Voogdij regelen: testament of gezagsregister?

Als beide ouders wegvallen moet er iemand zijn die het gezag over de kinderen krijgt. Wijs je niemand aan dan bepaalt de kantonrechter wie dat wordt. Die kijkt naar wat in het belang van het kind is en dat hoeft niet de persoon te zijn die jij in gedachten had.

Er zijn twee manieren om zelf een voogd aan te wijzen.

In je testament

De klassieke route. Je benoemt in je testament een voogd en eventueel een reservevoogd. De benoeming wordt van kracht op het moment dat de laatste ouder met gezag overlijdt.

Voordeel is dat je het meteen meeneemt in het bredere gesprek. Voogdij staat zelden op zichzelf. Wie voor je kinderen zorgt is een andere vraag dan wie hun geld beheert en dat wil je in samenhang regelen.

In het gezagsregister

Sinds enkele jaren kun je een voogd ook laten aantekenen in het gezagsregister. Dat gaat via een verzoek aan de rechtbank. Het is gratis en je hebt er geen notaris voor nodig.

Praktisch is dat het register direct raadpleegbaar is. De aanwijzing is dus meteen vindbaar. Bij een testament moet eerst iemand het Centraal Testamentenregister bevragen en daarna de notaris benaderen. Dat kost tijd.

Vindbaar is alleen niet hetzelfde als geregeld. De aangewezen voogd wordt niet automatisch en niet onmiddellijk de feitelijke verzorger. De voogdij moet worden aanvaard en de wettelijke procedure moet worden gevolgd. Het register bevat verder alleen een naam en regelt niets over het vermogen.

Welke route kies je

Beide routes zijn wettelijk volwaardig. Eén is genoeg om de aanwijzing geldig te maken.

Kies het gezagsregister als de voogdijaanwijzing het enige is dat je wilt vastleggen. Het is gratis, snel en direct vindbaar.

Kies het testament als je meer wilt regelen dan alleen de naam. Daar kun je de aanwijzing combineren met het beheer van het vermogen, met de leeftijd waarop je kind erover kan beschikken en met een bedrag voor de voogd. Maak je toch al een testament dan ligt die route voor de hand.

Allebei doen kan. Houd er dan rekening mee dat je bij een wijziging aan twee plekken moet denken. Twee aanwijzingen die niet meer overeenkomen leveren precies de onduidelijkheid op die je wilde voorkomen.

Wat je in je testament regelt naast de voogd

Een reservevoogd. Ook de voogd kan overlijden of de benoeming weigeren. Niemand is verplicht om voogd te worden.

Bewind over het vermogen. Een voogd is niet automatisch de beste beheerder van geld. Je kunt het beheer bij iemand anders leggen door testamentair bewind in te stellen. Je bepaalt dan ook tot welke leeftijd dat bewind duurt.

De leeftijd van uitkering. Zonder regeling krijgt een kind het volledige erfdeel op zijn achttiende. Voor veel ouders is dat vroeg. Met bewind kun je dat uitstellen tot bijvoorbeeld drieëntwintig of vijfentwintig jaar.

Een uitkering voor de voogd. Het opnemen van een kind kost geld. Een grotere auto. Een extra kamer. Je kunt daarvoor een bedrag legateren zodat de voogd dat niet uit eigen zak hoeft te betalen.

Vraag het aan de voogd

Dit is het punt dat het vaakst wordt overgeslagen. Vraag of de persoon het wil en vertel wat je van hem verwacht. Bespreek ook de praktische kant. Woont hij ver weg? Moeten de kinderen dan van school wisselen? Heeft hij zelf al een vol huis?

Niemand is verplicht de voogdij te aanvaarden. Een benoeming die iemand pas na jouw overlijden ontdekt is dus een gok. Eén gesprek nu neemt die onzekerheid weg.