Wanneer wordt een testament geopend en hoe vind je het?

Dit artikel hoort bij na een overlijden: wat moet je regelen?, het overzicht van alle stappen.

In films komt de familie bij elkaar en leest de notaris het testament voor. In Nederland gaat het anders. Er is geen moment waarop een testament wordt geopend. Wie wil weten of er een testament is en wat erin staat, moet dat zelf nagaan. Dat gaat in twee stappen: eerst het register, dan de notaris.

Op deze pagina: geen voorlezing · stap 1: het register · wat de uitslag zegt · stap 2: de notaris · als er een executeur is · geen testament gevonden · veelgestelde vragen

Wordt een testament geopend of voorgelezen?

Nee. Een notarieel testament ligt bij de notaris die het heeft opgesteld. Na het overlijden gebeurt er niets vanzelf: er komt geen brief en er is geen bijeenkomst. Wacht dus niet tot iemand zich meldt. Als nabestaande neem je zelf het initiatief.

Vaak gebeurt dat via de notaris die de verklaring van erfrecht maakt. Die raadpleegt als eerste stap het register en vraagt het testament op. Je kunt het register ook zelf raadplegen, bijvoorbeeld als je eerst wilt weten waar je aan toe bent.

Stap 1: het Centraal Testamentenregister raadplegen

Het Centraal Testamentenregister houdt bij of iemand een testament heeft laten maken, op welke datum en bij welke notaris. Na een overlijden kan iedereen dat navragen. Je hebt de gegevens uit de akte van overlijden nodig:

• de volledige naam van de overledene;
• de geboortedatum en de geboorteplaats;
• de datum van overlijden.

Is iemand in Nederland overleden na 30 september 1994, dan kun je het register digitaal raadplegen en heb je de uitslag meestal binnen een minuut. In andere gevallen stuur je een e-mail met een kopie van de akte van overlijden of een brief. Je krijgt dan meestal binnen een week antwoord. Bij een overlijden vóór 1976 kan het langer duren. Digitaal en per e-mail is het gratis. Hoe het precies werkt, staat bij de KNB op notaris.nl.

Wat de uitslag zegt en wat niet

De uitslag noemt de datum van het testament en de notaris die het bewaart. De inhoud staat er niet in. Je weet dus nog niet wie erft of wie executeur is.

• Meerdere testamenten? Dan staan ze er allemaal in. In beginsel telt het laatste. Een nieuw testament herroept meestal de eerdere.
• Geen testament gevonden? Dan is er geen notarieel testament geregistreerd. Er kan nog wel een codicil zijn voor persoonlijke spullen.

Lees meer over het Centraal Testamentenregister.

Stap 2: het testament opvragen bij de notaris

Met de uitslag van het register neem je contact op met de notaris die het testament bewaart. Neem de akte van overlijden mee en laat zien hoe je betrokken bent. Wat je krijgt, hangt af van wie je bent:

• Erfgenamen krijgen een afschrift van het hele testament.
• Wie alleen iets bepaalds krijgt, een legaat, krijgt het deel van het testament dat over dat legaat gaat.
• Wie is onterfd, krijgt het onderdeel van het testament waarin dat staat.

Is het notariskantoor er niet meer, dan ligt het testament bij de opvolger. Die vind je in het opvolgersarchief van de KNB. Vraag bij de notaris vooraf of er kosten zijn voor het afschrift.

Ben je onterfd, dan heb je als kind meestal nog wel recht op je legitieme portie. Lees hoe de legitieme portie wordt berekend.

Staat er een executeur in het testament?

Dan regelt de executeur een deel van de afwikkeling, zoals het beheer van de spullen en het betalen van de schulden. Hij kan de notaris vragen om een verklaring van executele. Als erfgenaam heb je recht op informatie: de executeur moet je alle gewenste inlichtingen geven over hoe hij zijn taak uitvoert. Lees wat een executeur doet en mag en het verschil tussen een verklaring van erfrecht en van executele.

Geen testament gevonden: wat nu?

Dan bepaalt de wet wie erft. Bij een getrouwde of geregistreerde partner met kinderen geldt de wettelijke verdeling. Samenwoners erven zonder testament niet van elkaar. Lees wie erft er als er geen testament is en hoe de notaris vaststelt wie de erfgenamen zijn.

Zoek ook naar een codicil. Dat is een handgeschreven, ondertekend en gedateerd briefje waarin de overledene bijvoorbeeld sieraden of meubels aan iemand gaf. Het ligt vaak tussen de persoonlijke papieren. Lees wat een codicil is.

En daarna?

Weet je wie erft, dan kiest iedere erfgenaam of hij de erfenis aanvaardt of verwerpt. Doe dat niet te snel als je de financiën nog niet kent. Lees de drie keuzes op een rij en de stappen van de afwikkeling.

Veelgestelde vragen

Mag ik het testament van mijn ouder inzien terwijl die nog leeft?

Nee. Zolang iemand leeft, kan alleen die persoon zelf het testament inzien of het register raadplegen.

Hoe lang duurt het voordat ik weet wat erin staat?

De uitslag van het register heb je digitaal meestal binnen een minuut en anders binnen een week. Daarna hangt het af van de notaris die het testament bewaart.

Moeten alle erfgenamen samen naar de notaris?

Voor het opvragen van het testament niet. Ieder erfgenaam kan zelf een afschrift vragen. Voor de verklaring van erfrecht lees je of alle erfgenamen naar de notaris moeten komen.

Er ligt een handgeschreven testament tussen de papieren. Geldt dat?

Een handgeschreven stuk is geen notarieel testament. Het kan wel een codicil zijn, maar daarin kun je alleen bepaalde dingen regelen, zoals persoonlijke spullen. Laat het aan de notaris zien.