Levenstestament en curatele: wat gaat voor?
Word je onder curatele gesteld, dan eindigt je levenstestament als volmacht en neemt de curator het over. Een goed werkend levenstestament maakt curatele meestal overbodig.
Kort antwoord
Als de rechter curatele uitspreekt, gaat de curator voor en vertegenwoordigt hij jou. Word je onder curatele gesteld, dan eindigt je levenstestament als volmacht. Dat kun je volgens de wet niet zomaar uitsluiten. Je kunt ook een voorkeur vastleggen voor wie tot curator moet worden benoemd. Met een goed werkend levenstestament is de kans op curatele klein.
Curatele is de zwaarste beschermingsmaatregel die er is. Wie onder curatele staat, is handelingsonbekwaam en kan zelf geen rechtsgeldige handelingen meer verrichten. De curator treedt op voor zowel de financiële als de persoonlijke belangen. Curatele wordt altijd openbaar gemaakt in het centrale curatele- en bewindregister. Bewind wordt daar alleen in bepaalde gevallen ingeschreven en mentorschap niet.
De maatregel wordt tegenwoordig terughoudend opgelegd. Bewind en mentorschap zijn lichtere alternatieven en de rechter kiest die vrijwel altijd. Curatele blijft over voor situaties waarin iemand zichzelf of anderen ernstig benadeelt, bijvoorbeeld bij een combinatie van verslaving en schulden.
Het punt dat vaak wordt gemist
Hier zit een technisch detail dat het waard is om te kennen. Een volmacht eindigt bij het overlijden, het faillissement of de ondercuratelestelling van de volmachtgever. Dat staat in artikel 3:72 van het Burgerlijk Wetboek.
Vertaald: word jij onder curatele gesteld, dan vervalt je levenstestament als volmacht. De wet staat alleen bij een volmacht in het belang van de gevolmachtigde of van een ander toe dat die blijft gelden na curatele (artikel 3:74). Een levenstestament is juist een volmacht in jouw eigen belang. Een bepaling dat de volmacht niet eindigt door curatele geeft daarom geen zekerheid.
Een levenstestament beschermt je dus niet tegen de gevolgen van curatele zelf. Wat het wel doet, is curatele meestal overbodig maken. Daarover lees je hieronder meer.
Ook het faillissement of de curatele van je gevolmachtigde beëindigt de volmacht. Wijs daarom een opvolgend gevolmachtigde aan, zodat er iemand klaarstaat als dat gebeurt.
Als er toch een curator komt
Spreekt de rechter curatele uit, dan is de curator degene die je vertegenwoordigt. De curator neemt het beheer dan over.
Wat je wel kunt doen, is invloed houden op wie het wordt. Neem in je levenstestament een voorkeur op voor de persoon die tot curator, bewindvoerder of mentor moet worden benoemd als er een maatregel komt. De rechter moet die voorkeur volgen, tenzij gegronde redenen zich daartegen verzetten.
Waarom een levenstestament curatele meestal voorkomt
De rechter kiest de lichtst mogelijke maatregel. Is er al een werkende voorziening in de vorm van een levenstestament, dan is er in beginsel geen aanleiding om iets zwaarders op te leggen. Het levenstestament is dus niet alleen een alternatief voor bewind, maar ook een argument tegen curatele.
Dat werkt alleen zolang de voorziening ook echt functioneert. Blijkt de gevolmachtigde de belangen niet te behartigen, dan valt dat argument weg.
Kort samengevat
Curatele en een levenstestament kunnen niet naast elkaar bestaan alsof er niets aan de hand is. De curator gaat voor. Maar de kans dat het zover komt, is met een goed levenstestament klein. Wijs een opvolger aan en neem een voorkeur op voor wie curator wordt als het toch zover komt.