Ruimschootsverklaring: wanneer kan de executeur aanblijven?
Na beneficiaire aanvaarding kan de executeur soms aanblijven. Lees wat een ruimschootsverklaring betekent en hoe voldoende vermogen moet worden aangetoond.
Kort antwoord
Een ruimschootsverklaring onderbouwt dat het vermogen van de nalatenschap ruimschoots voldoende is om alle schulden te betalen. Is er een executeur die bevoegd is opeisbare schulden en legaten te voldoen en kan hij dit aantonen? Dan hoeft de nalatenschap ondanks beneficiaire aanvaarding in beginsel niet wettelijk te worden vereffend. Een verklaring zonder betrouwbare onderbouwing is niet genoeg.
Je hebt beneficiair aanvaard om je eigen vermogen te beschermen. In het testament staat een executeur. Moet die nu stoppen? Niet altijd. Artikel 4:202 lid 1 onder a BW bevat een uitzondering op de vereffeningsplicht.
Wat is een ruimschootsverklaring?
In de praktijk wordt ook gesproken van een ruimschoots-toereikendverklaring. Het is de onderbouwde verklaring van de executeur dat de nalatenschap meer dan voldoende vermogen heeft om alle schulden te voldoen. De wettelijke kern is dat de executeur dit kan aantonen.
De uitzondering volgt uit de wet. De executeur hoeft dus niet standaard aan de kantonrechter te vragen om de vereffening op te heffen als aan de voorwaarden van deze uitzondering is voldaan. Bij een geschil over de toereikendheid beslist de kantonrechter.
Welke voorwaarden gelden?
| Voorwaarde | Wat moet duidelijk zijn? |
|---|---|
| Een bevoegde executeur | Hij heeft zijn benoeming aanvaard en mag opeisbare schulden en legaten voldoen |
| Een compleet vermogensoverzicht | De bezittingen en hun realistische waarde zijn onderbouwd |
| Een zorgvuldig schuldenoverzicht | Alle relevante schulden en verplichtingen zijn meegenomen |
| Ruimschoots voldoende vermogen | Er is overtuigend ruimte boven de schulden, ook bij voorzienbare onzekerheden |
| Controleerbare onderbouwing | De conclusie volgt uit stukken en niet alleen uit een verwachting |
Een executeur die alleen de uitvaart mag regelen voldoet niet vanzelf aan de vereiste bevoegdheid. Ook vervangt deze verklaring geen rechterlijke beslissing als de rechtbank al een vereffenaar heeft benoemd.
Welke schulden moet je meenemen?
Kijk verder dan de rekeningen die op tafel liggen. Denk aan leningen, belastingen, uitvaartkosten, afwikkelingskosten en legaten. Controleer ook of kinderen nog een geldvordering hebben uit een eerder overleden ouder. Zulke vorderingen kunnen bij het overlijden van de langstlevende opeisbaar zijn.
Een betwiste vordering verdwijnt niet doordat de executeur haar onterecht vindt. De mogelijke uitkomst moet in de beoordeling worden betrokken. Lees hoe je een boedelbeschrijving maakt.
Hoe groot moet de financiële marge zijn?
De wet geeft geen vast percentage of minimumbedrag. Het gaat om aantoonbaar ruimschoots voldoende vermogen. De betrouwbaarheid van de waarden en de omvang van onzekerheden tellen mee.
Een woning met een geschatte waarde van € 400.000 tegenover € 395.000 aan schulden biedt op zichzelf geen overtuigende marge. Verkoopkosten of een lagere opbrengst kunnen het saldo veranderen. Dit voorbeeld is geen wettelijke grens maar laat zien waarom een klein positief saldo niet automatisch voldoende is.
Voldoende vermogen is niet hetzelfde als voldoende geld op de bank
Een woning of beleggingen tellen mee bij het vermogen. Toch moeten opeisbare schulden op tijd kunnen worden betaald. Daarom moet de executeur ook beoordelen hoe hij aan betaalmiddelen komt. Een hoge woningwaarde maakt die praktische vraag niet overbodig.
Wie stelt de verklaring op?
De executeur moet de toereikendheid kunnen aantonen. Een notaris kan helpen met de beoordeling en vastlegging. De wet schrijft voor deze uitzondering niet simpelweg een verplicht notarieel formulier voor. Een bank of andere partij kan wel bewijs vragen van de bevoegdheid van de executeur.
Wat als later toch nieuwe schulden blijken?
Dan moet de beoordeling opnieuw worden gemaakt. De executeur kan niet blijven vertrouwen op een oud overzicht dat aantoonbaar niet meer klopt. Als wettelijke vereffening alsnog nodig is, eindigt zijn taak als executeur op die grond. Zorg voor een duidelijke overdracht en onderzoek wie daarna bevoegd is.
Veelgestelde vragen
Verlies je als erfgenaam de bescherming van beneficiaire aanvaarding?
Nee. Deze uitzondering maakt je aanvaarding niet zuiver. Zij bepaalt welke afwikkelingsregels gelden. Gedrag waardoor je toch persoonlijk aansprakelijk kunt worden moet afzonderlijk worden beoordeeld.
Wat kun je doen als je de verklaring niet vertrouwt?
Vraag de onderliggende boedelbeschrijving, waarden en schulden op. Leg concrete bezwaren schriftelijk voor. Bij een geschil over de wettelijke uitzondering kan de kantonrechter worden gevraagd te beslissen.