Samenwonen: een grote stap vol liefde en regels
Gaan jullie samenwonen in 2026? Gefeliciteerd. Het is een prachtige stap in je relatie. Je deelt niet alleen een huis, maar ook je leven. Terwijl jullie druk zijn met het uitzoeken van meubels en het plannen van de verhuizing, is het verstandig om ook even stil te staan bij de juridische en financiële kant. Want hoe goed jullie het nu ook met elkaar hebben, het is belangrijk om afspraken te maken voor de toekomst. Voor de wet ben je als samenwoners namelijk vreemden voor elkaar, tenzij je het anders regelt.
Wat is het verschil tussen samenwonen en trouwen?
Het grootste verschil is dat de wet bijna niets voor je regelt als je samenwoont zonder contract. Bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap zijn er standaard wettelijke regels voor bezittingen, schulden en erfrecht. Als je ‘gewoon’ gaat samenwonen, gelden die regels niet. Dat betekent dat je partner niet automatisch van je erft, geen recht heeft op partnerpensioen en bij een eventuele breuk geen recht heeft op een deel van de gezamenlijke spullen als die op jouw naam staan. Je moet dus zelf in actie komen om elkaar te beschermen.
Het samenlevingscontract: de basis voor jullie afspraken
De belangrijkste stap die je als samenwoners kunt zetten, is het opstellen van een notarieel samenlevingscontract. In dit document leggen jullie afspraken vast over belangrijke zaken. Het is een bewijs van jullie relatie voor officiële instanties, zoals de Belastingdienst en pensioenfondsen. Een goed contract zorgt voor duidelijkheid en rust, zowel tijdens de relatie als wanneer deze onverhoopt eindigt. Meer informatie over het samenlevingscontract vind je ook op de website van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB).
In een samenlevingscontract kun je afspraken maken over:
- De verdeling van de kosten van de huishouding, zoals boodschappen en woonlasten.
- Welke bezittingen van wie zijn en welke gezamenlijk zijn.
- Hoe de gezamenlijke bezittingen worden verdeeld als jullie uit elkaar gaan.
- Het recht op partnerpensioen na overlijden.
- Wat er gebeurt met de gezamenlijke woning als een van jullie overlijdt.
Samen een huis kopen: waarom een contract cruciaal is
Kopen jullie samen een huis? Dan is een samenlevingscontract eigenlijk onmisbaar. Zonder duidelijke afspraken kan het bij een scheiding of overlijden erg ingewikkeld worden. In het contract neem je bijvoorbeeld een verblijvingsbeding op. Dit zorgt ervoor dat de gezamenlijke bezittingen, zoals het huis, na het overlijden van een van jullie naar de ander gaan. Zonder dit beding zouden de wettelijke erfgenamen van je overleden partner (zoals ouders of broers en zussen) plotseling mede-eigenaar van jouw huis worden.
Fiscale voordelen
Met een notarieel samenlevingscontract worden jullie door de Belastingdienst gezien als fiscale partners. Dit kan belastingvoordelen opleveren. Ook voor de erfbelasting is een contract gunstig. Partners met een samenlevingscontract hebben een zeer hoge vrijstelling voor de erfbelasting, terwijl je zonder contract al belasting betaalt over een veel kleiner bedrag.
Partnerpensioen en erfenis goed regelen
Als je partner overlijdt, wil je niet ook nog in financiële problemen komen. Zonder samenlevingscontract heeft de langstlevende partner wettelijk gezien nergens recht op. Je familie erft alles. Pensioenfondsen eisen bovendien bijna altijd een notarieel samenlevingscontract voordat ze een eventueel partnerpensioen uitkeren aan de achterblijvende partner. Een notarieel samenlevingscontract is hiervoor de sleutel, en bij NotarisVandaag kun je eenvoudig een samenlevingscontract online voorbereiden.
Wat als er (later) kinderen komen?
Als jullie samen kinderen krijgen, zijn er extra zaken om te regelen. De moeder is automatisch de wettelijke ouder. De partner moet het kind officieel erkennen om juridisch ouder te worden. Daarnaast moeten jullie samen het ouderlijk gezag aanvragen bij de rechtbank. Meer informatie hierover vind je op de website van de Rijksoverheid. In een samenlevingscontract kun je alvast financiële afspraken maken voor het geval jullie uit elkaar gaan.
De onmisbare combinatie: contract én testament
Veel mensen denken dat met een samenlevingscontract alles rond de erfenis is geregeld. Dat is een misverstand. Een contract regelt alleen wat er gebeurt met de gezamenlijke bezittingen. Privébezittingen, zoals een erfenis die je zelf hebt ontvangen of je spaargeld, vallen hier niet onder. Om ervoor te zorgen dat je partner alles van je erft, heb je naast een samenlevingscontract ook een testament nodig. In een testament wijs je je partner aan als jouw enige erfgenaam. Zonder testament gaat je nalatenschap volgens de wet naar je bloedverwanten, zoals je ouders of broers en zussen. Algemene informatie over testamenten is te vinden op notaris.nl.
Begin op tijd met regelen
Gaan jullie binnenkort samenwonen of wonen jullie al een tijdje samen zonder dat er iets is vastgelegd? Wacht dan niet te lang. Door nu de juiste stappen te zetten, zorgen jullie voor rust en zekerheid. Praat met elkaar over jullie wensen en verwachtingen en laat je goed informeren. Zo kunnen jullie met een gerust hart bouwen aan jullie gezamenlijke toekomst.
Let op: de informatie in dit artikel is van algemene aard. Elke situatie is uniek. Voor persoonlijk advies dat is afgestemd op jouw specifieke situatie, raden we je aan contact op te nemen met een notaris. Notaris mr. R.T. van Leeuwen en het team van NotarisVandaag staan voor je klaar.