Wat als de familie het oneens is met de gevolmachtigde?

Moeder woont in een verpleeghuis, je broer regelt haar financiën op basis van haar levenstestament, en jij hebt geen idee wat er gebeurt. Dat is een van de meest voorkomende spanningen rond een levenstestament, en meestal begint het niet met misbruik maar met onwetendheid.

Begin bij het gesprek

Vraag om inzage voordat je aan iets zwaarders denkt. Vaak blijkt de gevolmachtigde het gewoon druk te hebben gehad en er niet bij stil te hebben gestaan dat anderen zich zorgen maken. Vraag concreet: een overzicht van bezittingen en schulden, de bankafschriften over het afgelopen jaar en een toelichting op grote uitgaven.

Doe dat schriftelijk en zakelijk. Een e-mail met een verzoek is iets anders dan een beschuldiging, en het verschil bepaalt hoe de rest verloopt.

Kijk wat er in de akte staat

Lees het levenstestament. Vaak staat daar meer in dan familieleden denken. Is er een toezichthouder aangewezen, dan loopt de route via die persoon en heeft die recht op inzage. Staat er een verplichting tot jaarlijkse verantwoording, dan kun je daar naar verwijzen. Staat er een bepaling dat de toezichthouder de volmacht kan intrekken, dan is dat het snelste middel dat er is.

Heb je zelf geen afschrift, dan kun je via een notaris laten nagaan of er een levenstestament is. Alleen notarissen kunnen in het CLTR kijken, en over de inhoud krijgen alleen direct belanghebbenden iets te horen.

Schakel de notaris in

De notaris die de akte heeft gepasseerd kan uitleggen wat er is bedoeld en wat de gevolmachtigde wel en niet mag. Die uitleg neemt regelmatig het misverstand weg. Bij vermoedens van financieel misbruik kan een notaris bovendien het Stappenplan financieel misbruik doorlopen.

De laatste stap: de kantonrechter

Als er een levenstestament is, zal een kantonrechter in beginsel geen bewind instellen. De volmachtgever heeft daar immers zelf in voorzien, en dat is nu juist het doel van het document.

Maar dat is geen absolute regel. Als het levenstestament niet langer de bescherming biedt die was bedoeld, kan de rechter er alsnog overheen door bewind of mentorschap uit te spreken. De toets is of de gevolmachtigde zich heeft gedragen als een behoorlijk handelend gevolmachtigde.

In een zaak waarin drie kinderen elkaar wantrouwden en twee van hen gevolmachtigd waren, oordeelde de kantonrechter dat de belangen van betrokkene onvoldoende beschermd werden en benoemde hij een professionele bewindvoerder en mentor. Dus juist niet een van de kinderen.

Dat is het scenario dat niemand wil. Het kost geld, het duurt lang en het beschadigt verhoudingen blijvend.

Wat je als volmachtgever vooraf kunt doen

Deze conflicten zijn grotendeels te voorkomen. Vertel bij leven aan al je kinderen wie je hebt aangewezen en waarom. Wijs een toezichthouder aan uit de kring die niet gevolmachtigd is. Schrijf jaarlijkse verantwoording voor. En neem een voorkeur op voor wie tot bewindvoerder of mentor moet worden benoemd als het ondanks alles toch die kant op gaat. De rechter moet die voorkeur volgen, tenzij er gegronde redenen tegen zijn.