Levenstestament en curatele: wat gaat voor?
Een volmacht eindigt in beginsel bij ondercuratelestelling van de volmachtgever. Daarom hoort er een bepaling in je levenstestament die dat uitsluit.
Door mr R.T. van Leeuwen, notaris te Utrecht01-09-20263 min lezen
Curatele is de zwaarste beschermingsmaatregel die er is. Wie onder curatele staat, is handelingsonbekwaam en kan zelf geen rechtsgeldige handelingen meer verrichten. De curator treedt op voor zowel de financiële als de persoonlijke belangen. Anders dan bewind en mentorschap wordt curatele openbaar gemaakt, in het centrale curatele- en bewindregister.
De maatregel wordt tegenwoordig terughoudend opgelegd. Bewind en mentorschap zijn lichtere alternatieven en de rechter kiest die vrijwel altijd. Curatele blijft over voor situaties waarin iemand zichzelf of anderen ernstig benadeelt, bijvoorbeeld bij een combinatie van verslaving en schulden.
Het punt dat vaak wordt gemist
Hier zit een technisch detail dat het waard is om te kennen. Een volmacht eindigt in beginsel bij het overlijden, het faillissement of de ondercuratelestelling van de volmachtgever. Dat staat in het Burgerlijk Wetboek en geldt tenzij in de volmacht zelf iets anders is bepaald.
Vertaald: wordt jij onder curatele gesteld, dan vervalt je levenstestament automatisch, tenzij er een bepaling in staat die dat uitsluit.
Een goed opgesteld levenstestament bevat die bepaling. Er staat dan uitdrukkelijk dat de volmacht niet eindigt door ondercuratelestelling, faillissement of toepassing van de schuldsaneringsregeling. Het is een zin die je zelf misschien nooit zou missen, maar zonder die zin kan je hele constructie op een ongelukkig moment wegvallen.
Vraag bij het doornemen van het concept dus expliciet of die bepaling erin staat. Laat hetzelfde regelen voor het faillissement of de curatele van je gevolmachtigde, want ook dat is een grond waarop een volmacht eindigt.
Als er toch een curator komt
Ook met zo'n bepaling geldt: als de rechter curatele uitspreekt, is de curator degene die de betrokkene vertegenwoordigt. Een gevolmachtigde die daarnaast blijft handelen, komt in een onduidelijke positie terecht. In de praktijk zal de curator het beheer overnemen.
Wat je wel kunt doen, is invloed houden op wie het wordt. Neem in je levenstestament een voorkeur op voor de persoon die tot curator, bewindvoerder of mentor moet worden benoemd als er een maatregel komt. De rechter moet die voorkeur volgen, tenzij gegronde redenen zich daartegen verzetten.
Waarom een levenstestament curatele meestal voorkomt
De rechter kiest de lichtst mogelijke maatregel. Is er al een werkende voorziening in de vorm van een levenstestament, dan is er in beginsel geen aanleiding om iets zwaarders op te leggen. Het levenstestament is dus niet alleen een alternatief voor bewind, maar ook een argument tegen curatele.
Dat werkt alleen zolang de voorziening ook echt functioneert. Blijkt de gevolmachtigde de belangen niet te behartigen, dan valt dat argument weg.
Kort samengevat
Curatele en een levenstestament kunnen niet naast elkaar bestaan alsof er niets aan de hand is. De curator gaat voor. Maar de kans dat het zover komt, is met een goed levenstestament klein. Zorg voor de bepaling die het automatisch vervallen uitsluit, wijs een opvolger aan en neem een voorkeur op voor het onverhoopte geval.