Wie erft er als er geen partner of kinderen zijn?

Is je broer of zus overleden, of een familielid dat alleen leefde? Dan is de eerste vraag vaak wie er eigenlijk erfgenaam is. Dat is minder vanzelfsprekend dan het lijkt. Wie het meest betrokken was, is niet altijd degene die erft.

Was er een testament?

Daar begint het. Juist mensen zonder partner en kinderen hebben vaak een testament, bijvoorbeeld voor een goed doel, een vriend of een neef. Dan bepaalt het testament wie erft. Of er een testament is, wordt nagegaan via het Centraal Testamentenregister.

Zonder testament: de wet zoekt in groepen

De wet deelt de familie in groepen in. Zodra er in een groep iemand is, komen de volgende groepen niet aan bod.

1. Partner en kinderen. Die zijn er in deze situatie niet.
2. Ouders, broers en zussen. De ouders krijgen ieder ten minste een kwart. Halfbroers en halfzussen erven ook, maar meestal een kleiner deel. Is een broer of zus eerder overleden, dan erven diens kinderen zijn of haar deel.
3. Grootouders en hun nakomelingen. Dus ooms en tantes en, als die zijn overleden, neven en nichten.
4. Overgrootouders en hun nakomelingen.

De wet zoekt tot en met de zesde graad. Is er dan nog niemand, dan gaat de nalatenschap naar de Staat. Dat komt zelden voor. Lees ook wie zijn je erfgenamen volgens de wet.

Stiefkinderen en schoonfamilie erven volgens de wet niet. Een partner met wie de overledene ongehuwd samenwoonde ook niet.

Met veel erfgenamen wordt het praktisch werk

Hoe verder de wet moet zoeken, hoe meer erfgenamen er zijn. Neven en nichten die elkaar nauwelijks kennen, moeten dan samen beslissen. Iedere erfgenaam kiest zelf of hij aanvaardt of verwerpt, en voor veel handelingen zijn alle handtekeningen nodig.

Wat helpt:

• Spreek af wie het aanspreekpunt is en laat de anderen die persoon een volmacht geven.
• Noem bij de notaris alle familieleden die in beeld kunnen komen, ook halfbroers en familie met wie het contact verwaterd is.
• Is iemand niet te vinden, lees dan een erfgenaam is onvindbaar.

Is er in het testament een executeur benoemd, dan regelt die het beheer en hoeven de erfgenamen niet alles samen te doen.

Wie regelt de eerste dingen?

Vaak is dat degene die het dichtst bij de overledene stond, ook als die geen erfgenaam is. Dat mag voor de uitvaart. Wie de uitvaart opdraagt, krijgt wel de rekening. Die kosten kunnen later uit de nalatenschap worden terugbetaald. Verder geldt: wie geen erfgenaam is, kan niet namens de nalatenschap handelen. Spullen weggeven, de woning leeghalen of rekeningen betalen van het geld van de overledene doe je pas als de erfgenamen bekend zijn en het eens zijn.

Ben je zelf erfgenaam? Wees dan voorzichtig, want ook door zulke handelingen kun je de erfenis zuiver aanvaarden. Juist bij iemand die alleen leefde is niet altijd duidelijk of er schulden zijn. Lees de drie keuzes.

De woning en de spullen

Bij een huurwoning loopt de huur door tot hij is opgezegd en de woning leeg is. Spreek met de verhuurder af wanneer dat kan, want de huur wordt betaald uit de nalatenschap. Bij een koopwoning lopen de lasten door. Zie huis erven.

Erfbelasting

Broers, zussen en verdere familie hebben een veel lagere vrijstelling dan partner en kinderen en betalen een hoger tarief. Houd daarom geld apart voordat er iets wordt verdeeld. Zie de vrijstellingen erfbelasting en belastingen en schulden na een overlijden.

Als het vastloopt

Met veel erfgenamen is de kans groter dat iemand niet meewerkt of dat er onenigheid ontstaat. Lees als de erfgenamen het niet eens zijn.