Schenken bij dementie of bewind: wat kan nog?
Bij dementie zijn er drie routes om te schenken: zelf, via je gevolmachtigde of via de bewindvoerder met toestemming van de rechter.
Kort antwoord
Heb je dementie, dan zijn er drie routes om te schenken. Ben je voor deze beslissing nog wilsbekwaam, dan kun je het zelf doen. Heb je een levenstestament dat schenken regelt, dan kan je gevolmachtigde het doen. Staat er een bewindvoerder, dan is toestemming van de kantonrechter nodig. De rechter is daarin terughoudend.
Dementie komt meestal geleidelijk. Iemand kan het ene nog wel overzien en het andere niet meer. Juist daarom is schenken bij dementie een gevoelig onderwerp. Er speelt vaak familie mee, het gaat om geld en de persoon zelf moet beschermd worden. Dit artikel legt uit welke routes er zijn.
Kun je nog schenken als je dementie hebt?
Soms wel. Wilsbekwaamheid is geen alles-of-niets. Het gaat om de vraag of je deze ene beslissing kunt overzien: wat je geeft, aan wie en wat dat voor jezelf betekent. Bij een notariële akte beoordeelt de notaris dat. Twijfelt de notaris, dan vraagt hij soms een verklaring van een arts. Lees hoe de notaris beoordeelt of je wilsbekwaam bent.
Wat kan je gevolmachtigde doen?
Heb je een levenstestament, dan kan je gevolmachtigde namens jou schenken als het levenstestament daar duidelijk ruimte voor geeft. Hoe preciezer je dat hebt geregeld, met bedragen, ontvangers en een buffer voor jezelf, hoe minder discussie er later is. Staat er niets over schenken in, dan kan je gevolmachtigde je schenkplan niet zomaar voortzetten. Lees schenkafspraken in je levenstestament.
Een nieuwe schenking op papier die pas na je overlijden wordt uitbetaald, kan je gevolmachtigde meestal niet voor je aangaan. Dat moet je in principe zelf doen, zolang je het nog kunt.
Wat gebeurt er zonder levenstestament?
Zonder levenstestament kan niemand zomaar namens jou over je geld beslissen. De kantonrechter kan dan een bewindvoerder benoemen voor je geldzaken. Dat gebeurt niet automatisch: iemand moet het aanvragen en de rechter beslist of het nodig is. Ook met een levenstestament kan de rechter alsnog bewind instellen als dat in jouw belang is. Lees levenstestament of bewind.
Mag een bewindvoerder schenken?
Voor een gewoon cadeau, zoals een verjaardagsgift, niet. Voor andere schenkingen alleen met toestemming van de kantonrechter. De rechter kijkt of de schenking past bij wat je vroeger deed en wilde en of er genoeg overblijft voor jezelf. De rechtspraak gebruikt daarvoor aanbevelingen. Daarin weegt mee of er een schenkingstraditie is: of je al eerder op een vergelijkbare manier aan dezelfde mensen schonk. En of er na de schenking voldoende geld overblijft. Dat zijn richtlijnen, geen harde wet. De omstandigheden tellen mee.
Kan je gevolmachtigde je testament veranderen?
Nee. Een testament is persoonlijk. Niemand kan dat namens jou maken of wijzigen, ook je gevolmachtigde en je bewindvoerder niet. Wil je iets in je testament veranderen, doe dat dan terwijl je het nog zelf kunt.
Wat kun je nu al regelen?
Een levenstestament met een duidelijke regeling voor schenkingen.
Een toezichthouder die meekijkt met je gevolmachtigde.
Een overzicht van wat je tot nu toe hebt geschonken, zodat er een spoor is.
Een testament dat past bij je gezin.
Hoe je het schenken zelf plant, lees je in een schenkplan maken. Waarom een levenstestament verstandig is, lees je in waarom een levenstestament opstellen?