Wie doet wat bij een erfenis? Rollen en bevoegdheden

Kort antwoord

Een executeur voert de taak uit die het testament en de wet hem geven. Een vereffenaar wikkelt de nalatenschap af volgens de wettelijke vereffeningsregels. Een bewindvoerder beheert het vermogen waarop zijn bewind betrekking heeft. Een boedelgevolmachtigde handelt binnen de volmacht van de erfgenamen. De naam van de functie is dus pas het begin. Voor iedere handeling moet duidelijk zijn welke bevoegdheid erbij hoort.

Na een overlijden nemen vaak meerdere mensen het regelwerk op zich. Dat kan prettig zijn. Maar het wordt lastig als iedereen denkt dat iemand anders mag tekenen of beslissen. Dit overzicht helpt je om de rollen uit elkaar te houden.

De rollen op een rij

Rol	Waar komt de bevoegdheid vandaan?	Hoofdtaak	Zelfstandig verdelen?
Beheersexecuteur	Testament en aanvaarding van de benoeming	Beheren en de schulden betalen die binnen zijn taak vallen	Niet op grond van deze functie alleen
Vereffenaar	De wet of een benoeming door de rechtbank	Beheren en vereffenen met bescherming van schuldeisers	Gewoonlijk niet. Verdeling volgt na de vereffening
Afwikkelingsbewindvoerder	Het testament	De afwikkeling uitvoeren binnen het ingestelde bewind	Als de testamentaire bevoegdheden dat toelaten
Beschermend testamentair bewindvoerder	Het testament	Een erfdeel of andere nagelaten goederen beheren	Niet automatisch de hele nalatenschap
Boedelgevolmachtigde	Volmachten van erfgenamen	De afgesproken handelingen namens hen verrichten	Als de volmachten dat dekken en alle noodzakelijke partijen worden vertegenwoordigd

Deze tabel beschrijft het uitgangspunt. Het testament, een rechterlijke beslissing of de tekst van een volmacht kan de uitkomst veranderen. De vaktermen vind je ook in onze begrippenlijst.

Wat doet de executeur?

Een gewone executeur met beheerstaken verzamelt de administratie, maakt een overzicht van bezittingen en schulden en betaalt de schulden die tijdens zijn beheer moeten worden voldaan. Tijdens dat beheer vertegenwoordigt hij de erfgenamen bij de uitvoering van zijn taak. Hij wordt geen eigenaar van hun erfenis.

Zijn benoeming maakt hem niet vanzelf bevoegd om ieder goed te verkopen of de opbrengst te verdelen. Daarvoor moet je de wettelijke taak en het testament bekijken. Lees wat een executeur doet en de verschillende soorten executeurs.

Wat doet de vereffenaar?

Bij vereffening staat het zorgvuldig afhandelen van de schulden centraal. Als na beneficiaire aanvaarding vereffening verplicht is, zijn in beginsel alle erfgenamen samen vereffenaar. De rechtbank kan ook iemand benoemen. Een notaris die helpt wordt daardoor niet automatisch vereffenaar.

Er bestaan uitzonderingen op de vereffeningsplicht. Een bevoegde executeur kan bijvoorbeeld aanblijven als hij aantoont dat het vermogen ruimschoots voldoende is voor alle schulden. Lees hoe de ruimschootsverklaring werkt.

Welke bewindvoerder bedoel je?

Een afwikkelingsbewindvoerder kan ruimere bevoegdheden hebben om de erfenis af te handelen. Een beschermend testamentair bewindvoerder beheert juist bijvoorbeeld het erfdeel van een kind. Dat beheer kan doorgaan nadat de nalatenschap al is afgewikkeld.

Een beschermingsbewindvoerder die vóór het overlijden het vermogen van de overledene beheerde heeft weer een andere positie. Die eerdere functie geeft hem geen algemene bevoegdheid om de erfenis af te wikkelen. Staat een erfgenaam onder bewind? Dan kan diens bewindvoerder een rol hebben bij de vertegenwoordiging van die erfgenaam.

Wat doet de boedelgevolmachtigde?

Erfgenamen kunnen één persoon machtigen voor het regelwerk. Die persoon handelt namens hen en binnen de grenzen van de volmacht. Een volmacht voor bankzaken dekt niet vanzelf de verkoop van een woning.

Een boedelvolmacht verandert ook niet wie erfgenaam is. Als erfgenamen zelf moeten vereffenen, verdwijnt hun verantwoordelijkheid niet doordat zij iemand machtigen. Lees wat je met een boedelvolmacht uit handen geeft.

Voorbeeld: één persoon met twee functies

Je broer is erfgenaam en beheersexecuteur. Als executeur kan hij schulden betalen binnen zijn taak. Daarmee mag hij niet automatisch alle resterende spullen aan zichzelf toedelen. Voor de verdeling is een aparte bevoegdheid of medewerking van de erfgenamen nodig.

Veelgestelde vragen

Is een notaris automatisch bevoegd om alles te regelen?

Nee. Vraag of de notaris adviseur, boedelnotaris, executeur, vereffenaar of gevolmachtigde is. De opdracht en de juridische functie bepalen wat hij mag.

Mag de familie iemand aanwijzen als executeur?

Erfgenamen maken iemand niet door een onderlinge afspraak tot testamentair executeur. Zij kunnen wel een volmacht geven. Een vervangende executeur kan onder bepaalde voorwaarden via het testament of de kantonrechter worden aangewezen.