Digitale nalatenschap afwikkelen: stappenplan voor nabestaanden
Na een overlijden blijft er digitaal veel achter. Eerst uitzoeken wie mag handelen en wat er is, pas daarna opzeggen en verwijderen. De stappen op volgorde.
Na het overlijden van een naaste komt er veel op je af. Naast de uitvaart, de administratie en de verdeling van de erfenis is er een digitale nalatenschap: e-mail, sociale media, foto's, abonnementen, soms cryptovaluta en digitale documenten. Het is niet altijd makkelijk om te achterhalen welke accounts er zijn en wat ermee moet gebeuren.
Begin daarom met drie dingen: stel belangrijke gegevens veilig, breng in kaart wat er is en zoek uit wie bevoegd is om de nalatenschap af te wikkelen. Verwijder geen accounts of bestanden voordat duidelijk is of ze nog nodig zijn.
Het stappenplan
| Stap | Wat doe je? | Wanneer? |
|---|---|---|
| 1 | Uitzoeken wie bevoegd is | Zo snel mogelijk |
| 2 | Apparaten en gegevens veiligstellen | Zo snel mogelijk |
| 3 | Accounts in kaart brengen | De eerste weken |
| 4 | Digitale bezittingen en schulden nagaan | De eerste weken |
| 5 | Foto's en documenten bewaren | Voordat accounts stoppen |
| 6 | Abonnementen en betalingen nalopen | De eerste weken |
| 7 | Accounts laten verwijderen of aanpassen | Na het overzicht |
| 8 | Afronden | Als alles is nagelopen |
De volgorde kan per situatie verschillen. Lijkt een account gehackt, dan moet je misschien direct ingrijpen.
1. Zoek uit wie de nalatenschap mag afwikkelen
Voordat je accounts gaat beheren of gegevens opvraagt, moet duidelijk zijn wie dat mag. Kijk of er een testament is en of daarin een executeur is benoemd. Een executeur die de nalatenschap beheert, vertegenwoordigt bij zijn taak de erfgenamen. Is er geen executeur, dan regelen de erfgenamen het samen. Lees hoe je een testament vindt.
Heb je een verklaring van erfrecht nodig?
In een verklaring van erfrecht staat wie de erfgenamen zijn en wie namens hen mag handelen. Een aanbieder kan erom vragen als je een account wilt afwikkelen. Lang niet altijd: soms is een overlijdensakte genoeg. Lees wanneer je een verklaring van erfrecht nodig hebt.
2. Stel telefoons, computers en gegevens veilig
Op de telefoon en computer van de overledene staat vaak veel: financiële stukken, foto's, contactgegevens en aanwijzingen over accounts. Bewaar de apparaten zorgvuldig en voorkom dat ze per ongeluk worden gewist of teruggezet. Let ook op externe harde schijven en geheugenkaarten.
Mag je de telefoon van de overledene gebruiken?
Dat hangt af van wie bevoegd is, van de rechten van anderen en van wat er op de telefoon staat. Dat een telefoon bij de nalatenschap hoort, betekent niet dat elke erfgenaam alle berichten en accounts mag bekijken. Ga terughoudend om met persoonlijke informatie.
3. Breng de accounts in kaart
Maak een overzicht. Denk aan:
- e-mail en sociale media;
- cloudopslag;
- online bank- en beleggingsrekeningen;
- handelsplatforms voor crypto;
- webshops en betaaldiensten;
- streamingdiensten en andere abonnementen;
- websites en domeinnamen;
- zakelijke accounts en online administratie.
Hoe vind je onbekende accounts?
Begin met de administratie die je mag inzien. Kijk op bankafschriften naar terugkerende betalingen en zoek in papieren en documenten naar namen van diensten. Kun je niet bij de e-mail, kijk dan of de aanbieder een regeling voor nabestaanden heeft. Probeer geen beveiliging te omzeilen. Zie ook onbekende bankrekeningen opsporen.
4. Ga na wat er aan digitaal vermogen en schulden is
Digitale bezittingen horen bij het vermogen van de overledene. Denk aan crypto, tegoeden bij een betaaldienst, online beleggingen, domeinnamen of inkomsten uit een website. Zoek uit wat overdraagbaar is en wat het waard is. Dat heb je nodig voor de boedelbeschrijving, de verdeling en de aangifte erfbelasting.
Let ook op schulden
Er kunnen ook openstaande rekeningen en betalingsverplichtingen zijn. Elke erfgenaam kiest of hij de erfenis zuiver aanvaardt, beneficiair aanvaardt of verwerpt. Verkoop of verdeel je iets uit de nalatenschap voordat je hebt gekozen, bijvoorbeeld crypto of een domeinnaam, dan kan dat gelden als zuiver aanvaarden. Je bent dan ook aansprakelijk voor de schulden. Twijfel je of er schulden zijn, lees dan eerst de drie keuzes op een rij.
5. Bewaar foto's, video's en documenten
Veel herinneringen staan in de cloud: familiefoto's, video's, digitale dagboeken en oude brieven. Zoek voordat een account stopt uit of je belangrijke gegevens kunt en mag veiligstellen.
Met meer erfgenamen
Spreek af wie het overzicht maakt en wie de gegevens bewaart. Leg vast wat bewaard wordt en wie erbij mag. Maak geen onnodige kopieën van vertrouwelijke gegevens. Houd bij persoonlijke berichten rekening met de privacy van anderen.
6. Loop abonnementen en betalingen na
Digitale abonnementen lopen na een overlijden vaak ongemerkt door. Maak een overzicht.
| Dienst | Kosten | Wat doe je? |
|---|---|---|
| Streamingdienst | Per maand | Opzeggen |
| Cloudopslag | Per maand of jaar | Eerst de gegevens bekijken |
| Software | Per maand of jaar | Nagaan of het nog nodig is |
| Hosting van een website | Per jaar | Houden of opzeggen |
| Domeinnaam | Per jaar | Overdragen of laten verlopen |
| Zakelijke dienst | Volgens het contract | Kijken wat er moet doorlopen |
Zeg niet meteen alles op. Sommige accounts heb je nog nodig om administratie te downloaden of bestanden te bewaren. Bij zakelijke accounts kan het ook nodig zijn dat de dienst voorlopig doorloopt. Zie ook welke instanties je informeert.
7. Verwijder of wijzig sociale media
Een account op sociale media hoeft niet altijd weg. Soms kun je een profiel laten omzetten naar een herdenkingspagina. Wat kan verschilt per aanbieder. Bespreek met de andere nabestaanden wat past. Heeft de overledene wensen vastgelegd, dan helpen die bij de keuze. Een wens geeft wel niet automatisch het recht op toegang, overdracht of verwijdering.
8. Rond het netjes af
Kijk of alle bekende accounts zijn behandeld en belangrijke documenten zijn bewaard. Bewaar waar nodig bewijs van opgezegde abonnementen en afgeronde verzoeken. Noteer welke digitale bezittingen zijn meegenomen in de afwikkeling. Verwijder daarna kopieën van persoonlijke gegevens die niemand meer nodig heeft, zodat vertrouwelijke informatie niet blijft rondzwerven.
Wat als de overledene niets heeft geregeld?
Dan kost het meer moeite. Begin met de administratie die er is en met de vraag wie bevoegd is. Zoek eerst de financiële en administratieve gegevens uit en kijk daarna naar persoonlijke bestanden en accounts. Niet elk account hoeft meteen weg. Zeker bij cloudopslag en zakelijke diensten is het verstandig eerst te kijken wat opzeggen betekent.
Wat als je geen wachtwoorden hebt?
Dan zijn sommige accounts moeilijk te openen. Dat betekent niet dat je niets kunt. Veel aanbieders hebben een regeling om een account te laten sluiten of om verzoeken van nabestaanden te behandelen. Ze vragen dan bewijs van het overlijden en van jouw bevoegdheid. Wat mogelijk is verschilt per aanbieder en kan beperkt zijn. Lees welke documenten je nodig hebt na een overlijden.
Veelgestelde vragen
Wie is verantwoordelijk voor de digitale nalatenschap?
De erfgenamen samen, tenzij er een executeur is die de nalatenschap beheert.
Moet ik alle accounts van de overledene verwijderen?
Nee. In sommige accounts staan belangrijke gegevens of bezittingen. Zoek eerst uit wat ermee moet gebeuren.
Mag ik de e-mail van mijn overleden partner lezen?
Daar is geen algemeen antwoord op. Het hangt af van wie bevoegd is, wat voor account het is, de rechten van anderen en de voorwaarden van de aanbieder.
Kan een notaris helpen bij de digitale nalatenschap?
Ja, bij de juridische kant: vaststellen wie de erfgenamen zijn en wie bevoegd is, en uitleggen wat er in een testament staat. Een notaris kan geen beveiliging van accounts of apparaten openbreken.
Er is crypto maar er zijn geen wachtwoorden. Wat nu?
Zoek uit waar de crypto staat en of er een toegestane manier is om er via het platform bij te komen. Bij een eigen wallet kan de toegang voorgoed verloren zijn.
Wikkel ik de digitale nalatenschap samen met de rest af?
Digitale bezittingen en schulden horen bij het overzicht van de hele nalatenschap. Praktische zaken zoals sociale media afsluiten kun je vaak los regelen, zodra duidelijk is wie bevoegd is en welke gegevens bewaard moeten blijven.
Verder na een overlijden
De digitale nalatenschap is een onderdeel van de hele erfenis. Wie stap voor stap werkt, mist geen bezittingen, verliest geen herinneringen en laat geen kosten doorlopen. Op na een overlijden staat wat er verder geregeld moet worden en in welke volgorde. Vraagt een bank of aanbieder om een verklaring van erfrecht? Lees hoe dat werkt.