Digitale executeur: wat mag deze doen na overlijden?

Een digitale executeur is iemand die na je overlijden je digitale zaken regelt. Denk aan accounts opsporen, abonnementen laten stoppen en foto's en documenten veiligstellen.

De term klinkt officieel, maar de wet kent geen aparte digitale executeur. De wet kent wel de executeur. Die benoem je bij uiterste wil, in de praktijk in een testament bij de notaris. Daarin kun je bepalen dat de executeur ook je digitale nalatenschap regelt.

Je kunt daarnaast iemand vragen om de executeur of je erfgenamen te helpen met digitale zaken, bijvoorbeeld iemand die handig is met computers. Die helper krijgt daarmee niet de bevoegdheden van een executeur.

Waarom iemand aanwijzen voor je digitale zaken?

Veel mensen hebben tientallen accounts. In sommige staan waardevolle gegevens of bezittingen, andere moeten juist weg. Denk aan een mailbox met belangrijke correspondentie, cloudopslag met familiefoto's of een website die na je overlijden in de lucht moet blijven.

Zonder aanwijzingen weten je nabestaanden niet wat belangrijk is en wat je had gewild. Met een goede voorbereiding verdwijnt er geen waardevolle informatie, lopen kosten niet onnodig door en proberen nabestaanden niet bij gegevens te komen die je privé wilde houden.

Welke taken kan een executeur bij je digitale nalatenschap uitvoeren?

Wat iemand mag doen hangt af van zijn positie, van wat er in je testament staat en van de regels van de aanbieders.

Taak	Voorbeeld
Inventariseren	Accounts, abonnementen en tegoeden opsporen
Veiligstellen	Belangrijke bestanden en familiefoto's bewaren
Beheren	Digitaal vermogen zoals crypto in kaart brengen
Beëindigen	Opzegging of verwijdering van accounts aanvragen
Overdragen	Een overdraagbare domeinnaam of tegoed regelen
Beschermen	Misbruik van accounts en identiteit helpen voorkomen
Bijhouden	Noteren welke digitale zaken zijn afgehandeld

Hoe benoem je een executeur voor je digitale nalatenschap?

Volgens artikel 4:142 van het Burgerlijk Wetboek kun je bij uiterste wil één of meer executeurs benoemen. In de praktijk gebeurt dat in een testament bij de notaris. Een codicil, een handgeschreven stuk met wensen, is daarvoor niet genoeg: daarin mag je alleen een paar dingen regelen, zoals wie je kleding en sieraden krijgt. Lees wat een codicil wel kan.

Denk bij de benoeming na over:

Wie je als executeur wilt benoemen.
Of die persoon genoeg weet van digitale zaken.
Welke taken je de executeur geeft.
Welke digitale bezittingen extra aandacht nodig hebben.
Wie het overneemt als de eerste executeur niet wil of niet kan.

Overleg vooraf met degene die je wilt benoemen. Niemand is verplicht de benoeming te aanvaarden. Lees hoe je een executeur benoemt.

Kun je een aparte executeur voor digitale zaken benoemen?

Dat kan. Een testament kan meer executeurs hebben. Dan mag volgens artikel 4:142 lid 2 ieder van hen alle werkzaamheden alleen doen, tenzij je in je testament iets anders bepaalt. Zijn ze het oneens, dan beslist op verzoek van een van hen de kantonrechter. Leg daarom duidelijk vast wie wat doet. Lees ook wat er geldt bij meerdere executeurs.

Vaak is het eenvoudiger om één executeur te benoemen en daarnaast iemand te vragen die helpt met de digitale kant. Zo voorkom je twee functies waarvan de taken overlappen.

Mag een executeur inloggen op de accounts van de overledene?

Een benoeming als executeur geeft geen onbeperkte toegang tot accounts. De executeur houdt rekening met:

wat hij volgens de wet en het testament mag;
de rechten van de erfgenamen en anderen die erbij betrokken zijn;
de voorwaarden van de aanbieder;
de vertrouwelijkheid van berichten en gegevens;
de privacy van anderen, bijvoorbeeld de mensen met wie de overledene mailde of appte.

Ook als de executeur een wachtwoord heeft, mag hij het account daarmee niet zomaar gebruiken. Vaak is een aanvraag bij de aanbieder de juiste weg.

Wat mag een executeur doen met digitale bezittingen?

Een executeur beheert de goederen van de nalatenschap en betaalt de schulden die tijdens zijn beheer betaald moeten worden (artikel 4:144). Bij digitale bezittingen betekent dat bijvoorbeeld dat hij crypto in kaart brengt en zorgt dat een waardevol recht niet verloren gaat.

Verkopen mag hij alleen voor zover dat nodig is om schulden en lasten te betalen, en zoveel mogelijk in overleg met de erfgenamen (artikel 4:147). Weggeven of verdelen hoort niet bij zijn taak, tenzij het testament hem daar uitdrukkelijk bevoegd voor maakt. Lees wat een executeur doet en mag.

Wat gebeurt er als er geen executeur is?

Dan zijn de erfgenamen samen verantwoordelijk voor de afwikkeling, ook van de digitale kant. Met meer erfgenamen vraagt dat overleg, zeker als er waardevolle digitale bezittingen zijn of als niet iedereen het eens is over wat er met persoonlijke gegevens gebeurt. Een overzicht van je accounts met duidelijke aanwijzingen voorkomt dan veel discussie.

Moet de executeur nu al al je wachtwoorden krijgen?

Nee. Het is niet nodig en ook niet verstandig om iemand tijdens je leven toegang te geven tot al je accounts. Leg vast waar je wachtwoordmanager of noodprocedure te vinden is en hoe toegang na je overlijden geregeld is. Geef ook aan welke gegevens privé moeten blijven. Lees hoe je wachtwoorden veilig achterlaat.

Executeur of gevolmachtigde: wat is het verschil?

Een executeur doet zijn werk na je overlijden. Een gevolmachtigde uit je levenstestament handelt juist tijdens je leven, als jij dat zelf niet meer kunt. Kun je door ziekte je online administratie niet meer bijhouden, dan kan je gevolmachtigde dat doen.

Bij je overlijden stopt de volmacht en gelden de regels van de nalatenschap. Stem je levenstestament en je testament daarom goed op elkaar af. Lees wat er gebeurt als je levenstestament eindigt.

Veelgestelde vragen

Is een digitale executeur verplicht?

Nee. Je hoeft geen executeur te benoemen. Zonder executeur regelen je erfgenamen de afwikkeling samen.

Kan mijn partner executeur worden?

Ja. Je kunt je partner in je testament tot executeur benoemen.

Kan ik iemand executeur maken met een gewone brief?

Nee. In een brief kun je iemand vragen te helpen met je digitale zaken, maar daarmee wordt hij geen executeur. Daarvoor is een testament nodig.

Kan een executeur mijn WhatsApp-berichten verwijderen?

Daar is geen algemeen antwoord op. Het hangt af van zijn bevoegdheden, van wat technisch kan en van de voorwaarden van de dienst.

Kan ik een vervanger aanwijzen?

Ja. In je testament kun je iemand aanwijzen die het overneemt als de eerste executeur de benoeming niet aanvaardt of wegvalt.

Je executeur vastleggen

Een goede regeling heeft twee delen: een testament waarin staat wie de verantwoordelijkheid krijgt, en een overzicht dat je zelf bijhoudt. Bij NotarisVandaag vul je je testament online in en teken je bij de notaris op kantoor. Lees hoe je een executeur benoemt.

Bronnen

Burgerlijk Wetboek Boek 4, artikelen 4:97, 4:142, 4:144, 4:145 en 4:147
Notaris.nl: Digitale nalatenschap