Wat is een digitale nalatenschap en wat gebeurt ermee na overlijden?

Je digitale nalatenschap is alles wat je digitaal achterlaat als je overlijdt: accounts, bestanden, digitale bezittingen en lopende verplichtingen. Denk aan je e-mail, sociale media, foto's in de cloud, online abonnementen, cryptovaluta en de bestanden op je telefoon of computer.

Bijna iedereen laat zo'n digitale nalatenschap achter, maar weinig mensen leggen vast wat ermee moet gebeuren. Voor nabestaanden is dat lastig. Ze weten vaak niet welke accounts er zijn, waar belangrijke stukken staan of hoe ze erbij kunnen. Veel daarvan voorkom je door je digitale leven nu in kaart te brengen, je wensen op te schrijven en iemand aan te wijzen die het straks regelt.

Wat hoort er bij je digitale nalatenschap?

Het is vaak meer dan je denkt. Je kunt het in zes groepen verdelen.

Sommige onderdelen hebben geldwaarde. Andere zijn vooral belangrijk door de herinneringen. Een map met familiefoto's is financieel weinig waard, maar voor je partner of kinderen onvervangbaar.

Wat gebeurt er met je digitale nalatenschap als je overlijdt?

Er is geen regeling waardoor al je accounts automatisch naar je erfgenamen gaan. Wat er gebeurt hangt af van wat voor bezit het is, welke rechten de wet geeft en welke afspraken je met de aanbieder hebt.

Digitaal vermogen hoort bij de erfenis

Bij je overlijden nemen je erfgenamen je rechten over die overdraagbaar zijn. Zo staat het in artikel 4:182 van het Burgerlijk Wetboek. Cryptovaluta, een tegoed bij een betaaldienst of een domeinnaam kunnen daar dus bij horen. Niet elk account is zo'n overdraagbaar recht. Bij een online dienst telt ook de overeenkomst met de aanbieder mee.

Een persoonlijk account gaat niet vanzelf over

Een e-mailadres of een profiel op sociale media is meestal persoonlijk. Je erfgenamen hebben daardoor niet vanzelf het recht om met jouw gebruikersnaam en wachtwoord in te loggen. Veel aanbieders hebben een eigen regeling voor nabestaanden: het account laten verwijderen, bepaalde gegevens opvragen of het profiel omzetten naar een herdenkingspagina.

Gegevens kunnen verloren gaan

Weet niemand waar je foto's en bestanden staan, dan kunnen ze verdwijnen. Bijvoorbeeld als een abonnement stopt, een telefoon wordt teruggezet naar de fabrieksinstellingen of een aanbieder een account na lange tijd van inactiviteit verwijdert. Maak wat je wilt bewaren daarom niet afhankelijk van één account.

Waarom zou je het regelen?

• Herinneringen blijven bewaard. Je nabestaanden weten waar foto's, video's en persoonlijke bestanden staan.
• Geen onnodige kosten. Abonnementen en automatische betalingen zijn sneller te vinden en op te zeggen.
• Je privacy blijft beschermd. Je geeft aan wat je liever niet met anderen deelt.
• Minder kans op misbruik. Accounts die niemand meer gebruikt kunnen worden afgesloten.
• Een eenvoudigere afwikkeling. Je nabestaanden hoeven minder zelf uit te zoeken.

Zo regel je het in vijf stappen

1. Maak een overzicht

Schrijf op welke accounts en digitale bezittingen je hebt. Begin met het belangrijkste: je telefoon, je e-mail, cloudopslag, financiële accounts en digitale documenten. Kijk ook op je bankafschriften naar terugkerende betalingen. Zo vind je de abonnementen die je zelf vergeten was.

2. Bepaal per onderdeel wat ermee moet gebeuren

• Bewaren, zoals familiefoto's en video's.
• Verwijderen, zoals accounts die je niet meer gebruikt.
• Overdragen, zoals een domeinnaam of een tegoed.
• Aanpassen, zoals een profiel dat een herdenkingspagina wordt.
• Privé houden, zoals persoonlijke documenten.

Niet elke wens is uit te voeren. De regels van de aanbieder en de wet gaan voor.

3. Wijs iemand aan die je vertrouwt

Kies iemand die het overzicht begrijpt en je nabestaanden wil helpen. In je testament kun je een executeur benoemen. Die kan binnen zijn bevoegdheden ook je digitale zaken regelen. Lees wat een digitale executeur wel en niet kan.

4. Regel de toegang veilig

Leg vast waar belangrijke gegevens te vinden zijn. Bewaar wachtwoorden en herstelcodes veilig en los van het overzicht dat anderen mogen inzien. Lees hoe je wachtwoorden veilig achterlaat.

5. Houd het bij

Je krijgt nieuwe accounts, zegt abonnementen op en vervangt apparaten. Kijk daarom geregeld of je overzicht nog klopt, bijvoorbeeld eens per jaar.

Testament of levenstestament?

In een testament leg je vast wie je erfgenamen zijn en wie de afwikkeling verzorgt. Je kunt er ook wensen over je digitale nalatenschap in opnemen. Een testament geeft niet automatisch toegang tot al je accounts. Dat hangt ook af van de wet en de voorwaarden van de aanbieders.

Een levenstestament werkt juist tijdens je leven. Kun je je zaken zelf niet meer regelen, bijvoorbeeld door ziekte, dan kan je gevolmachtigde je online administratie bijhouden en accounts opschonen. Bij je overlijden stopt die volmacht. Lees meer in je digitale leven: accounts, wachtwoorden en abonnementen.

Praktische gegevens zoals een lijst met accounts of de plek van je wachtwoordmanager bewaar je los van je testament. Dan hoef je je testament niet bij elke wijziging aan te passen.

Wat gebeurt er als je niets regelt?

Dan moeten je erfgenamen of je executeur zelf uitzoeken welke accounts, bezittingen en verplichtingen er zijn. Ze lopen dan aan tegen ontbrekende wachtwoorden, onvindbare accounts, onbekende tegoeden en abonnementen die doorlopen. Niet alles is achteraf op te lossen. Bij een versleutelde telefoon of bij cryptovaluta kan informatie voorgoed onbereikbaar blijven.

Veelgestelde vragen

Is een digitale nalatenschap hetzelfde als een digitale erfenis?

In het dagelijks taalgebruik wel. Juridisch is er een verschil tussen gegevens en accounts aan de ene kant en overdraagbare rechten met geldwaarde aan de andere kant. Overdraagbare rechten gaan bij je overlijden over op je erfgenamen. Of dat ook voor een account geldt, hangt af van de voorwaarden van de aanbieder.

Is een testament verplicht voor mijn digitale nalatenschap?

Nee. Een overzicht en een lijst met wensen kun je zelf maken. Wil je iemand als executeur benoemen, dan heb je wel een testament nodig.

Kunnen mijn kinderen mijn e-mails lezen als ik overlijd?

Niet automatisch. Dat hangt af van wie bevoegd is, welke regeling de aanbieder heeft en wat je zelf hebt ingesteld.

Moet ik mijn wachtwoorden in mijn testament zetten?

Liever niet. Wachtwoorden veranderen en een testament pas je niet elke maand aan. Een apart en veilig bewaard overzicht werkt beter.

Kan ik nu al beginnen?

Ja. Je accounts op een rij zetten en je wensen opschrijven kun je vandaag zelf doen.

Je digitale nalatenschap vastleggen

Begin met het overzicht en bespreek je wensen met iemand die je vertrouwt. Wil je een executeur benoemen of je wensen juridisch vastleggen, dan doe je dat in een testament. Bij NotarisVandaag vul je je testament online in en teken je bij de notaris op kantoor. Bekijk het testament.

Bronnen

• Notaris.nl: Digitale nalatenschap
• Burgerlijk Wetboek Boek 4, artikel 4:182