De toezichthouder in je levenstestament

Een ruime volmacht geven aan één persoon voelt voor veel mensen ongemakkelijk. De reflex is dan om de volmacht te beperken. Dat is meestal de verkeerde oplossing, want beperkingen maken je levenstestament in de praktijk onbruikbaar. De betere oplossing is toezicht.

Wat een toezichthouder doet

De toezichthouder handelt zelf niet. Hij kijkt mee. Zijn rol is om te controleren of je gevolmachtigde binnen jouw bedoeling blijft, en om de rest van de familie op de hoogte te houden.

Dat laatste is onderschat. Veel conflicten ontstaan niet omdat er iets misgaat, maar omdat de andere kinderen geen idee hebben wat er gebeurt. Wantrouwen groeit in het donker. Een toezichthouder die twee keer per jaar een overzicht rondstuurt, voorkomt meer ruzie dan welke juridische bepaling ook.

Geef hem echte bevoegdheden

Een toezichthouder zonder bevoegdheden is een titel zonder inhoud. Leg in de akte concreet vast wat hij kan:

Recht op inzage. Hij mag de bankafschriften, de administratie en de belastingaangiften opvragen. Zet erbij dat je gevolmachtigde verplicht is die te verstrekken.

Instemmingsrecht bij grote beslissingen. Bepaal een drempel. Boven een bedrag, bij verkoop van de woning, bij schenkingen en bij transacties waarbij de gevolmachtigde zelf de wederpartij is, moet de toezichthouder vooraf schriftelijk instemmen.

Periodieke verantwoording. Schrijf voor dat je gevolmachtigde jaarlijks een overzicht opstelt en dat de toezichthouder dat beoordeelt.

De bevoegdheid om in te grijpen. Dit is de zwaarste en de belangrijkste. Je kunt bepalen dat de toezichthouder de volmacht kan intrekken als die verkeerd wordt gebruikt, en dat daarmee de opvolgend gevolmachtigde in beeld komt. Zonder zo'n bepaling rest er bij misbruik alleen een gang naar de kantonrechter.

Wie je kiest

Niet iemand die zelf belang heeft bij de uitkomst. Een van de andere kinderen kan, en dat werkt vaak goed omdat het de verhoudingen in balans houdt. Maar bij gespannen familieverhoudingen wordt de toezichthouder dan onderdeel van het conflict in plaats van de oplossing.

Overweeg dan een buitenstaander. Een neef of nicht, een goede vriend met financieel inzicht, je accountant, of een professional. Een professional kost geld, maar een notaris of gecertificeerd bewindvoerder als toezichthouder is nog altijd goedkoper en sneller dan een procedure achteraf.

Wijs ook hier een opvolger aan. Een toezichthouder kan net zo goed uitvallen als een gevolmachtigde.

Vraag het vooraf

Toezicht houden is een taak met een ongemakkelijke kant. Wie het aanvaardt moet bereid zijn om zijn broer of zus aan te spreken als er iets niet klopt. Bespreek dat vooraf en zorg dat degene die je vraagt begrijpt wat je van hem verwacht.

Toezicht is ook bescherming van de gevolmachtigde

Dit wordt vaak vergeten. Wie jarenlang de financiën van een ouder beheert, krijgt na het overlijden regelmatig vragen van de andere erfgenamen. Een toezichthouder die alles heeft meegelezen en jaarlijks heeft goedgekeurd, is dan het beste antwoord dat er is.