De artsverklaring van wilsonbekwaamheid: hoe kom je eraan?
Werkt je levenstestament pas na een artsverklaring, dan moet die verklaring er wel komen. Wie hem afgeeft, wie niet, en waarom het vaak vastloopt.
Door mr R.T. van Leeuwen, notaris te Utrecht01-09-20263 min lezen
Veel mensen kiezen ervoor dat hun levenstestament pas gaat werken zodra een arts heeft vastgesteld dat zij hun belangen niet meer zelf kunnen behartigen. Dat klinkt als een verstandige beveiliging. Het probleem komt pas later, als die verklaring er daadwerkelijk moet komen.
Wie hem niet mag afgeven
De arts van de zorginstelling waar je verblijft. Dit gebeurt in de praktijk regelmatig, maar het mag niet. Artsen van de instelling waar iemand patiënt is of was, zijn niet onafhankelijk. Zij mogen de verklaring daarom niet afgeven.
Je eigen huisarts, meestal. Formeel is een behandelend arts geen onafhankelijk beoordelaar. Bovendien willen veel huisartsen dit liever niet doen omdat het de behandelrelatie belast. Ze moeten daarna verder met jou en met je familie.
Familieleden met een medische achtergrond. Om dezelfde reden. Onafhankelijkheid is het hele punt.
Wie hem wel kan afgeven
Een onafhankelijk arts die dit soort beoordelingen doet. In de praktijk is dat vaak een specialist ouderengeneeskunde. Via Verenso is per regio te vinden welke indicerend artsen dat zijn. Er bestaat ook een register van artsen die bevoegd zijn wilsbekwaamheidsonderzoeken uit te voeren, het VIA-register.
Voor de beoordeling bij een levenstestament of een andere volmacht bestaat een apart protocol dat door de beroepsgroep is opgesteld. De arts kijkt niet naar de diagnose maar naar de vraag of iemand de gevolgen van de betreffende handeling nog kan overzien.
Hoe het in de praktijk gaat
Reken op wachttijd. Zo'n arts vinden, een afspraak krijgen en een rapportage ontvangen kost weken tot maanden. De kosten komen voor rekening van de betrokkene en lopen in de honderden euro's.
Dat is precies waar de constructie knelt. Op het moment dat je gevolmachtigde de verklaring nodig heeft, is er meestal haast: een rekening die niet betaald wordt, een woning die moet worden verkocht, zorg die geregeld moet worden.
En dan is er nog de bank. Die moet kunnen vaststellen dat aan de voorwaarde is voldaan. Sommige banken kunnen daar niets mee en weigeren een volmacht met zo'n opschortende voorwaarde eenvoudigweg.
De praktische route
Laat de volmacht direct werken vanaf ondertekening en regel de terughoudendheid in de verhouding tussen jou en je gevolmachtigde. In de akte staat dan dat hij pas mag handelen als jij dat niet meer zelf kunt, maar tegenover de bank kan hij vanaf dag één optreden.
Je kunt daarbij vastleggen hoe dat moment wordt bepaald. Bijvoorbeeld naar het oordeel van de gevolmachtigde in overleg met de toezichthouder, of na een schriftelijke vaststelling door de huisarts die niet als formele wilsbekwaamheidsverklaring hoeft te gelden.
Als je toch de opschortende voorwaarde wilt
Regel dan vooraf hoe je eraan komt. Bespreek met je huisarts of hij bereid is een verklaring op te stellen en of hij anders kan doorverwijzen. Noteer de naam van een arts of instantie in het levenstestament of in de map die je gevolmachtigde kent. En houd rekening met tijd, want die is er dan niet.