Erven van schulden: een negatieve nalatenschap

Een erfenis is niet altijd een meevaller. Soms is er meer schuld dan bezit. Dat komt vaker voor dan mensen denken en het is de reden waarom je nooit blind ja moet zeggen tegen een erfenis.

Wat er allemaal schuld is

Niet alleen de openstaande leningen. Ook een restschuld op een woning. Een belastingaanslag die nog komt. Een doorlopend krediet. Een huurachterstand. Zakelijke schulden van een eenmanszaak. Een borgstelling die de overledene ooit tekende voor iemand anders.

Daar komen kosten bij die pas na het overlijden ontstaan. De uitvaart. De ontruiming van de woning. De huur of hypotheek die doorloopt zolang het huis niet leeg is.

Zoek dit uit voordat je iets doet

Voordat je een keuze maakt wil je weten hoe het ervoor staat. Kijk in de administratie. Vraag een overzicht op bij de banken. Doe navraag bij het BKR over lopende kredieten. Vraag bij de Belastingdienst na of er nog aanslagen open staan.

Doe dit voordat je goederen uit de nalatenschap verkoopt of weggeeft. Niet iedere handeling betekent dat je zuiver hebt aanvaard. Het wordt riskant zodra je over goederen beschikt alsof je daar vrijelijk over kunt beslissen of ze onttrekt aan het verhaal van schuldeisers. Zolang je niet weet hoe de nalatenschap ervoor staat is terughoudendheid de veiligste keuze.

De uitweg

Beneficiair aanvaarden of verwerpen. Bij beneficiair aanvaarden hoef je niet bij te leggen uit eigen zak. Bij verwerpen krijg je niets en ben je nergens aansprakelijk voor.

Verwerpen vraagt aandacht voor de hele familie. Als jij verwerpt komen jouw kinderen in jouw plaats. Minderjarige kinderen kunnen alleen met machtiging van de kantonrechter verwerpen. Regel dit dus in één keer voor iedereen in de lijn.

De verklaring leg je af bij de rechtbank. Daar zijn griffiekosten aan verbonden.

Wat je zelf kunt doen in je testament

Als je vermoedt dat je nalatenschap negatief kan zijn is er een aantal dingen die helpen.

Zorg voor een overzicht. Een actuele lijst van schulden en bezittingen op een plek die je erfgenamen kennen. Zonder dat overzicht duurt het uitzoekwerk maanden en juist in die maanden lopen de kosten door.

Benoem een executeur. Die kan de boedel inventariseren en de erfgenamen informeren voordat zij een keuze maken. Bedenk wel dat de rol zwaarder is dan hij lijkt. Voor de erfbelasting kent de wet een eigen aansprakelijkheidsregeling voor de executeur met eigen voorwaarden en verweermogelijkheden. Laat iemand die de benoeming overweegt zich daarover informeren voordat hij ja zegt.

Regel de uitvaart apart. Een uitvaartverzekering of een gereserveerd bedrag voorkomt dat de kosten van jouw uitvaart een probleem worden voor iemand die de erfenis wil verwerpen.

Praat erover. Dit is het lastigste punt en het belangrijkste. Kinderen die weten wat er speelt maken een geïnformeerde keuze. Kinderen die het niet weten beginnen na de begrafenis met opruimen en verkopen. Daarmee lopen zij het risico dat de keuze al is gemaakt voordat zij hem bewust maakten.

Als er niemand aanvaardt

Verwerpen alle erfgenamen dan is er niemand die de nalatenschap afwikkelt. Schuldeisers kunnen dan de rechtbank vragen een vereffenaar te benoemen. Die verkoopt wat er is en verdeelt de opbrengst. Wat er dan overblijft aan schuld blijft onbetaald.