Wat is de uitsluitingsclausule?

Een uitsluitingsclausule bepaalt dat de erfenis of schenking niet tot de huwelijksgemeenschap behoort. Zo wordt voorkomen dat het vermogen door een huwelijk gemeenschappelijk bezit wordt van bijvoorbeeld jouw kind en zijn of haar partner. Jouw kind hoeft het vermogen dan niet te delen als het huwelijk eindigt door een echtscheiding.

Deze clausule is min of meer een standaardbepaling in testamenten en wordt meestal ook verbonden aan grotere schenkingen. De uitsluitingsclausule geldt voor alle verkrijgers die genoemd zijn in het testament of de schenking.

Twee varianten: de harde en de milde clausule

Onder de term uitsluitingsclausule vallen in de praktijk twee varianten. Het verschil zit in wat er gebeurt als de relatie van je kind eindigt door overlijden.

De harde uitsluitingsclausule

Alles wat uit een erfenis of als schenking is ontvangen, valt altijd buiten elke gemeenschap van goederen. Ongeacht de huwelijkse staat of de partnerschapsvoorwaarden van de ontvanger blijft het geërfde of geschonken vermogen persoonlijk eigendom. Het wordt dus niet verdeeld bij een echtscheiding en ook niet bij overlijden.

De milde uitsluitingsclausule

Deze variant bepaalt dat een erfenis of schenking wél in een gemeenschap van goederen valt of onder het bereik van een verrekenbeding komt, als de relatie eindigt door overlijden. Dat is een middenweg tussen volledige uitsluiting en het volledig opgaan van de erfenis of schenking in de gemeenschap. Bij een scheiding blijft het vermogen persoonlijk eigendom en bij overlijden kan het soepeler behandeld worden.

Beide varianten worden vaak opgenomen in testamenten en schenkingsakten. De formulering verschilt per situatie en hangt af van wat je zelf wilt regelen.

Wat regelt de uitsluitingsclausule niet?

Vaak wordt gedacht dat de uitsluitingsclausule vermogen in de familie houdt na het overlijden van het kind, zodat het vermogen van het kind vererft naar de kleinkinderen. Dat is niet het geval. Als je kind van jou erft, is het vermogen privé van het kind. Dit wil zeggen dat je kind zelf mag bepalen wat hij of zij met het geld doet. Als je kind besluit het geld te besteden aan gemeenschappelijke vakanties met een partner of aan een gemeenschappelijke auto met een partner, kan je kind later niet zeggen: “dit hebben we gedaan van mijn erfenis, dus ik wil het geld terug.”

Als jouw kind na jou ook komt te overlijden, bepaalt het erfrecht de bestemming van het vermogen. Dit betekent dat het vermogen meestal ter beschikking komt aan de partner van je kind of hun kinderen. Bijvoorbeeld in de situatie dat jouw eigen kind voor zijn of haar partner komt te overlijden. Het kind kan in een testament een andere regeling treffen, of de ouders kunnen dat doen met een tweetrapsmaking. Maar de uitsluitingsclausule op zichzelf heeft dus niet het effect dat vermogen na overlijden in de familie blijft.