Ben je aansprakelijk voor de schulden van je partner?

De hoofdregel is geruststellend. Samenwoners hebben ieder hun eigen vermogen en dus ieder hun eigen schulden. Een schuldeiser van je partner kan zich in beginsel niet verhalen op wat van jou is.

Op die hoofdregel bestaan uitzonderingen en die doen het werk. Vrijwel altijd zit de aansprakelijkheid niet in de relatie maar in iets wat je hebt getekend.

Twee vragen die je moet scheiden

Ook hier lopen twee dingen door elkaar. De eerste vraag is of jij aansprakelijk bent voor een schuld. De tweede vraag is of een schuldeiser zich op een bepaald goed of saldo kan verhalen.

Die twee hangen samen en ze zijn niet hetzelfde. Je kunt niet aansprakelijk zijn voor een schuld en toch te maken krijgen met beslag, bijvoorbeeld op een gezamenlijke rekening. En je kunt aansprakelijk zijn zonder dat er iets te verhalen valt.

Houd dat onderscheid vast bij alles wat hieronder staat.

Als je hebt meegetekend

Dit is de belangrijkste uitzondering en het is er geen. Wie meetekent is gewoon schuldenaar.

Heb je meegetekend voor de hypotheek dan ben je in de regel hoofdelijk aansprakelijk voor de hele schuld. Niet voor de helft. Voor het geheel. De bank kan bij een achterstand bij jou aankloppen voor het volledige bedrag en hoeft niet eerst bij je partner te proberen.

Ook bij een gezamenlijk krediet, een lease-, huur- of ander contract kun je allebei aansprakelijk zijn. Of jullie ieder voor de hele schuld kunnen worden aangesproken hangt af van de wet en van de inhoud van het contract. Lees dus wat er staat voordat je tekent.

Wat jullie onderling hebben afgesproken over de verdeling van die lasten raakt de schuldeiser hoe dan ook niet.

Bij een breuk loopt dat door. Verhuizen helpt niet. Uitgeschreven worden bij de gemeente helpt niet. Zolang de schuldeiser je niet heeft ontslagen uit de hoofdelijke aansprakelijkheid blijf je aanspreekbaar.

Bij een borgstelling of medeschuldverklaring

Teken je een borgstelling voor de onderneming van je partner dan sta je persoonlijk in voor die schuld. Dit is het scenario waarin het echt misgaat, want ondernemingsschulden zijn zelden klein.

Er is hier een verschil met gehuwden dat je moet kennen. Voor een aantal rechtshandelingen, waaronder bepaalde borgstellingen, heeft een gehuwde de toestemming van de andere echtgenoot nodig. Ontbreekt die toestemming dan kan de rechtshandeling worden vernietigd. Dat toestemmingsvereiste geldt niet op dezelfde manier voor samenwoners.

Praktisch gevolg: als samenwoner heb je die bescherming niet. Wees dus extra alert op wat je tekent en laat een borgstelling nakijken voordat je hem ondertekent.

Bij gezamenlijk eigendom

Is de auto van jullie samen dan kan een schuldeiser van je partner zich richten op diens aandeel. Dat kan leiden tot verkoop of tot een discussie over de verdeling.

Bij een woning geldt hetzelfde. Het aandeel van je partner in de woning behoort tot diens vermogen.

Bij de gezamenlijke rekening

Hier is de praktijk lastiger dan de hoofdregel. Legt een deurwaarder beslag ten laste van je partner dan valt het hele saldo van de en-of-rekening onder dat beslag.

Of de schuldeiser er ook op mag verhalen is een andere vraag. Beslissend is of het saldo tot het vermogen van je partner behoort. Blijkt dat het saldo in jullie onderlinge verhouding aan jou toekomt dan kan verhaal onrechtmatig zijn en is de schuldeiser gehouden het terug te betalen. Dat is ook zo beslist in een zaak waarin het saldo uitsluitend afkomstig was van de andere rekeninghouder.

De aantekening daarbij is belangrijk. Jij moet dat aantonen en jij moet er iets voor doen. In de tussentijd kun je niet bij het geld. Houd het saldo op de gezamenlijke rekening daarom beperkt als een van jullie financieel wankel staat.

En de kosten van de huishouding

In het samenlevingscontract spreken jullie af hoe je bijdraagt aan de gemeenschappelijke huishouding en aan elkaars verzorging. Dat is een afspraak tussen jullie tweeën.

Tegenover een leverancier, een verhuurder of een energiebedrijf is degene die het contract heeft getekend de schuldenaar. Het samenlevingscontract verandert dat niet.

Wat je hiermee doet

Houd bij wie waarvoor tekent. Dat is de kern. Bijna alle aansprakelijkheid komt uit een ondertekening en niet uit de relatie.

Neem een regresafspraak op. Leg in je samenlevingscontract vast wie welke schuld uiteindelijk moet dragen en wat er gebeurt als een van jullie meer betaalt dan zijn aandeel. Ook zonder zo'n bepaling kan er uit de wet of uit jullie onderlinge rechtsverhouding een aanspraak op terugbetaling voortvloeien. Door het vast te leggen voorkom je de discussie daarover.

Spreek een overleggrens af. Bijvoorbeeld dat jullie geen schulden aangaan boven een bepaald bedrag zonder overleg. Tegenover schuldeisers werkt dat niet. Tussen jullie wel, en het opent het gesprek dat anders niet wordt gevoerd.

Houd de administratie apart. Eigen rekeningen voor eigen vermogen. Een gezamenlijke rekening voor de huishouding.

Wat het contract wel en niet doet

Een samenlevingscontract bepaalt niet zelfstandig wat van wie is en het bindt geen schuldeisers. Wie eigenaar is volgt uit de leveringsakte, de tenaamstelling, de aankoopbewijzen en de administratie.

Wat het contract doet is jullie onderlinge afspraken vastleggen en de weg openen om iets terug te vorderen van elkaar. Dat is minder dan mensen hopen en het is precies wat er ontbreekt op het moment dat het nodig is.