Samenwonen, geregistreerd partnerschap of trouwen
Drie vormen met heel verschillende gevolgen voor erfrecht, vermogen en kinderen. Waar de verschillen zitten en wanneer welke vorm past.
Door mr R.T. van Leeuwen, notaris te Utrecht04-09-20263 min lezen
Er zijn drie manieren om je relatie juridisch vorm te geven. Ze verschillen minder dan mensen denken op één punt en veel meer op een ander.
Het huwelijk en het geregistreerd partnerschap lijken sterk op elkaar. Samenwonen is een andere wereld.
Wat er automatisch geregeld is
Erfrecht. Dit is het grootste verschil. Trouw je of ga je een geregistreerd partnerschap aan dan ben je erfgenaam van elkaar. Woon je samen dan niet, hoe lang ook. Zonder testament gaat het vermogen van je partner naar diens ouders, broers, zussen of kinderen.
Vermogen. Bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap ontstaat sinds 2018 in beginsel een beperkte gemeenschap van goederen. Wat jullie tijdens de relatie opbouwen wordt gezamenlijk, wat je meebracht en wat je erft of geschonken krijgt in beginsel niet. Bij samenwonen ontstaat er niets gezamenlijks. Ieder houdt zijn eigen vermogen.
Partneralimentatie. Bij een echtscheiding of het einde van een geregistreerd partnerschap kan er een onderhoudsplicht ontstaan. Bij samenwoners bestaat die niet, tenzij je hem zelf overeenkomt.
Pensioen. Het ouderdomspensioen dat tijdens een huwelijk of geregistreerd partnerschap is opgebouwd wordt bij een scheiding wettelijk verdeeld. Bij samenwoners gebeurt dat niet. Voor partnerpensioen moet je je partner bij samenwonen zelf aanmelden.
Kinderen. Ben je getrouwd of geregistreerd partner dan word je in beginsel automatisch juridisch ouder van een kind dat tijdens de relatie wordt geboren. Bij samenwonen is erkenning nodig.
Wat er niet verschilt
De verschillen tussen het huwelijk en het geregistreerd partnerschap zijn klein. Het geregistreerd partnerschap kan zonder ceremonie en zonder ja-woord. En het kan worden beëindigd zonder tussenkomst van de rechter als er geen minderjarige kinderen zijn, wat het eenvoudiger en goedkoper maakt.
Zijn er wel minderjarige kinderen dan moet ook het geregistreerd partnerschap via de rechter worden ontbonden.
Wanneer welke vorm past
Samenwonen past als jullie de vrijheid willen houden en bereid zijn zelf te regelen wat anders vanzelf zou gaan. Het is niet minder serieus en het is wel meer werk.
Bij een groot verschil in vermogen of ondernemingsrisico is de gescheiden vermogenssfeer een voordeel. Een schuldeiser van je partner kan zich in beginsel niet verhalen op wat van jou is.
Trouwen of geregistreerd partnerschap past als je wilt dat het meeste vanzelf goed staat. Erfrecht, pensioenverdeling en ouderschap zijn dan geregeld zonder dat je eraan hoeft te denken.
De praktische conclusie
Kies je voor samenwonen dan is de vraag niet óf je iets moet regelen maar wat.
Minimaal: een samenlevingscontract voor de onderlinge afspraken, twee testamenten omdat je anders niet van elkaar erft, en twee levenstestamenten voor het scenario waarin een van jullie nog leeft maar niets meer kan.
Trouw je of ga je een geregistreerd partnerschap aan dan is een testament nog steeds verstandig, zeker met kinderen uit een eerdere relatie. Alleen is de basis dan al wel gelegd.
Ga je van samenwonen naar trouwen dan vervalt je samenlevingscontract niet vanzelf. Laat afstemmen wat er blijft gelden en wat wordt vervangen door huwelijkse voorwaarden.