Ruzie over de waarde van een erfstuk: is bindend advies een oplossing?
Met bindend advies kunnen erfgenamen afspreken dat een onafhankelijke deskundige de waarde van een erfstuk vaststelt en dat zij die uitkomst aanvaarden. Daarvoor zijn duidelijke afspraken vooraf nodig.
Kort antwoord
Met bindend advies kunnen erfgenamen afspreken dat een onafhankelijke deskundige de waarde van een erfstuk vaststelt en dat zij die uitkomst aanvaarden. Daarvoor zijn duidelijke afspraken vooraf nodig. Een taxatie die één erfgenaam zelf laat uitvoeren bindt de anderen niet automatisch.
Wat is het verschil met een gewone taxatie?
Bij een gewone taxatie geeft een deskundige een onderbouwd waardeoordeel. Erfgenamen kunnen dat gebruiken om afspraken te maken. Bij bindend advies spreken de betrokken partijen vooraf af dat een beslissing binnen de afgesproken opdracht voor hen bindend is.
Dat kan de discussie begrenzen. Maar het betekent ook dat je een tegenvallende waarde niet eenvoudig terzijde kunt schuiven. Bespreek daarom eerst of iedereen de gevolgen begrijpt.
Voor welke discussie kan het helpen?
Bindend advies kan worden onderzocht wanneer erfgenamen het eens zijn over het te verdelen bezit maar blijven verschillen over de waarde. Denk aan een schilderij, verzameling of sieraad dat één van hen wil overnemen.
Gaat de ruzie over wie eigenaar is of over een verborgen schenking? Dan is een waardeoordeel alleen meestal onvoldoende. Baken eerst af welke vraag moet worden opgelost. Lees ook wat je kunt doen als erfgenamen het niet eens zijn.
Welke afspraken leg je vooraf vast?
Laat de opdracht aansluiten op het soort erfstuk en het doel van de waardering.
| Afspraak | Vraag die je vooraf beantwoordt |
|---|---|
| Betrokken partijen | Wie moeten instemmen en wie mag hen vertegenwoordigen? |
| Deskundige | Wie heeft de juiste expertise en is voldoende onafhankelijk? |
| Waardebegrip | Gaat het om verkoopwaarde, veilingwaarde of een ander afgesproken uitgangspunt? |
| Peildatum | Op welke datum moet de waarde worden bepaald? |
| Onderzoek | Mag de deskundige het voorwerp bekijken en welke stukken krijgt die? |
| Reacties | Hoe kunnen partijen informatie aanleveren en op vragen reageren? |
| Uitkomst | Welke beslissing is bindend en welke onderwerpen blijven open? |
Maak ook afspraken over betaling van de deskundige en wat er gebeurt als de opdracht niet kan worden afgerond.
De taxatiewaarde bepaalt niet automatisch wie het erfstuk krijgt
Voorbeeld: een broer wil een schilderij overnemen. Zijn zus vindt zijn waardeschatting te laag. Zij kunnen afspreken dat een onafhankelijke deskundige de waarde bindend bepaalt. Maar zij moeten daarnaast regelen óf de broer het schilderij mag krijgen en hoe hij het bedrag verrekent.
Een waarderingsafspraak en een verdelingsafspraak zijn dus afzonderlijke onderdelen. Gebruik voor de belastingaangifte bovendien de daarvoor geldende waarderingsregels. Een onderlinge afspraak bindt de Belastingdienst niet vanzelf.
Kun je een bindend advies nog aanvechten?
Dat kan onder bijzondere omstandigheden. Artikel 7:904 BW stelt daarvoor een strenge maatstaf. Een partij is niet gebonden als dat in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn, gelet op de inhoud of de wijze van totstandkoming van het advies.
De rechtbank Amsterdam liet in 2024 een bindende vastgoedwaardering in stand omdat geen ernstig gebrek was vastgesteld. Die zaak ging niet over een nalatenschap. Zij laat wel zien dat onvrede over de uitkomst op zichzelf onvoldoende is om onder een bindend advies uit te komen.
Je volgende stap
Leg eerst samen vast welk geschil de deskundige moet oplossen. Laat NotarisVandaag meekijken naar de samenhang met de verdeling voordat je een bindende opdracht ondertekent.
Bron
Rechtbank Amsterdam, 17 juli 2024, ECLI:NL:RBAMS:2024:5218, toetsing van bindend advies aan artikel 7:904 BW.