.
Woning	Onderbouwde waardebepaling met peildatum	Voor erfbelasting gelden meestal WOZ-regels. Een verdeling kan een andere actuele waardering vragen.
Auto of waardevolle spullen	Onderbouwde verkoopwaarde of taxatie	Een verzekerde vervangingswaarde is niet automatisch de verkoopwaarde.
Beursgenoteerde effecten	Een gedateerd portefeuilleoverzicht	Voor erfbelasting verwijst de Belastingdienst naar de prijscourant van de werkdag vóór overlijden.
Vordering op een persoon	Overeenkomst, saldo en beoordeling van inbaarheid	Het oorspronkelijke bedrag hoeft niet de waarde te zijn als betaling onzeker is.

Voor een woning mag je voor de erfbelasting in de gebruikelijke situatie kiezen tussen de WOZ-waarde van het jaar van overlijden en die van het volgende jaar. Bij bijzondere situaties gelden afwijkingen. Verwar de WOZ-waarde niet met de marktwaarde die nodig kan zijn als een erfgenaam de woning wil overnemen.

Laat een onderneming, bijzondere rechten of ingewikkelde familievorderingen beoordelen. De beschrijving wordt duidelijker als je een voorlopige waarde als voorlopig benoemt dan wanneer je een precies ogend bedrag zonder grondslag invult.

Gewoon overzicht of formele boedelbeschrijving?

Een eigen overzicht, bijvoorbeeld in een spreadsheet, is een goede start voor het verzamelen van gegevens. Als een formele beschrijving nodig is moet ook de vorm kloppen. Volgens artikel 671 Rv kan een onderhandse beschrijving worden gemaakt als alle betrokken partijen het vrije beheer over hun goederen hebben en daarmee instemmen. Rechtspraak noemt voor de nalatenschap onder meer minderjarigheid, curatele en faillissement als situaties waarin de notariële vorm nodig is. Rechtspraak biedt een officieel formulier boedelbeschrijving erfrecht aan.

Zijn er minderjarige erfgenamen of staat vermogen onder een beschermingsmaatregel? Laat de formele eisen eerst beoordelen. Bij bijvoorbeeld de wettelijke verdeling met een minderjarige gelden ook specifieke regels over de aan te leveren beschrijving. Een zelf ingevuld overzicht is geen notariële akte.

Moet de boedelbeschrijving naar de rechtbank?

Niet ieder praktisch overzicht hoeft te worden ingediend. Bij wettelijke vereffening wordt de beschrijving in beginsel ter inzage gelegd voor erfgenamen en schuldeisers. Is er een boedelnotaris? Dan gebeurt dit op diens kantoor. Zonder boedelnotaris gebeurt dit bij de griffie van de bevoegde rechtbank. Volg de aanwijzingen van de rechtbank van de laatste woonplaats van de overledene.

Erfgenamen die zelf vereffenen kunnen onder voorwaarden de kantonrechter vragen om ontheffing van de terinzagelegging. Dat is geen automatische vrijstelling omdat er genoeg vermogen lijkt te zijn. De ontheffing gaat over ter inzage leggen en niet over het onderzoek naar bezittingen en schulden.

Wat vraagt de formele beschrijving extra?

Artikel 674 Rv stelt ook eisen aan de identificatie en onderbouwing van de boedel. Denk aan de locatie van beschreven spullen, aanwezige geldsommen en de akten en administratie die bij de bezittingen en schulden horen. Vermeld dus meer dan alleen twee totalen. Laat beoordelen welke formele vermeldingen en vastlegging in jouw situatie nodig zijn.

Bijlagen kunnen onderdeel van de beschrijving zijn. Het gerechtshof Amsterdam oordeelde in een zaak dat bijlagen die de posten verduidelijken in beginsel bij de boedelbeschrijving horen en onder het inzagerecht vallen. Verwijs daarom duidelijk naar de bijlagen. Een lijst die bedragen noemt maar de bijbehorende uitleg buiten bereik houdt is niet hetzelfde als een inzichtelijke beschrijving.

Staat de volledige lijst in het boedelregister?

Nee. Het boedelregister is een register van rechtsfeiten rond de nalatenschap. Rechtspraak vermeldt dat de boedelbeschrijving zelf niet in dat register terechtkomt. Via het register kunnen schuldeisers wel vinden met wie zij contact moeten opnemen voor inzage. Lees wat het boedelregister wel laat zien.

Voorbeeld van een boedelbeschrijving met fictieve bedragen

Alle namen, bedragen en bewijsstukken hieronder zijn fictief. Dit is een praktisch voorbeeld en geen officiële ingediende beschrijving. Marianne de Vries overlijdt op 12 september 2026. Zij is weduwe. De woning en de andere genoemde bezittingen zijn volledig van haar. Twee kinderen zijn erfgenaam. De beschreven schulden aan de kinderen komen uit een eerder overlijden.

Peildatum: 12 september 2026. Datum van deze voorbeeldversie: 9 oktober 2026. Bij de teruggaaf inkomstenbelasting staat dat het bedrag voorlopig is. De teruggaaf en de aanslag inkomstenbelasting gaan over verschillende belastingjaren. Een echte beschrijving vermeldt daarnaast de opsteller, zijn rol en de concrete bijlagen.

A. Bezittingen op de overlijdensdatum

Bezitting	Bedrag in de nalatenschap	Bron of status
Woning, volledig eigendom	€ 420.000	Taxatie op overlijdensdatum
Betaalrekening	€ 8.750	Saldoverklaring bank
Spaarrekening	€ 48.500	Saldoverklaring bank
Beleggingsportefeuille	€ 32.500	Portefeuilleoverzicht op peildatum
Auto	€ 9.500	Waardebepaling verkoopwaarde
Gewone inboedel	€ 1.750	Onderbouwde schatting verkoopwaarde
Sieraden, apart van inboedel	€ 2.500	Taxatierapport
Vordering uit lening aan familielid	€ 4.000	Overeenkomst en aflossingen
Terug te ontvangen inkomstenbelasting	€ 1.200	Voorlopige berekening, nog te bevestigen
Contant geld	€ 300	Geteld bedrag, vastgelegd in dossier
Totaal bezittingen	€ 529.000	Inclusief één nog te bevestigen schatting

B. Schulden op de overlijdensdatum

Schuld	Bedrag in de nalatenschap	Bewijs
Hypotheekschuld	€ 155.000	Saldo-opgave geldverstrekker
Persoonlijke lening	€ 3.200	Opgaaf kredietverstrekker
Creditcardschuld	€ 850	Afrekening creditcard
Energie tot overlijdensdatum	€ 275	Eindafrekening, aandeel vóór overlijden
Openstaande zorgrekening	€ 320	Factuur
Inkomstenbelasting overledene	€ 2.200	Aanslag
Schulden aan kinderen uit eerdere erfenis	€ 45.000	Vaststelling eerdere erfdelen en rente
Totaal schulden op overlijden	€ 206.845

Voorlopig saldo op de overlijdensdatum: € 529.000 - € 206.845 = € 322.155. De woning staat voor de volledige waarde bij de bezittingen. De hypotheek staat volledig bij de schulden. Zo wordt de hypotheek één keer afgetrokken.

C. Kosten na het overlijden

Post	Bedrag	Toelichting
Uitvaart	€ 7.250	Factuur, geen uitvaartuitkering in dit voorbeeld
Noodzakelijke notariskosten	€ 950	Fictief bedrag uit factuur
Taxatie woning	€ 650	Fictief bedrag uit factuur
Beheer woning na overlijden	€ 500	Gespecificeerde kosten na overlijden
Totaal opgenomen latere kosten	€ 9.350

Als je alleen deze latere kosten van het voorlopige saldo aftrekt kom je op € 312.805. Dat is een illustratief rekensaldo. Het is geen actuele eindafrekening: waardeveranderingen, inkomsten, verkoop en andere mutaties zijn hier niet verwerkt. De genoemde kosten zijn fictieve voorbeeldbedragen en geen tarieven van NotarisVandaag of een andere aanbieder.

D. Open punten en reserveringen

De belastingteruggave van € 1.200 moet nog worden bevestigd.
Er is een betwiste herstelrekening van € 1.800. Die staat apart en is niet stilzwijgend als erkende schuld opgenomen.
De erfbelasting moet nog worden berekend. Daarvoor is geen verzonnen definitief bedrag ingevuld.
Mogelijke verkoopkosten en verdere woningkosten moeten nog worden begroot.

Op de betaal- en spaarrekening staat samen € 57.250. Met het contante geld is dat € 57.550. De rest van de waarde zit vooral in de woning en andere bezittingen. Een positief saldo van ruim drie ton betekent dus niet dat dit bedrag nu op de bank staat of kan worden verdeeld.

Werk met één versie

Spreek af wie de beschrijving bijhoudt. Gebruik één actuele versie en bewaar eerdere versies. Noteer per wijziging wat is veranderd en waarom. Bijvoorbeeld: een schatting is vervangen door een taxatie of een lening blijkt al gedeeltelijk afgelost.

Houd daarnaast een apart overzicht van ontvangsten en betalingen bij. Een boedelbeschrijving is een momentopname. Een kasboek laat het verloop zien. Vermeng je die twee? Dan kun je een schuld of betaling ongemerkt dubbel aftrekken. Dat gebeurt bijvoorbeeld als het actuele banksaldo al lager is door betaling van de uitvaart en je de uitvaart vervolgens nogmaals van datzelfde saldo aftrekt.

Deel de relevante stukken met degene die ze nodig heeft voor de afwikkeling. Spreek bij verschil van mening af welke posten vaststaan en welke nog worden onderzocht. Een ondertekend overzicht betekent niet vanzelf dat iedereen instemt met een verdeling.

Waar het overzicht verder voor dient

Je kunt met de beschrijving beoordelen welke informatie ontbreekt, welke schulden aandacht vragen en of er voldoende vermogen lijkt te zijn. Zij helpt ook bij belastingaangiften zoals de aangifte erfbelasting en bij de uiteindelijke verantwoording. De afzonderlijke fiscale regels en de bevoegdheid om te handelen blijven bepalend.

Blijkt bij vereffening door beneficiair aanvaardende erfgenamen dat de nalatenschap negatief is? Dan moet dit zo spoedig mogelijk aan de kantonrechter worden gemeld. Betaal niet zomaar de meest dringende schuldeiser zonder de positie van de anderen te beoordelen. Lees wat vereffening betekent en vraag hulp bij een tekort.

Veelgestelde vragen over de boedelbeschrijving

Kun je zelf een boedelbeschrijving maken?

Ja. Je kunt de gegevens zelf verzamelen en een praktisch overzicht maken. Of dat ook de vereiste formele beschrijving kan zijn hangt af van de betrokken partijen, hun instemming en de wettelijke vormvereisten. Vraag bij twijfel om beoordeling voordat je indient.

Moet een executeur altijd een boedelbeschrijving maken?

De executeur die de nalatenschap beheert moet met bekwame spoed een boedelbeschrijving maken met een voorlopig overzicht van de schulden. Het gaat dus om de taak en bevoegdheden. Lees welke soorten executeurs er zijn.

Wat doe je als een schuld nog niet bekend is?

Zet de post op een onderzoekslijst met de schuldeiser, de reden en de vervolgstap. Vermeld dat het bedrag nog onbekend is. Voeg een opgave toe zodra die er is en werk de versie bij. Laat een onzekere schuld niet verdwijnen door nul in te vullen.

Mag je de hypotheek van de woningwaarde aftrekken?

Je moet haar één keer verwerken. Het voorbeeld op deze pagina zet de volledige woningwaarde bij de bezittingen en de hypotheek bij de schulden. Een ander model kan een nettowaarde tonen. Neem die nettowaarde niet over én trek vervolgens dezelfde hypotheek nogmaals af.

Wat kost het maken van een boedelbeschrijving?

Een eigen overzicht kost vooral tijd. Voor professionele hulp hangt de prijs af van het onderzoek, taxaties en de vereiste vorm. Vraag een opdrachtbevestiging waarin staat welk werk de prijs omvat.

Hoe je beneficiair aanvaarden regelt, wat het kost en wat er daarna moet gebeuren, lees je in beneficiair aanvaarden: wat is het en hoe regel je het?

Bronnen en verdere informatie

Geraadpleegd op 9 oktober 2026. De uitleg is gebaseerd op officiële bronnen, het model en de richtlijnen van Rechtspraak en informatie van de genoemde organisaties. Het ingevulde voorbeeld is zelfstandig opgesteld.