Wat is het verschil tussen een executeur en een vereffenaar?
Een executeur en vereffenaar hebben verschillende taken en bevoegdheden. Lees wie wordt benoemd, wanneer vereffening geldt en wat dat voor erfgenamen betekent.
Kort antwoord
Een executeur wordt via het testament aangewezen en aanvaardt zijn benoeming na het overlijden. Een vereffenaar werkt volgens de wettelijke vereffeningsregels. Dat kunnen de erfgenamen samen zijn of iemand die de rechtbank benoemt. Beide functies kunnen beheer en betaling van schulden omvatten. De juridische basis en de verplichtingen verschillen.
De woorden lijken soms uitwisselbaar. Toch maakt het voor jou als erfgenaam veel uit wie in welke functie handelt. Je wilt weten wie mag tekenen, welke informatie je krijgt en of er bijzondere regels gelden voor betalingen.
De verschillen op een rij
| Vraag | Beheersexecuteur | Vereffenaar |
|---|---|---|
| Waar komt de functie vandaan? | Het testament en aanvaarding van de benoeming | De wet of een benoeming door de rechtbank |
| Wat is de hoofdtaak? | Beheren en de schulden betalen die binnen zijn taak vallen | Beheren en vereffenen volgens de wettelijke regels |
| Wie kan de functie vervullen? | De benoemde persoon die aan de wettelijke voorwaarden voldoet | Erfgenamen gezamenlijk of een benoemde vereffenaar |
| Welke rol heeft de rechter? | Onder meer bij geschillen en ontslag | Onder meer bij aanwijzingen, benoeming en bepaalde vereffeningsstappen |
| Mag hij verkopen? | Voor zover nodig binnen de wettelijke taak en met inachtneming van het testament | Voor zover nodig om de schulden te voldoen met inachtneming van de vereffeningsregels |
| Mag hij gewoon de erfenis verdelen? | Nee, niet op grond van de beheersexecutele alleen | Gewoonlijk niet. Verdeling volgt na vereffening |
Wanneer is een executeur aan het werk?
De benoeming staat in het testament. De executeur moet die na het overlijden aanvaarden. Wat hij daarna mag hangt af van de wet en de testamentaire bepalingen. Een uitvaartexecuteur heeft bijvoorbeeld een beperktere opdracht dan een executeur met beheer.
Lees voor de dagelijkse werkzaamheden executeur na een overlijden. Extra bevoegdheden door afwikkelingsbewind worden uitgelegd bij de afwikkelingsbewindvoerder.
Wanneer moet een nalatenschap worden vereffend?
Na beneficiaire aanvaarding is wettelijke vereffening in beginsel verplicht. Ook de benoeming van een vereffenaar door de rechtbank brengt de vereffeningsregels in beeld. Het doel is dat de afwikkeling rekening houdt met de rechten van schuldeisers.
Een negatieve erfenis en vereffening zijn niet hetzelfde. Ook een positieve nalatenschap kan vereffend moeten worden. Andersom bestaan er uitzonderingen op de vereffeningsplicht. Bij de wettelijke verdeling is voor deze plicht van belang of de langstlevende echtgenoot beneficiair heeft aanvaard.
Wie is dan de vereffenaar?
Als de nalatenschap wegens beneficiaire aanvaarding moet worden vereffend, zijn in beginsel alle erfgenamen samen vereffenaar. Zij moeten hun bevoegdheden doorgaans gezamenlijk uitoefenen. Voor noodzakelijk onderhoud, behoud en handelingen die niet kunnen wachten bestaan uitzonderingen.
De rechtbank kan een andere vereffenaar benoemen. Dat gebeurt niet automatisch bij iedere beneficiaire aanvaarding. Een ingeschakelde adviseur krijgt die functie evenmin vanzelf.
Moet de executeur stoppen na beneficiaire aanvaarding?
Zijn taak eindigt als de nalatenschap volgens de wet moet worden vereffend. Maar die vereffeningsplicht kan achterwege blijven als een bevoegde executeur aantoont dat het vermogen ruimschoots voldoende is voor alle schulden. Lees de voorwaarden voor een ruimschootsverklaring.
Is een vereffenaar nodig? De voormalige executeur kan mogelijk voor een andere rol worden gevraagd. De overgang moet juridisch worden geregeld. Hij kan zichzelf niet zonder meer tot door de rechtbank benoemde vereffenaar maken.
Wat merk je als erfgenaam van vereffening?
Er moet een onderbouwd overzicht van vermogen en schulden komen. Schuldeisers moeten worden benaderd en betalingen moeten zorgvuldig worden beoordeeld. Welke formele verplichtingen gelden hangt mede af van lichte of zware vereffening en eventuele aanwijzingen van de rechter.
Neem dus niet alvast geld of waardevolle spullen mee omdat jouw erfdeel vaststaat. Eerst moet duidelijk zijn wat voor schuldeisers nodig is. Heeft de executeur zelf geld tegoed van de overledene? Lees hoe die vordering wordt beoordeeld.
Veelgestelde vragen
Kan dezelfde persoon executeur en later vereffenaar zijn?
Ja, maar de juridische basis moet kloppen. Vraag wie hem in welke functie bevoegd heeft gemaakt en vanaf wanneer die functie geldt.
Is een notaris die helpt automatisch vereffenaar?
Nee. Advies, een boedelvolmacht en een benoeming tot vereffenaar zijn verschillende dingen. Laat die rol in de opdracht vastleggen.