Waarvoor is je gevolmachtigde aansprakelijk?

Wie een volmacht aanvaardt, neemt een taak op zich. Dat is geen vrijblijvende gunst. Een gevolmachtigde die zijn werk niet zorgvuldig doet, kan aansprakelijk zijn voor de schade die daaruit voortvloeit. Dat is goed om te weten voor degene die de volmacht geeft, en nog belangrijker voor degene die hem krijgt.

De norm: een behoorlijk handelend gevolmachtigde

Een gevolmachtigde moet handelen zoals van een behoorlijk handelend gevolmachtigde mag worden verwacht. Dat is een open norm en die wordt ingevuld door de omstandigheden: de omvang van het vermogen, wat er in de akte staat, wat de volmachtgever kennelijk wilde en wat een redelijk mens in die situatie zou hebben gedaan.

Concreet betekent het onder meer:

• je handelt binnen de grenzen van de volmacht
• je handelt in het belang van de volmachtgever, niet in dat van jezelf
• je houdt het vermogen gescheiden van je eigen geld
• je legt vast wat je doet en kunt daar verantwoording over afleggen
• je vraagt advies als iets je kennis te boven gaat

Waar het in de praktijk misgaat

Vermenging. Geld van de volmachtgever via de eigen rekening laten lopen. Ook als er niets aan de strijkstok blijft hangen, is het achteraf niet meer te ontwarren.

Schenken zonder bevoegdheid. Schenkingen doen terwijl de akte dat niet toestaat, of aan zichzelf schenken zonder dat zelfcontractering is toegestaan.

Handelen buiten de interne afspraken. De volmacht is ruim, maar jij hebt intern beperkingen gesteld. Wie zich daar niet aan houdt, kan tegenover de volmachtgever aansprakelijk zijn, ook als de bank de transactie gewoon heeft uitgevoerd.

Beleggen buiten je competentie. In een zaak bij de rechtbank had een gevolmachtigde de helft van het spaargeld overgemaakt om te investeren, met het argument dat dat in het belang van betrokkene was. Het rendement kon hij niet aantonen. De rechter oordeelde dat hij op onjuiste wijze gebruik had gemaakt van het levenstestament en stelde alsnog bewind in.

Niets doen. Ook nalaten telt. Een rekening niet betalen, een verzekering laten verlopen of de belastingaangifte niet doen kan tot schade leiden.

Wie kan aanspreken

Zolang de volmachtgever wilsbekwaam is, hij zelf. Daarna wordt het lastiger, en juist dat maakt de toezichthouder waardevol. Na het overlijden kunnen de erfgenamen verantwoording vorderen. Zij treden in de positie van de overledene.

Hoe je het risico beperkt

Voor de volmachtgever: leg vast wat je wilt, wijs een toezichthouder aan en schrijf periodieke verantwoording voor. Hoe duidelijker de opdracht, hoe kleiner de kans op een verwijt achteraf.

Voor de gevolmachtigde: houd een administratie bij vanaf dag één, maak een beginoverzicht, noteer contante opnames en leg afwijkende beslissingen kort schriftelijk vast met de reden. Vraag bij twijfel de toezichthouder om schriftelijke instemming. Dat kost vijf minuten en scheelt jaren later een discussie die je niet kunt winnen zonder papier.

Twijfel je of je de taak aankunt, weiger dan. Dat mag, en het is eerlijker dan halverwege stoppen.