Fiscaal partnerschap voor samenwoners

Fiscaal partnerschap is een van de meest verwarrende begrippen rond samenwonen. Mensen denken dat ze het zijn terwijl ze het niet zijn, of denken dat het betekent dat ze van elkaar erven. Dat laatste is niet zo.

Wanneer je het bent

Voor de inkomstenbelasting geldt als hoofdregel dat je fiscaal partner bent als jullie allebei op hetzelfde adres in de basisregistratie personen staan ingeschreven en daarnaast aan minstens één extra voorwaarde is voldaan.

Die extra voorwaarde kan onder meer zijn:

• jullie hebben een notarieel samenlevingscontract
• jullie hebben samen een kind
• een van jullie heeft het kind van de ander erkend
• jullie zijn samen eigenaar van de woning waarin jullie wonen
• jullie zijn bij een pensioenfonds als pensioenpartner aangemeld
• er woont een minderjarig kind van een van jullie op hetzelfde adres

Waren jullie in het voorafgaande jaar al fiscale partners en staan jullie nog steeds samen op hetzelfde adres ingeschreven, dan kan het fiscaal partnerschap daardoor doorlopen. Het eindigt in beginsel pas als jullie niet meer op hetzelfde adres staan.

Alleen samen op één adres wonen is dus niet genoeg om het te worden. Er moet iets bij. En het gaat niet vanzelf weg zodra die extra voorwaarde vervalt.

Je kunt maar één fiscale partner tegelijk hebben. Kijk voor jouw situatie op de site van de Belastingdienst, want daar staat de volledige opsomming.

Wat je ermee kunt

Zijn jullie het hele jaar fiscale partners, of kiezen jullie er in de aangifte voor om voor het hele jaar als fiscale partners te worden beschouwd, dan mogen jullie bepaalde gezamenlijke inkomsten en aftrekposten onderling verdelen.

Denk aan de aftrek van hypotheekrente en aan het saldo in box 3. Je kunt die posten verdelen op de manier die voor jullie gezamenlijk fiscaal het gunstigst uitpakt. Wat dat is hangt af van jullie inkomens, de tariefstructuur, aftrekbeperkingen en heffingskortingen. Reken het door of laat het doorrekenen in plaats van een vuistregel te volgen.

Ook een aantal heffingskortingen en regelingen hangt aan het partnerschap.

Het is dus niet iets om te vermijden. Het is iets om te weten en te benutten.

Wat het niet is

Hier gaat het mis. Fiscaal partnerschap voor de inkomstenbelasting is niet hetzelfde als partnerschap voor de erfbelasting en het is al helemaal niet hetzelfde als erfgenaam zijn.

Erven doe je niet. Fiscaal partner zijn geeft je geen enkel erfrecht. Zonder testament ben je als samenwoner geen erfgenaam van je partner. Punt.

De erfbelasting kent eigen regels. Daar gelden andere voorwaarden en een eigen wachttermijn. Met een notarieel samenlevingscontract met wederzijdse zorgverplichting geldt in beginsel een termijn van zes maanden onafgebroken inschrijving op hetzelfde adres. Zonder zo'n contract loopt die termijn op tot vijf jaar. Voldoe je daaraan dan kan de hoge partnervrijstelling gelden.

Het gevolg is dat je heel goed fiscaal partner kunt zijn voor je aangifte en tegelijk als vreemde kunt worden belast bij een overlijden. Dat is geen theoretisch verschil. Het scheelt tienduizenden euro's.

Wat je hiermee doet

Kijk of je fiscaal partner bent en of je de verdeling optimaal doet. Dat is puur winst en het kost een middag.

Kijk daarnaast apart naar de erfbelasting en naar het erfrecht. Dat zijn drie verschillende vragen met drie verschillende sets voorwaarden. Wie ze op één hoop gooit denkt dat het geregeld is terwijl er niets is geregeld.

Ga je uit elkaar en staan jullie niet meer op hetzelfde adres ingeschreven dan eindigt het fiscaal partnerschap. Een verzoek om het te laten doorlopen bestaat voor samenwoners niet.

Voor het jaar waarin jullie uit elkaar gaan kunnen jullie er bij de aangifte wel voor kiezen om voor het hele jaar als fiscale partners te worden beschouwd. Daardoor kunnen jullie bepaalde inkomsten en aftrekposten dat jaar nog onderling verdelen. Dat is iets anders dan het partnerschap laten voortduren.

Schrijf je dus op tijd uit bij de gemeente en bespreek samen wat er voor dat laatste jaar het gunstigst uitpakt.