Erkenning en gezag voor ongehuwde ouders
Sinds 2023 leidt erkenning in de meeste gevallen tot gezamenlijk gezag. Dat geldt alleen bij erkenning ná 1 januari 2023 en er zijn uitzonderingen.
Door mr R.T. van Leeuwen, notaris te Utrecht03-09-20263 min lezen
Woon je samen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap dan is de geboortemoeder vanaf de geboorte juridisch ouder en heeft zij in beginsel het gezag. Voor de andere ouder hangen het juridisch ouderschap en het gezag af van de situatie. Vaak begint dat met de erkenning van het kind.
Het gaat daarbij om twee stappen die voortdurend door elkaar worden gehaald.
Erkenning maakt je juridisch ouder
Met de erkenning wordt de familierechtelijke band gelegd tussen jou en het kind. Daarmee ontstaat de onderhoudsplicht en gaat het kind van jou erven. Zonder erkenning bestaat die band juridisch niet, hoe biologisch vader je ook bent.
Erkennen kan bij elke gemeente in Nederland. Het kan vóór de geboorte en dat is aan te raden. Erken je de ongeboren vrucht dan ben je vanaf de geboorte juridisch ouder van het kind. Ook als er bij de bevalling iets misgaat.
Bij de erkenning kiezen jullie ook de achternaam van het kind. Die keuze geldt voor alle volgende kinderen van dezelfde ouders.
Gezag geeft je zeggenschap
Gezag is iets anders. Dat is het recht en de plicht om het kind te verzorgen en op te voeden en om er beslissingen over te nemen. Zonder gezag kun je geen paspoort aanvragen, geen school kiezen en niet meebeslissen over een medische behandeling.
Sinds 1 januari 2023 leidt erkenning in de meeste gevallen automatisch tot gezamenlijk gezag met de moeder. Een aparte gang naar de rechtbank is dan niet meer nodig.
In de meeste gevallen is geen toevallige formulering. Er zijn uitzonderingen waarin uit de erkenning geen gezamenlijk gezag volgt. Bijvoorbeeld als er al een voogd is, als de moeder al gezamenlijk gezag met iemand anders heeft, of als moeder en erkenner verklaren dat alleen de moeder het gezag houdt.
De valkuil in die regel
De datum die telt is de datum van erkenning en niet de geboortedatum van het kind.
Heb je je kind vóór 1 januari 2023 erkend dan krijg je het gezag niet automatisch. Ook niet als het kind daarna is geboren. Erkende je bijvoorbeeld de ongeboren vrucht in december 2022 en werd het kind in maart 2023 geboren dan val je onder de oude regeling. Het gezamenlijk gezag moet dan alsnog worden aangevraagd bij de rechtbank. Dat kan digitaal met een formulier en daar is geen advocaat voor nodig.
Twijfel je over de datum dan is die terug te vinden in een aantekening bij de geboorteakte van je kind.
Controleer of het geregeld is
Veel ouders die vóór 2023 een kind erkenden gaan ervan uit dat het gezag geregeld is. Dat merken ze pas als het misgaat, bijvoorbeeld bij een reis of bij een ziekenhuisopname.
Twijfel je wie het gezag heeft dan kun je dat controleren via het gezagsregister of het juridisch laten beoordelen. Dat is een kleine moeite en het voorkomt een vervelende ontdekking op een slecht moment.
Wat de notaris hierbij doet
Erkenning en gezag regel je bij de gemeente en de rechtbank en niet bij de notaris. Wat de notaris wel voor je regelt is wat er gebeurt als jullie er allebei niet meer zijn en hoe het vermogen van je kind wordt beheerd. Dat is de volgende stap en die staat los van de erkenning.