Kinderen en gezin: wat regel je voor je kinderen?

Op deze pagina

• Ouderschap, erkenning en gezag
• Wie zorgt voor je kind als jij wegvalt?
• Wie beheert het geld van je kind?
• Kinderen uit verschillende relaties
• Je kind financieel helpen
• Afspraken die iedereen begrijpt
• Veelgestelde vragen

Ouderschap, erkenning en gezag

Juridisch ouder zijn en gezag hebben zijn twee verschillende dingen. Ze worden voortdurend door elkaar gehaald en juist bij ongehuwde ouders maakt dat verschil.

Wat is het verschil tussen erkenning en gezag?

Met erkenning word je juridisch ouder van je kind. Je kind erft dan van jou en je bent verplicht om voor je kind te zorgen. Gezag is het recht om beslissingen te nemen: een school kiezen, een paspoort aanvragen of toestemming geven voor een medische behandeling. Zijn jullie getrouwd of hebben jullie een geregistreerd partnerschap, dan is beide meestal vanzelf geregeld. Woon je samen, dan niet.

Krijg je automatisch gezag als je je kind erkent?

Sinds 1 januari 2023 leidt erkenning in de meeste gevallen automatisch tot gezamenlijk gezag. Let op de datum: het gaat om de datum van de erkenning, niet om de geboortedatum. Heb je je kind vóór 2023 erkend, ook als ongeboren kind, dan moet het gezamenlijk gezag alsnog bij de rechtbank worden aangevraagd. Dat kan digitaal en zonder advocaat. Lees erkenning en gezag voor ongehuwde ouders.

Waarom is dat belangrijk als een van jullie overlijdt?

Hadden jullie allebei gezag, dan houdt de ouder die achterblijft het gezag. Er hoeft dan niets te gebeuren. Had alleen de ouder die overleden is het gezag, dan beslist de rechter. De andere ouder staat daarbij sterk, maar er is wel een procedure nodig op een moment dat je daar geen ruimte voor hebt. Je voorkomt dat door nu te controleren of het gezag goed geregeld is.

Wie zorgt voor je kind als jij wegvalt?

Vallen beide ouders weg terwijl een kind nog minderjarig is, dan krijgt een voogd het gezag. Wijs je niemand aan, dan kiest de kantonrechter. Die kijkt naar het belang van je kind en dat hoeft niet de persoon te zijn die jij in gedachten had.

Testament of gezagsregister?

Je kunt een voogd aanwijzen in je testament of laten aantekenen in het gezagsregister. Beide zijn geldig en één is genoeg. Het gezagsregister is gratis en meteen vindbaar, maar er staat alleen een naam in. In een testament regel je de voogd samen met het beheer van het geld van je kind en de leeftijd waarop het daar zelf over beslist. Maak je toch al een testament, dan ligt die route voor de hand. Lees voogdij regelen: testament of gezagsregister.

Hoe kies je een voogd?

Kies iemand die bij je kind past en die de taak echt kan dragen. Bespreek het vooraf, want niemand is verplicht om voogd te worden. Wijs ook een reservevoogd aan voor het geval je eerste keuze het niet kan of wil. Kijk daarnaast naar wat er praktisch verandert: waar je kind gaat wonen, naar welke school het gaat en of er geld nodig is voor de opvoeding. Lees ook wie de zorg krijgt als jullie wegvallen.

Wie beheert het geld van je kind?

Wie voor je kind zorgt en wie zijn geld beheert, hoeft niet dezelfde persoon te zijn. Dat is vaak de belangrijkste afspraak in een testament van ouders.

Wat gebeurt er zonder regeling?

Erft een minderjarig kind, dan beheert de ouder met gezag dat geld, of de voogd als er geen ouder meer is. Is je kind achttien, dan mag het er volledig zelf over beslissen. Voor veel ouders is dat te vroeg. En na een scheiding wil je meestal niet dat je ex-partner het geld beheert dat jij aan je kind nalaat.

Wat regel je met bewind in je testament?

Met testamentair bewind wijs je iemand aan die het geld beheert tot je kind de leeftijd heeft die jij kiest, bijvoorbeeld 21 of 25 jaar. Je kind blijft eigenaar, maar kan er niet alleen over beslissen. De bewindvoerder mag het geld wel gebruiken in het belang van je kind, bijvoorbeeld voor een studie of een rijbewijs. Je kunt daarmee ook de andere ouder buiten het beheer houden. Lees wat je regelt voor minderjarige kinderen.

En als je kind kwetsbaar is?

Heeft je kind een beperking, een verslaving of schulden, dan kan bewind ook langer of voor het leven gelden. Onterven lost dat meestal niet op, want je kind houdt recht op zijn legitieme portie. Let ook op de gevolgen voor een uitkering of de eigen bijdrage voor zorg: een erfenis kan daar meetellen. Laat dat vooraf doorrekenen. Lees testamentair bewind voor een kwetsbaar kind.

Kinderen uit verschillende relaties

In een samengesteld gezin doet de wet vaak precies wat je niet wilt. Daar maakt een testament het meeste verschil.

Erft je stiefkind van jou?

Nee. Hoe lang je ook voor het kind van je partner hebt gezorgd, zonder testament erft het niets van jou. Wil je dat wel, dan neem je het op in je testament. Voor de erfbelasting wordt een stiefkind doorgaans behandeld als een eigen kind, maar dat helpt alleen als het ook echt iets krijgt.

Wat gebeurt er met je vermogen na een tweede huwelijk?

Ben je hertrouwd en heb je kinderen uit een eerdere relatie, dan krijgt je echtgenoot zonder testament alles. Je kinderen krijgen een vordering in geld die ze pas later kunnen opeisen, meestal bij het overlijden van je echtgenoot. Wat er dan nog over is, gaat naar de erfgenamen van je echtgenoot. Zo kan het vermogen dat jij hebt opgebouwd grotendeels bij de andere familie terechtkomen. Woon je samen zonder huwelijk, dan erft je partner zonder testament helemaal niets.

Hoe bescherm je je partner én je eigen kinderen?

Met een testament dat allebei regelt. Bij een tweetrapsmaking erft je partner en gaat wat er later over is naar jouw kinderen. Met een vruchtgebruiktestament mag je partner het vermogen gebruiken en krijgen je kinderen het eigendom. Welke vorm past, hangt af van jullie vermogen en jullie wensen. Kijk daarbij naar wat er gebeurt na het overlijden van ieder van jullie, niet alleen van de eerste. Lees erven in een samengesteld gezin, het vruchtgebruiktestament en samenwonen op latere leeftijd.

Je kind financieel helpen

Een bijdrage aan een huis, een studie of een buffer voor later kan een schenking zijn of een lening. Kies eerst wat je bedoelt en spreek daarna de voorwaarden af.

Schenken of lenen?

Een schenking is van je kind en je krijgt het niet terug. Een lening verwacht je wel terug, met afspraken over rente en aflossen. Bij een schenking op papier schenk je een bedrag maar blijft het geld bij jou. Lees geld schenken aan je kind en schenking of lening bij een huis.

Blijft het geld van je kind als het trouwt?

Dat hangt af van wanneer je kind trouwt. Wie sinds 2018 trouwt zonder huwelijkse voorwaarden, krijgt een beperkte gemeenschap van goederen en dan blijft een schenking in principe van je kind alleen. Bij een huwelijk van vóór 2018 valt een schenking zonder afspraak in de gemeenschap. Wil je zeker weten dat het geld van je kind blijft, ook bij een scheiding, leg dan een uitsluitingsclausule vast. Lees wat de uitsluitingsclausule is.

Telt een schenking mee bij de erfenis?

Help je één kind en de anderen niet, dan voelt dat als een voorschot op de erfenis. Juridisch telt het alleen mee als je dat vastlegt. Zeg je niets, dan kan er later discussie ontstaan tussen je kinderen. Lees schenken aan één kind en een schenkplan maken.

Afspraken die iedereen begrijpt

De meeste ruzies na een overlijden gaan niet over geld, maar over wat iemand bedoelde. Duidelijke afspraken voorkomen dat.

Moeten al je kinderen hetzelfde krijgen?

Nee. Je mag in je testament een kind meer of minder geven. Een kind houdt wel recht op zijn legitieme portie: een minimum in geld dat het altijd kan opeisen. Ook eerdere schenkingen kunnen daarbij meetellen. Lees kan je erfgenamen uitsluiten? en hoe de legitieme portie wordt berekend.

Wat leg je vast?

• Een overzicht van schenkingen en leningen aan je kinderen, met datum en bedrag.
• Of een schenking een voorschot op de erfenis is of een gewone gift.
• Wie je testament uitvoert, zodat je kinderen weten bij wie ze terechtkunnen.
• Wie je zaken regelt als jij het zelf niet meer kunt, in een levenstestament.

Vertel je kinderen wat je hebt geregeld en waarom. Dan weten ze later wat je bedoelde, ook als niet iedereen hetzelfde krijgt.

Veelgestelde vragen

Is een voogd ook automatisch beheerder van de erfenis?

Zonder andere afspraak beheert de voogd ook het vermogen van je kind. Wil je dat iemand anders dat doet, dan regel je in je testament bewind met een eigen bewindvoerder.

Kun je een voogd aanwijzen als je niet getrouwd bent?

Ja. Een ouder met gezag kan een voogd aanwijzen, getrouwd of niet. Controleer wel eerst of jullie allebei gezag hebben.

Moet je je testament aanpassen als er een kind bijkomt?

Kijk het in elk geval na. Een testament noemt soms de kinderen bij naam of regelt nog geen voogd en geen bewind. Lees wanneer je je testament herziet.

Wat als een van mijn kinderen overleden is?

Dan nemen de kinderen van dat kind zijn plaats in, als er kleinkinderen zijn. Wil je iets anders, dan regel je dat in je testament. Lees de wettelijke verdeling.

Wat regel je bij ons?

Een voogd, bewind en de verdeling tussen je partner en je kinderen regel je in een testament. Je bereidt het online voor en tekent bij de notaris in Utrecht, voor een vaste prijs.

• Testamenten voor gehuwden en geregistreerd partners
• Testamenten voor samenwoners
• Testament voor één persoon
• Samenlevingscontract met testamenten

Alle prijzen staan op notariskosten.

Hangt samen met: schenken, je testament en je levenstestament. Alles bij elkaar staat op familie en vermogen.