Wat is een verklaring van erfrecht? Uitleg in gewone taal

Een verklaring van erfrecht is een akte van de notaris waarin staat wie er is overleden, wie de erfgenamen zijn en wie namens hen mag handelen. Het is geen aanvraagformulier en geen verzoek aan een instantie, maar een officieel bewijsstuk dat je aan anderen laat zien.

Dat bewijsstuk heb je nodig omdat een bank of verzekeraar niet zomaar mag afgaan op wat jij zegt. Zij moeten weten aan wie zij geld of bezit mogen overdragen. Doen zij dat aan de verkeerde persoon, dan zijn zij daarvoor aansprakelijk. De verklaring van erfrecht neemt die onzekerheid bij hen weg.

Wat er precies in staat

De akte beantwoordt in vaste volgorde een aantal vragen:

Wie is overleden en wanneer.
Of de overledene een testament had, en zo ja wat daar voor de erfopvolging in geregeld is.
Wie daardoor de erfgenamen zijn.
Of die erfgenamen de nalatenschap hebben aanvaard.
Wie bevoegd is om namens de erfgenamen op te treden, bijvoorbeeld een van hen met een volmacht van de anderen of een executeur.

Wat er niet in staat is minstens zo belangrijk. De verklaring zegt niets over wat er in de nalatenschap zit en ook niet wie precies wat krijgt. Het is een verklaring over personen en bevoegdheden, niet over bezittingen. Wil je weten wat er tot de nalatenschap hoort, lees dan wat er in de nalatenschap zit.

Hoe de notaris weet wie de erfgenamen zijn

De notaris zoekt dat uit en gaat niet af op wat de familie vertelt. Hij raadpleegt het Centraal Testamentenregister om te zien of de overledene een testament heeft gemaakt en bij welke notaris dat ligt. Dat register vermeldt alleen dat er een testament is, niet wat erin staat. Is er een testament, dan vraagt de notaris het op.

Daarnaast controleert hij de familierelaties aan de hand van de gegevens uit de basisregistratie personen. Zo komt hij bij de kinderen, de partner en zo nodig verder in de familie. Is er geen testament, dan bepaalt de wet wie erft. In wie zijn mijn erfgenamen volgens de wet lees je hoe die volgorde werkt.

Aanvaarden hoort erbij

Voordat de notaris kan verklaren dat jij erfgenaam bent, moet duidelijk zijn of je de erfenis wilt hebben. Je kunt zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Zuiver aanvaarden is de gewone keuze wanneer duidelijk is dat er meer bezit dan schuld is. Weet je dat niet zeker, kies dan niet te snel: bij zuiver aanvaarden kun je ook voor schulden komen te staan. Bespreek dat met de notaris voordat je tekent.

Verklaring van erfrecht of verklaring van executele

Heeft de overledene in het testament een executeur benoemd, dan is er soms genoeg aan een verklaring van executele. Die verklaart alleen dat er een executeur is en wat hij mag doen, zonder alle erfgenamen te benoemen. Dat is vaak sneller, omdat je dan niet op de handtekening van iedereen hoeft te wachten. Wat een executeur is en wat hij mag, staat in wat is een executeur.

Welke van de twee je nodig hebt hangt af van wat je wilt regelen en van wat de instantie vraagt. Vraag dat na voordat je iets laat opstellen, dan voorkom je dat je de verkeerde akte in huis hebt.

Heb je er altijd een nodig?

Nee. Bij kleine bedragen en eenvoudige situaties komen banken er vaak zonder. Het is dus zonde om er meteen een te laten maken zonder te vragen of het nodig is. Lees daarvoor wanneer je een verklaring van erfrecht nodig hebt en wanneer je er juist geen nodig hebt.