Een levenstestament: de complete gids voor jouw toekomst (deel 1)

Zelf de regie houden, wat er ook gebeurt

Stel je voor dat je door een ongeluk of ziekte plotseling zelf geen beslissingen meer kunt nemen. Wie betaalt dan je rekeningen, beheert je vermogen of overlegt met de artsen over je behandeling? Met een levenstestament leg je vast wie deze belangrijke taken op zich neemt. Het is een krachtig document waarmee je de regie over je eigen leven houdt, juist op de momenten dat je het meest kwetsbaar bent.

Zonder een levenstestament kan de kantonrechter een bewindvoerder, mentor of curator aanwijzen als je wilsonbekwaam wordt. Dit is vaak een familielid, maar kan ook een onbekende professional zijn. Dit proces kan lang duren en is vaak onpersoonlijk. Met een levenstestament voorkom je deze onzekerheid voor jezelf en voor je naasten.

Wat is een levenstestament precies?

Een levenstestament is een officiële notariële akte waarin je een of meerdere personen een volmacht geeft om namens jou te handelen. Het is belangrijk om te weten dat een levenstestament werkt tijdens je leven, terwijl een gewoon testament pas in werking treedt na je overlijden. Het zijn dus twee totaal verschillende documenten die elkaar aanvullen.

Een levenstestament bestaat meestal uit twee hoofdonderdelen:

• Een volmacht voor financiële zaken: Hiermee geef je iemand de bevoegdheid om je bankzaken te doen, je belastingaangifte in te dienen, je woning te verkopen of je beleggingen te beheren.
• Een volmacht voor medische en persoonlijke zaken: Hierin leg je vast wie er met artsen mag praten en beslissingen mag nemen over je medische zorg. Je kunt ook persoonlijke wensen opnemen, zoals de verzorging van je huisdieren of je voorkeur voor een bepaalde woonvorm.

Waarom is een levenstestament zo belangrijk?

Niemand denkt graag na over situaties waarin je afhankelijk wordt van anderen. Toch is het verstandig om dit goed te regelen, juist op een moment dat je nog helder kunt nadenken. De belangrijkste redenen om een levenstestament op te stellen zijn:

• Je houdt zelf de controle: Jij kiest wie jouw belangen behartigt. Dit is iemand die je volledig vertrouwt en die jouw wensen kent. Zo voorkom je dat een rechter iemand aanstelt die jij misschien niet zou kiezen. Meer informatie over de wettelijke beschermingsmaatregelen zoals bewind en curatele vind je op de website van de Rijksoverheid.
• Je voorkomt onzekerheid bij je naasten: Je familie hoeft niet te gissen naar je wensen. Door alles duidelijk vast te leggen, voorkom je mogelijke conflicten en moeilijke discussies in een emotionele periode.
• Jouw wensen worden gerespecteerd: Of het nu gaat om het doorzetten van een jaarlijkse schenking aan een goed doel of om een specifieke medische behandeling, jouw instructies zijn leidend voor de gevolmachtigde.
• Het geeft rust: Weten dat alles goed is geregeld, geeft gemoedsrust. Je hebt een zorg minder voor de toekomst en je ontlast je dierbaren.

Wie kun je aanwijzen als gevolmachtigde?

De persoon die je aanwijst in je levenstestament, de gevolmachtigde, krijgt een grote verantwoordelijkheid. Het is daarom essentieel dat je iemand kiest die je volledig vertrouwt, die de taak aankan en die bereid is deze op zich te nemen. Vaak kiezen mensen hun partner, een kind of een goede vriend.

Denk goed na over de invulling

Bij het aanwijzen van een gevolmachtigde heb je verschillende opties:

• Eén of meerdere gevolmachtigden: Je kunt één persoon aanwijzen, maar ook twee of meer. Als je meerdere personen aanwijst, moet je bepalen of zij alleen samen mogen handelen of ook onafhankelijk van elkaar.
• Een reserve-gevolmachtigde: Wat gebeurt er als jouw eerste keuze de taak niet kan of wil uitvoeren? Het is verstandig om een opvolger te benoemen, zodat er altijd een vangnet is.
• Een toezichthouder: Om misbruik te voorkomen, kun je een toezichthouder aanstellen. Deze persoon controleert de handelingen van de gevolmachtigde. De gevolmachtigde moet dan bijvoorbeeld jaarlijks een overzicht van de financiën aan de toezichthouder laten zien.

Wanneer treedt het levenstestament in werking?

Je bepaalt zelf wanneer de volmachten in je levenstestament ingaan. Meestal wordt gekozen voor inwerkingtreding op het moment dat een onafhankelijke arts vaststelt dat je zelf je wil niet meer kunt bepalen (wilsonbekwaamheid). Je kunt in de akte specifieke eisen stellen aan hoe dit wordt vastgesteld.

Het is ook mogelijk om het levenstestament direct te laten ingaan. Dit kan handig zijn als je het prettig vindt dat je partner alvast namens jou bepaalde zaken kan regelen, of als je voor langere tijd op reis gaat. De volmacht dient dan als een praktisch hulpmiddel, ook als je nog volledig wilsbekwaam bent.

Wat leg je vast in een levenstestament?

Een levenstestament is maatwerk. Je kunt het zo uitgebreid maken als je zelf wilt. Het is een document dat je rust geeft, omdat je weet dat jouw zaken worden behartigd door iemand die jij vertrouwt, op de manier die jij wilt. Bij NotarisVandaag kun je eenvoudig een levenstestament online voor 1 persoon opstellen, waarbij je rustig en helder door alle belangrijke keuzes wordt geleid.

Denk na over de volgende onderwerpen:

• Financiële wensen: Mag je huis verkocht worden om zorg te bekostigen? Mogen er nog schenkingen worden gedaan? Wat moet er met je beleggingen gebeuren?
• Medische wensen: Wat zijn je wensen rondom het levenseinde? Een behandelverbod, een euthanasieverklaring of een niet-reanimerenverklaring kun je hierin opnemen. Meer informatie over de juridische kaders vind je bijvoorbeeld bij Het Juridisch Loket.

• Persoonlijke wensen: Wie zorgt er voor je huisdieren? Hoe wil je dat je dagelijkse verzorging eruitziet? Wil je zolang mogelijk thuis blijven wonen?
• Digitale zaken: Wie krijgt toegang tot je e-mail en sociale media om deze te beheren of op te heffen?

De rol van de notaris en registratie

Een levenstestament moet altijd door een notaris worden opgesteld. De notaris heeft een belangrijke controlerende rol: hij of zij stelt vast dat je wilsbekwaam bent op het moment van tekenen en dat je de inhoud en de gevolgen van de akte volledig begrijpt. Dit zorgt voor rechtsgeldigheid en voorkomt discussies achteraf.

Na ondertekening wordt je levenstestament door de notaris ingeschreven in het Centraal Levenstestamentenregister (CLTR). Dit is een landelijke database waarin artsen en notarissen kunnen opzoeken of je een levenstestament hebt en bij welke notaris deze bewaard wordt. De inhoud van het document is geheim en wordt niet in het register opgenomen. Meer algemene informatie hierover is te vinden op notaris.nl.

Disclaimer: Deze informatie is van algemene aard. De wetgeving kan wijzigen. Dit artikel is geen vervanging voor persoonlijk juridisch advies. Voor een advies dat is toegesneden op jouw situatie, raden we je aan contact op te nemen met ons kantoor.