Samenwonen en je uitkering

Uitkeringen kijken naar hoe je woont en niet naar hoe je je relatie noemt. Dat is het principe waar alles hieronder op rust. Een gezamenlijke huishouding voeren heeft gevolgen, ook zonder samenlevingscontract en ook zonder dat je jezelf partners noemt.

Bijstand

Hier is het effect het grootst. In de bijstand geldt de norm voor gehuwden voor mensen die een gezamenlijke huishouding voeren. Dat is samen minder dan twee losse uitkeringen voor alleenstaanden.

Daarnaast bestaat de kostendelersnorm. Woont er iemand van zevenentwintig jaar of ouder bij je in dan gaat de uitkering omlaag omdat je de kosten kunt delen. Dat geldt ook voor huisgenoten die geen partner zijn.

De gemeente beoordeelt of er sprake is van een gezamenlijke huishouding. Daarbij wordt gekeken naar de feitelijke situatie. Hoofdverblijf op hetzelfde adres en wederzijdse zorg zijn de kernbegrippen. Twee inschrijvingen op verschillende adressen sluiten dat oordeel niet uit.

AOW

De AOW kent een alleenstaandenuitkering en een lagere uitkering voor mensen met een partner. Ga je samenwonen dan valt de uitkering terug naar het partnerbedrag.

De SVB kijkt ook hier naar de feitelijke situatie. Er is een uitzondering die veel mensen op latere leeftijd aangaat. Woon je samen omdat een van jullie hulpbehoevend is en zorg voor de ander nodig heeft dan kan dat anders worden beoordeeld.

Anw

De nabestaandenuitkering stopt als je opnieuw gaat samenwonen. Woon je binnen zes maanden weer alleen dan kan het recht herleven. Duurt het langer dan is het definitief.

WW en arbeidsongeschiktheid

Hier is het nieuws goed. WW, WIA en WAO zijn werknemersverzekeringen en de hoogte hangt af van je eigen arbeidsverleden en loon. Samenwonen verandert daar niets aan.

De toeslag op grond van de Toeslagenwet is een uitzondering. Die vult aan tot het sociaal minimum en houdt wel rekening met het inkomen van je partner.

Het gaat om de feiten

Dit is het punt dat je moet onthouden. Uitkeringsinstanties beoordelen de feitelijke woon- en zorgsituatie. Een samenlevingscontract kan bewijs zijn en het is niet bepalend. Het ontbreken ervan is dat evenmin.

Elk apart een adres aanhouden terwijl je feitelijk samenwoont is dus geen oplossing. Het is een risico. Bij een controle volgt een herziening met terugwerkende kracht en een terugvordering, en soms een boete.

Meld het

Elke uitkeringsinstantie heeft een meldplicht voor wijzigingen in je situatie. Meld het op het moment dat het gebeurt.

Dat voelt onlogisch als je er financieel op achteruitgaat. Het alternatief is dat je het bedrag later alsnog terugbetaalt, in één keer, bovenop een uitkering die dan al lager is.

Reken het samen door

Bij een uitkering en een groot inkomensverschil kan samenwonen financieel fors uitpakken. Dat is geen reden om het niet te doen en het is een reden om het vooraf te berekenen.

Zet er de andere kant naast. Regel je niets dan sta je bij een overlijden of een breuk met lege handen, want zonder testament erf je niet van je partner en zonder afspraken is niet vast te stellen wat van wie is. Dat weegt vaak zwaarder dan het bedrag waarmee je maandelijks terugvalt.