Partners voor de erfbelasting: wanneer tel je als partner?

Op deze pagina

• Waarom het zoveel uitmaakt
• Getrouwd of geregistreerd partner
• Samenwonen: de voorwaarden
• Bijzondere situaties
• Wat partnerschap verder betekent
• Partner is nog geen erfgenaam
• Zo controleer je het
• Veelgestelde vragen
• Bron

Waarom het zoveel uitmaakt

Of je voor de erfbelasting als partner telt, bepaalt hoeveel je belastingvrij mag erven en welk tarief je daarboven betaalt.

Een voorbeeld

Sanne en Tom wonen al jaren samen, zonder notarieel samenlevingscontract en nog geen vijf jaar op hetzelfde adres. Tom overlijdt en laat Sanne in zijn testament € 300.000 na. Omdat ze voor de erfbelasting geen partners zijn, heeft Sanne een vrijstelling van € 2.769 en betaalt ze over de rest 30% en 40%. Dat is ruim € 103.000 erfbelasting. Waren ze wel partners geweest, dan had ze niets betaald, want € 300.000 valt ruim binnen de partnervrijstelling.

Getrouwd of geregistreerd partner

Ben je getrouwd of heb je een geregistreerd partnerschap, dan ben je partner voor de erfbelasting. Dat geldt ook als jullie gescheiden van elkaar leven. Is er al een scheiding aangevraagd bij de rechtbank, dan kan dat anders zijn. Laat dat in die situatie beoordelen.

Samenwonen: de voorwaarden

Woon je samen zonder te trouwen, dan ben je niet vanzelf partner. Er zijn twee routes.

Aan álle voorwaarden moet die hele periode zijn voldaan, ook aan het samenlevingscontract zelf. Een contract dat kort voor het overlijden wordt getekend, telt dus niet. De voorwaarden zijn:

• Jullie zijn allebei meerderjarig.
• Jullie staan allebei op hetzelfde adres ingeschreven in de Basisregistratie Personen of een vergelijkbare registratie in het buitenland.
• Jullie zijn geen bloedverwanten in de rechte lijn, zoals een ouder en een kind of een grootouder en een kleinkind.
• Er is niemand anders die op hetzelfde moment aan deze voorwaarden voldoet als jouw partner. Je kunt maar één partner hebben.

Wat is een wederzijdse zorgverplichting?

Dat is de afspraak in je samenlevingscontract dat jullie voor elkaar zorgen en elkaar zo nodig financieel ondersteunen. Zonder die afspraak telt het contract niet mee voor de erfbelasting, ook niet als het bij een notaris is gemaakt. Een contract dat je zelf opstelt of online invult zonder notaris, telt nooit mee. Lees wat de verzorgingsplicht inhoudt en de voordelen van een notarieel samenlevingscontract.

Waarom zes maanden het verschil maakt

Met een notarieel samenlevingscontract ben je zes maanden na het tekenen partner voor de erfbelasting, als jullie al die tijd op hetzelfde adres staan ingeschreven. Zonder contract duurt het vijf jaar. Juist in de eerste jaren van samenwonen, als er vaak al een huis is gekocht, is dat contract dus het verschil tussen een vrijstelling van € 828.035 en € 2.769.

Bijzondere situaties

Je partner gaat naar een verpleeghuis

Moet een van jullie verhuizen naar bijvoorbeeld een verpleeghuis, dan eindigt het samenwonen tegen jullie wil. Jullie blijven dan partners voor de erfbelasting, ook al staan jullie niet meer op hetzelfde adres.

Je woont samen met een familielid

Een ouder en een kind kunnen nooit partners zijn voor de erfbelasting, want zij zijn bloedverwanten in de rechte lijn. Een broer en een zus die vijf jaar samenwonen kunnen dat wel. Erven jullie dan allebei van dezelfde persoon, bijvoorbeeld een ouder, dan worden jullie erfenissen in die situatie niet bij elkaar opgeteld. Dat geldt als jullie alleen door de vijf jaar op hetzelfde adres partners zijn en in dezelfde graad familie zijn van de overledene of onderling familie zijn.

Je woont met meer mensen samen

Je kunt maar één partner hebben. Staan er meer volwassenen op hetzelfde adres die aan de voorwaarden zouden kunnen voldoen, laat dan beoordelen wie als partner telt.

Wat partnerschap verder betekent

Jullie tellen als één persoon

Voor de erfbelasting en de schenkbelasting zijn partners één persoon. Erven jullie allebei van dezelfde persoon, bijvoorbeeld van een oom, dan worden die erfenissen opgeteld en krijgen jullie samen één vrijstelling. Krijgen jullie allebei een schenking van dezelfde persoon, dan worden die ook opgeteld.

Je partnerpensioen telt mee

Krijg je na het overlijden van je partner een partnerpensioen of een andere periodieke uitkering, dan wordt je partnervrijstelling verlaagd met de helft van de waarde daarvan. Je houdt altijd een minimale vrijstelling over: in 2026 is dat € 213.915. Lees ook partnerpensioen voor samenwoners.

Niet hetzelfde als fiscaal partner voor de inkomstenbelasting

Voor de inkomstenbelasting gelden andere regels. Je kunt daar fiscaal partner zijn en voor de erfbelasting niet of andersom. Lees fiscaal partnerschap voor samenwoners.

Partner is nog geen erfgenaam

Partner zijn voor de erfbelasting betekent alleen dat je minder belasting betaalt als je erft. Het zegt niet dat je erft. Wie samenwoont zonder te trouwen, erft zonder testament niets van zijn partner, ook niet met een samenlevingscontract. Daarvoor is een testament nodig.

Samenwoners regelen het daarom vaak samen: een notarieel samenlevingscontract met een wederzijdse zorgverplichting en een testament voor ieder van hen. Lees het testament voor samenwoners.

• Samenlevingscontract
• Testamenten voor samenwoners
• Samenlevingscontract met testamenten

Zo controleer je het

• Hebben jullie een samenlevingscontract dat bij een notaris is getekend?
• Staat daarin een wederzijdse zorgverplichting?
• Staan jullie allebei op hetzelfde adres ingeschreven en sinds wanneer?
• Is er een testament dat jullie elkaar laat erven?
• Krijgt een van jullie een partnerpensioen?

Twijfel je bij een van deze vragen, laat het dan nakijken. Het is beter om het nu te weten dan na een overlijden. Lees ook of een samenlevingscontract verplicht is.

Veelgestelde vragen

Telt een samenlevingscontract dat we zelf hebben gemaakt?

Niet voor de erfbelasting. Daarvoor moet het samenlevingscontract bij de notaris zijn gemaakt en een wederzijdse zorgverplichting bevatten. Zonder zo'n contract ben je pas na vijf jaar op hetzelfde adres partner.

We wonen vier jaar samen zonder contract. Wat nu?

Overlijdt een van jullie nu, dan zijn jullie geen partners voor de erfbelasting. Maak je nu een notarieel samenlevingscontract met een wederzijdse zorgverplichting, dan zijn jullie zes maanden later partners, als jullie al die tijd op hetzelfde adres blijven staan. Na vijf jaar op hetzelfde adres ben je het ook zonder contract.

Geldt dit ook voor schenken?

Ja, maar met een langere termijn. Met een notarieel samenlevingscontract ben je voor de schenkbelasting pas partner na twee jaar. Zonder contract is het ook daar vijf jaar.

Moeten we ons laten inschrijven op hetzelfde adres?

Ja. Inschrijving op hetzelfde adres in de Basisregistratie Personen is een voorwaarde voor beide routes. Samenwonen zonder die inschrijving telt niet.

Wat betaal je als partner?

Over wat je boven de vrijstelling erft, betaal je 10% tot € 158.669 en 20% over het meerdere. Alle bedragen staan bij de tarieven en vrijstellingen van 2026 en de voorlopige bedragen bij 2027.

Bron

De voorwaarden staan in artikel 1a van de Successiewet 1956 en worden uitgelegd door de Belastingdienst: partners voor de erfbelasting, partners voor de schenkbelasting en vrijstellingen erfbelasting 2026. Laatst gecontroleerd op 04-10-2026.

Meer over samenwonen en je erfenis lees je op familie en vermogen.