Wachtwoorden veilig achterlaten voor nabestaanden: hoe regel je dat?
Overal wachtwoorden achterlaten is niet de veiligste weg. Combineer een overzicht van je accounts met veilige toegang en duidelijke aanwijzingen.
Na een overlijden zijn wachtwoorden vaak een groot probleem. Nabestaanden willen documenten vinden, tegoeden opsporen of abonnementen stoppen, maar kunnen niet bij de accounts.
Dat voorkom je door nu vast te leggen welke accounts je hebt en hoe nabestaanden die straks kunnen aanvragen of openen. De veiligste aanpak is niet om overal wachtwoorden achter te laten. Combineer een actueel overzicht van je accounts met een veilige manier van toegang en duidelijke aanwijzingen. Houd daarbij rekening met de regels van elke dienst.
Waarom zijn wachtwoorden zo belangrijk?
Veel gegevens staan niet meer op je computer maar bij een online dienst. Denk aan:
- e-mail met belangrijke correspondentie;
- cloudopslag met foto's, documenten en video's;
- financiële accounts en beleggingen;
- websites, domeinnamen en zakelijke accounts;
- abonnementen en automatische betalingen.
Weet niemand welke diensten je gebruikt, dan zijn die gegevens moeilijk te vinden. En een wachtwoord alleen is vaak niet genoeg om binnen te komen.
Begin met een overzicht van je accounts
Maak een lijst van je belangrijkste diensten en noteer per dienst het volgende.
| Gegeven | Wat leg je vast? |
|---|---|
| Dienst | Bijvoorbeeld e-mail, cloudopslag of een webshop |
| Gebruikersnaam | Het e-mailadres of de accountnaam |
| Doel | Waarvoor je het account gebruikt |
| Belang | Financieel, persoonlijk, zakelijk of administratief |
| Wens | Bewaren, verwijderen, afsluiten of overdragen |
| Toegang | Bijvoorbeeld via de wachtwoordmanager of de regeling van de aanbieder |
| Bijzonderheden | Welke documenten of bestanden belangrijk zijn |
De wachtwoorden zelf horen niet in deze lijst. Het overzicht laat zien wat er is en wat ermee moet gebeuren.
Hoe bewaar je wachtwoorden veilig?
Een wachtwoordmanager
In een wachtwoordmanager bewaar je wachtwoorden versleuteld. Je hoeft dan geen tientallen wachtwoorden te onthouden of op papier te zetten. Sommige wachtwoordmanagers hebben een regeling voor noodtoegang of om bepaalde gegevens te delen. Kijk zelf wat jouw wachtwoordmanager biedt en onder welke voorwaarden.
Een overzicht op papier
Je kunt toegangsgegevens ook op papier bewaren, bijvoorbeeld in een afgesloten kluis. Het nadeel: zodra je een wachtwoord wijzigt klopt het overzicht niet meer. En papier kan kwijtraken, gestolen worden of door de verkeerde persoon gelezen worden.
Een combinatie
Voor veel mensen werkt een combinatie het best. Je bewaart de wachtwoorden in een beveiligde omgeving, en in een apart document staat waar die omgeving te vinden is. Daarin kun je ook noemen welke regelingen voor nabestaanden je bij je diensten hebt ingesteld.
Gebruik de regelingen van de grote diensten
Sommige diensten laten je vooraf iemand aanwijzen die na je overlijden toegang mag vragen. Twee voorbeelden:
- Apple kent het erfeniscontact. Die persoon heeft na je overlijden de toegangssleutel nodig die je bij het instellen hebt aangemaakt, en een overlijdensakte.
- Google kent de Inactiviteitsvoorkeuren. Je kiest wie een deel van je gegevens krijgt als je account een tijd niet is gebruikt, en na hoeveel tijd dat gebeurt.
Welke regelingen er zijn en hoe ze werken verandert geregeld. Kijk daarom op de hulppagina van de dienst zelf.
Wat gebeurt er met tweestapsverificatie?
Bij tweestapsverificatie heb je naast je wachtwoord nog iets nodig: een code uit een app, een beveiligingssleutel of een bevestiging op je telefoon. Dat maakt een account veiliger, maar het kan na een overlijden een probleem worden. Je nabestaanden hebben dan misschien wel het wachtwoord, maar niet dat tweede middel.
Kijk daarom welke herstelmogelijkheden je belangrijkste accounts hebben. Leg vast welke apparaten of sleutels ervoor nodig zijn, zonder je herstelcodes voor iedereen zichtbaar te maken.
Wat als niemand de telefoon kan ontgrendelen?
Op een telefoon staat vaak de toegang tot e-mail, foto's, berichten en de apps voor tweestapsverificatie. Weet niemand de code, dan gaat de telefoon misschien niet meer open. Een fabrikant zal de beveiliging niet zomaar omzeilen, en bij een goed versleuteld toestel is dat ook technisch niet mogelijk zonder de juiste code. Zorg daarom dat belangrijke gegevens ook op een andere toegestane manier bereikbaar zijn, bijvoorbeeld via cloudopslag met een erfeniscontact.
Kun je je wachtwoorden in je testament zetten?
Aanwijzingen over digitale toegang kun je in je testament opnemen. Al je wachtwoorden erin zetten is niet handig. Wachtwoorden veranderen, en een testament is geen bestand dat je elke maand bijwerkt. Bovendien kunnen meer mensen bij de afwikkeling betrokken zijn. Leg in je testament of in een apart document liever vast waar de aanwijzingen te vinden zijn.
Mag een erfgenaam de wachtwoorden van de overledene gebruiken?
Dat hangt af van de situatie. Een wachtwoord hebben is iets anders dan het recht om het account te gebruiken. Het account is vaak een persoonlijke overeenkomst met de aanbieder, en er kunnen vertrouwelijke berichten van anderen in staan. Ook telt of degene die wil inloggen bevoegd is om namens de nalatenschap te handelen. Volg daarom waar nodig de regeling van de aanbieder.
Wat kun je beter niet doen?
- Al je wachtwoorden in één onbeveiligd document zetten.
- Herstelcodes via gewone e-mail versturen.
- Wachtwoorden delen met mensen die ze niet nodig hebben.
- Geheime codes in een wensenlijst zetten die anderen kunnen inzien.
- Ervan uitgaan dat je nabestaanden elk account gewoon kunnen overnemen.
Een voorbeeld
Je foto's staan bij de ene clouddienst, je documenten bij een andere en je bankzaken regel je via een app. Je noteert welke diensten je gebruikt, waar de belangrijke bestanden staan, wat er bewaard moet worden en wie de afwikkeling regelt. Waar het kan stel je een erfeniscontact of vergelijkbare regeling in. De toegangsgegevens bewaar je veilig en los van het overzicht. Zo hoeven je nabestaanden niet alles te zoeken, terwijl je gegevens tijdens je leven beschermd blijven.
Veelgestelde vragen
Moet ik mijn partner al mijn wachtwoorden geven?
Nee. Je kunt ook een veilige manier afspreken waarop je partner of een ander later de nodige gegevens krijgt.
Kunnen nabestaanden een vergeten wachtwoord laten herstellen?
Soms. Dat hangt af van de aanbieder, de herstelmogelijkheden die je hebt ingesteld en wie bevoegd is.
Moet de code van mijn telefoon in mijn testament?
Liever niet. Een apart en veilig bewaarde aanwijzing werkt beter.
Is een wachtwoordmanager genoeg?
Niet altijd. Ook de toegang tot de wachtwoordmanager zelf moet goed geregeld zijn, inclusief een eventuele tweede stap.
Hoe vaak moet ik mijn overzicht bijwerken?
Als je belangrijke accounts, apparaten of inlogmethoden verandert, en verder eens per jaar.
Je digitale nalatenschap voorbereiden
Een goed overzicht van je accounts helpt je nabestaanden en beschermt je privacy. Wil je ook vastleggen wie de afwikkeling regelt, dan doe je dat in een testament. Lees eerst wat een digitale nalatenschap is en wat een executeur daarbij kan doen.