Het testament na een overlijden

Je gaat zelf na of er een testament is, want in Nederland wordt een testament niet geopend of voorgelezen. Het Centraal Testamentenregister zegt of de overledene een testament had en bij welke notaris het ligt. De inhoud vraag je daarna op bij die notaris.

1. Raadpleeg het Centraal Testamentenregister. Je moet kunnen aantonen dat de persoon is overleden.
2. Vraag het testament op bij de notaris die in de uitslag staat.
3. Kijk ook tussen de papieren van de overledene. Een handgeschreven codicil staat niet in het register.

Erfgenamen krijgen het hele testament. Wie alleen iets bepaalds krijgt of is onterfd, krijgt het deel dat over hem of haar gaat. Staan er meerdere testamenten in het register, dan telt in beginsel het laatste.

Maakt een notaris de verklaring van erfrecht, dan raadpleegt hij het register zelf als eerste stap.

Een testament zegt wie de erfgenamen zijn en wat iemand apart krijgt. Een erfgenaam krijgt een deel van de hele nalatenschap, met de bezittingen en de schulden. Wie een legaat krijgt, krijgt alleen iets bepaalds, zoals een geldbedrag of een schilderij.

• Erfgenaam: Je krijgt een deel van de nalatenschap. Hoe je met de schulden omgaat, hangt af van hoe je de erfenis aanvaardt.
• Legaat: Je krijgt iets bepaalds, zoals een geldbedrag of een voorwerp. Daardoor ben je niet vanzelf erfgenaam.
• Executeur: De persoon die de nalatenschap afwikkelt. Wat hij mag, staat in het testament.
• Uitsluitingsclausule: Wat je erft, blijft van jou en valt niet in een gemeenschap van goederen met je partner.
• Codicil: Een handgeschreven briefje voor kleren, sieraden, bepaalde spullen uit de inboedel en boeken. Geld of een huis kan er niet in.

Een legaat van een geldbedrag kun je volgens de wet zes maanden na het overlijden opeisen, tenzij het testament iets anders zegt.

Artikel 4:125 BW (opeisbaarheid van een geldlegaat)

Ben je als kind onterfd, dan houd je in veel gevallen recht op je legitieme portie. Dat is de helft van wat je volgens de wet zou hebben geërfd, als bedrag in geld. Je krijgt die portie niet vanzelf: je moet er zelf een beroep op doen, uiterlijk vijf jaar na het overlijden.

Staat in het testament dat je portie pas opeisbaar is als de partner van de overledene ook is overleden, dan moet je daarop wachten.

Een onterfde echtgenoot of geregistreerd partner heeft geen legitieme portie. Wel mag hij of zij nog zes maanden in de woning blijven wonen, en kan hij of zij soms vruchtgebruik van de woning vragen.

Artikelen 4:63, 4:85 en 4:28 BW

Een testament geldt, tenzij de rechter beslist dat het niet geldig is. Dat kan bijvoorbeeld als de overledene niet meer in staat was zijn wil te bepalen toen het testament werd gemaakt, of als hij onder druk is gezet. De drempel is hoog en je moet het kunnen onderbouwen.

Bij een testament dat een notaris heeft opgesteld, heeft de notaris met de maker gesproken en beoordeeld of die begreep wat hij tekende. Dat maakt aanvechten lastig, maar niet onmogelijk.

Ben je onterfd, kijk dan eerst of een beroep op je legitieme portie je verder helpt. Dat is vaak sneller en zekerder dan een rechtszaak over het hele testament. Er gelden termijnen, dus laat je op tijd adviseren.